کمیته تخصصی اتومبیل های قدیمی - کمیته های تخصصی انجمن کلکسیونرهای ایران

 

حضور تعدادی از مجموعه داران اتومبیل مشهد درجمع کمیته اتومبیل قدیمی انجمن مجموعه داران ایران ۹۳/۰۸/۷

آقایان حسینی ، افسا ،عندلیبی ، توسل و لطفی

  • نویسنده : مدیر سایت
  • تاریخ انتشار : ۰۸-۰۶-۹۳
  • دیدگاه‌ها خاموش

آشنایی با سیستمهای سوخت رسانی کاربراتوری و انژکتوری

آشنایی با سیستمهای سوخت رسانی کاربراتوری و انژکتوری و مزایای استفاده از تکنولوژی های جدید سوخت رسانی در خودرو

Electronic Fuel Injection

سیستم سوخت رسانی برای خودرو به مانند دستگاه گوارش و دستگاه تنفسی برای بدن انسان ضروری و بسیار حساس است که بایستی انرژی لازم برای استفاده و کار خودرو را فراهم سازد . اما این سیستم های سوخت رسانی چگونه چنین کاری را انجام میدهند ؟ بر چند نوع هستند ؟ مزایا و معایب این نوع سیستم ها چیست ؟ چه نوع سیستمی برای خودرو اقتصادی تر و مناسب تر است ؟ و . . . ده ها سئوال دیگر که ممکن است برای همه ی کسانی که به نوعی با خودرو سر و کار دارند پیش آید . از سال ۱۳۸۳ ساخت خودرو های سواری کاربراتوری تقریبا به حالت تعلیق در آمده است و شرکت ها تنها مجازند از سیستم های انژکتوری برای محصولات خود استفاده کنند . حال آنکه تعدادی از رانندگان قدیمی خودرو همچنان بر استفاده از خودروهای کاربراتوری اصرار می ورزند . اصلا کاربراتور و انژکتور چه تفاوتی با هم دارند ؟ چه کاری انجام می دهند ؟ و کدامیک بر دیگری ارجحیت دارد ؟ و . . . سئوالات مشابه دیگر . در این نوشتار سعی داریم به صورت اختصار با هر دو نوع سیستم سوخت رسانی آشنا شویم و در نهایت با مزایا و معایب هر دو آشنایی پیدا کرده تا بتوانیم به درستی در خصوص استفاده از این سیستم ها در خودرو تصمیم گیری نماییم .

کاربراتور چیست ؟

کاربراتور مهمترین قطعه در سیستم های سوخت رسانی کاربراتوری است . وظیفه ی اصلی کاربراتور تهیه مخلوط مناسبی از هوا و سوخت برای شرایط مختلف کار موتور می باشد . یک کاربراتور بایستی خواسته های زیر را برآورده سازد :

۱ . تهیه مخلوط صحیح هوا و سوخت برای شرایط مختلف کار موتور در زمانی بسیارکوتاه

۲ . مصرف کم سوخت در وضعیت کار عادی موتور

۳ . امکان تامین حداکثر قدرت در حالت بار کامل

۴ . روشن شدن موتور در هر درجه حرارت و کارکرد منظم آن در حالت دور آرام

۵ . پایداری تنظیم های انجام یافته بر روی کاربراتور برای یک مدت طولانی و امکان تنظیم ها با توجه به شرایط کاری موتور

۶ . سادگی ، قابلیت اطمینان و دوام

۷ . سهولت تعمیر و نگهداری

کاربراتور چگونه کار می کند ؟

عامل اصلی کار کاربراتور ایجاد مکش ( خلاء ) در روی مجرای خروج سوخت ( ژیگلور ) می باشد .این کار توسط قسمتی از بدنه کاربراتور به نام ونتوری یا گلوگاه انجام می گیرد . ونتوری در حقیقت مقطع کاهش بدنه کاربراتور می باشد . با باز شدن صفحه گاز هوا توسط سیلندر موتور مکیده شده و به داخل کاربراتور جریان می یابد . در هنگام عبور از ونتوری به علت کاهش مقطع عبور ، سرعت هوا افزایش یافته و فشار محفظه ونتوری کاهش می یابد و مکشی ایجاد می نماید که به مراتب از سایر مقاطع کاربراتور بیشتر است . بنابراین چنانچه مجرای سوخت به این قیمت متصل شود ، سوخت مکیده شده و پس از مخلوط شدن با هوا به داخل سیلندر وارد می شود .

انواع کاربراتور : کاربراتور ها از نظر جریان هوا به سه دسته تقسیم می شوند :

۱ . کاربراتور با جریان هوا از بالا به پایین : در این کاربراتور نیروی جاذبه به جریان مخلوط سوخت و هوا به داخل موتور کمک می کند و در نتیجه تغذیه موتور بهتر انجام میشود . علاوه بر آن دسترسی به کاربراتور از نظر فضای تعمیراتی نیز بهتر می باشد . به همین دلیل این نوع کاربراتور برروی اکثر خودروها به کار می رود که می توانند شامل کاربراتورهای یک مرحله ای یا دو مرحله ای باشند . کاربراتور خودروهای نیسان ، پراید ، پژو از این نوع می باشند  .

۲ . کاربراتور با جریان هوا از پایین به بالا : این نوع کاربراتور بیشتر در گذشته به کار گرفته می شده است و علت آن جلوگیری از ورود سوخت به صورت مایع به موتور بود . در حال حاضر با توجه به اینکه این کاربراتور از نظر فضای تعمیراتی از قابلیت دسترسی خوبی برخوردار نیست و علاوه برآن روشن شدن موتور در هوای سرد نیز به خوبی انجام نمی شود ، کاربردی ندارد . کاربراتور خودروهای قدیمی دهه ی ۶۰ ۱۹ معمولا از این نوع می باشد .

۳ . کاربراتور با جریان هوای افقی : مزیت اصلی این نوع کاربراتور ارتفاع کمی است که درزیر درپوش موتوراشغال می کند . این نوع کاربراتور می تواند دارای ونتوری ثابت یا متغیر باشد . کاربراتور خودرو پیکان از نوع کاربراتور با جریان هوای افقی و با ونتوری متغیر می باشد .

کاربراتورها عموما از قسمت های زیر تشکیل شده اند :

محفظه ی گاز – محفظه ی ساسات – بدنه – محفظه راه انداز – پمپ شتابدهنده که ونتوری در کاربراتورهای یک مرحله ای یا ونتوری ها در انواع دو مرحله ای در بدنه اصلی جای می گیرند . صفحه گاز در محفظه ی گاز و صفحه ی ساسات در محفظه ی ساسات قرار دارند . محفظه ی راه انداز و پمپ شتابدهنده نیز در کاربراتورهای پیشرفته برای جبران بعضی کاستی های کاربراتور های اولیه طراحی و استفاده می شوند .

تا دهه ۱۹۶۰ کاربراتور در بسیاری از سیستم های سوخت رسانی استاندارد مورد استفاده قرار می گرفت . در دهه ۱۹۷۰ در طی تحقیقات و نوآوری هایی سیستم  EFI   که در آن سوخت توسط انژکتورها  با کنترل الکترونیکی به مجرای مکش تزریق می گردید به جای کاربراتور در نظر گرفته شد .

باید بدانیم که وجود چه معایبی از سیستم های کاربراتوری موجب شده تا با کنار گذاشتن آن سیستم انژکتوری را جایگزین آن نماییم . دو جزء اساسی سیستم های کاربراتوری کاربراتور و دلکو می باشند .

کاربراتور ها دو وظیفه اصلی به عهده دارند :

۱ . مخلوط کردن سوخت و هوا به نسبت ترکیبی مشخص که در هر کاربراتور به عنوان یک پارامتر اساسی تعیین می شود .

۲ . توزیع سوخت پودر شده به میزان برابر بین سیلندرها .

دلکو نیز دو وظیفه اصلی به عهده دارد :

۱ . تولید برق مبتنی بر مکانیزم کارکرد پلاتین و فیوز ( خازن ‌) دلکو .

۲ . توزیع برق در روی سر شمع ها در زمان لازم .

معایب عمده و ذاتی کاربراتور :

با دقت در انجام کار کاربراتور می توان دید علی رغم تمام محاسنی که کاربراتور برای خودرو دارد چند عیب ذاتی بزرگ دارد که چشم پوشی از آنها امکان پذیر نیست از جمله

۱ . عدم تناسب میزان مخلوط شدن هوا و سوخت : این میزان ثابت نبوده و به دلیل چگالی نامتناسب این دو ماده که یکی گازی و دیگری مایع است تنها در یک زاویه خاص از دریچه کاربراتور این نسبت رعایت شده و در بقیه موارد این تناسب به هم می خورد .

۲ . کاربراتور شدیدا وابسته به شرایط محیط است : وابستگی شدید کاربراتور به شرایط محیط به خصوص دما و فشار باعث می شود که به جرات بتوان گفت هیچ خودرو کاربراتوری در حالت تنظیم کامل کار نمی کند .زمانی که یک خودرو کاربراتوری را تنظیم می کنید نا خودآگاه این تنظیم را بگونه ای انجام خواهید داد که فقط و فقط خودرو در همان ساعت و همان مکان تنظیم باشد و به محض تغییر محل یا تغییر ساعت ، خودرو از تنظیم خارج می شود . احتمالا شما در هنگام رانندگی از شهری مانند تهران به شهری دیگر مانند رشت این تغییر رفتار محسوس کاربراتور و بد روشن شدن و تنظیم نبودن خودرو را یا به طور کلی بد روشن شدن خودروهای کاربراتوری در هنگام زمستان و یا صبح زود تجربه کرده اید .

۳ . عدم توزیع یکسان سوخت به سیلندرها : از آنجایی که کاربراتور وظیفه انتقال یک سیال را به سیلندرها به عهده دارد و این انتقال بدون هیچ دخالتی انجام می شود طبیعی است که به سیلندرهایی که به کاربراتور نزدیکترند سوخت بیشتری منتقل شده و بازده آنها بیش از سیلندرهای دورتر به کاربراتور می باشد . این موضوع باعث ایجاد یک نوع عدم بالانسینگ موتور می شود که در صورت استفاده از کاربراتور اجتناب ناپذیر است .

۴ . خفه کردن کاربراتور : این مشکل  در کلیه کاربراتورهایی که واحد پمپ شتابدهنده دارند دیده می شود که در زمان خاموشی موتور با چند بار فشردن پدال مقداری سوخت وارد سیلندر می شود و کاربراتور فلوت می کند . در حالی که این موضوع در خودروهای انژکتوری اصلا مصداق ندارد .

۵ . پدیده قفل گازی : این پدیده پس از خاموش کردن موتور رخ می دهد . وقتی که موتور و متعاقب آن پمپ بنزین خاموش می شود بنزینی که در لوله ها و کاربراتور موجود است بر اثر از دست دادن حرکت خود و نیز همنشینی با گرمای موتور بخار شده و باعث دیر روشن شدن خودروهای کاربراتوری پس از چند لحظه خاموش شدن می شوند .این پدیده در خودروهای انژکتوری نیز اتفاق می افتد اما بلافاصله پس از باز کردن سوئیچ با کارکرد پمپ بنزین قبل از روشن شدن موتور این موضوع منتفی می شود .

۶ . وابسته بودن به نوع بنزین  : اصولا یکی از پارامترهای کیفی بنزین عدد اکتان است . این عدد بدون واحد در واقع معیاری است که به نوعی می تواند به ما نشان دهد که تا چه حد می توانیم بنزین را تحت فشار قرار دهیم بدون آنکه بنزین دچار خودسوزی و انفجار شود .هر چه عدد مزبور به عدد ۱۰۰ نزدیکتر باشد کیفیت بنزین مصرفی به اصطلاح بهتر خواهد بود .طبیعتا در لحظه تنظیم موتور این کار با استفاده از بنزین مشخصی صورت می گیرد . حال اگر نوع بنزین و در نتیجه عدد اکتان آن تغییر کند نیازمند تنظیم جدیدی خواهیم بود .اکثر کسانی که از بنزین معمولی در خودرو کاربراتوری خود استفاده می کنند پس از استفاده از بنزین سوپر شاهد این تفاوت کارکرد موتور می شوند .

۷ . تنظیمات زیاد و پیچیدگی زیاد مکانیکی : موجب می شود که تعمیر کاران اغلب به دلیل عدم آگاهی از تنظیمات دقیق و یا عدم استفاده از ابزار مخصوص های لازم نسبت به تنظیم همه جانبه آن غفلت ورزیده و این خود مزید بر علت می شود علاوه بر این باعث خرابی های زودرس نیز خواهد بود .

معایب عمده ذاتی دلکو :

۱ . شدت جرقه به دور موتور وابسته است : تولید برق در خودرو به دلیل مکانیزم خاص عملکردی پلاتین و خازن دلکوست . در یک کویل ساده در زمانی که پلاتین بسته است جریان از مسیر کویل اولیه و پلاتین عبور کرده و به بدنه می رسد . این عمل موجب شارژ شدن جریانی سیم پیچ اولیه می شود . اصولا سیم پیچ ها دارای خاصیت مشابهی با خازن ها هستند با این تفاوت که خازن ها با تغییرات ولتاژ مخالفت کرده و در زمان افت ولتاژ شبکه با دادن ولتاژخود باعث ثابت ماندن آن در سیتم شده اما سیم پیچ ها دارای این ویژگی هستند که سعی دارند با دادن جریان اضافی مقدار جریان عبوری از خود را ثابت نگه دارند .

تا زمانی که پلاتین بسته است هیچ اتفاقی نمی افتد . به محض باز شدن پلاتین سیم پیچ که سعی دارد جریان خود را ثابت نگه دارد به اجبار جریان خود را به خازن هدایت می کند . خازن وقتی در این حالت قرار می گیرد ولتاژ روی آن به شدت افزایش یافته و حتی به بالای ۳۰۰ ولت نیز میرسد . این شدت موجب می شود که جریان تغییر مسیر داده و به سیم پیچ برگردد . این تغییر جریان تا شارژ مجدد سیم پیچ ادامه داشته و دوباره جهت جریان بین سیم پیچ و خازن تغییر می کند . تا زمانی که پلاتین باز است این نوسان بارها انجام شده که نتیجه آن تغییر شار مغناطیسی و تحریک سیم پیچ ثانویه و ایجاد جرقه برروی شمع ها است . در هر بار باز شدن پلاتین این عمل تکرار می شود .در این حالت موتور در دور آرام  هیچ مشکلی عملکردی ندارد اما با افزایش دور موتور زمان بسته شدن پلاتین ناخودآگاه کوتاه شده و عمل شارژ و دشارژ کویل خارج از بازه زمانی باز و بسته شدن پلاتین قرار می گیرد . اینجاست که عیب بزرگ سیستم جرقه زنی دلکو ظاهر می شود . کویل به دنبال پلاتین چون زمان کافی برای شارژ و دشارژ سیم پیچ اولیه ندارد نمی تواند شار لازم برای تحریک کامل سیم پیچ ثانویه را به دست آورد و لذا شدت جرقه در دورهای بالاتر به طور محسوسی کاهش یافته و خودرو در دور بالا دچار لرزش زیاد کاهش راندمان موتور و افزایش مصرف بنزین به صورت تصاعدی می شود .

۲ . شدت توزیع جرقه بر روی سر شمع ها یکسان نیست : مسئله وجود وایر شمع ها و مشکلات آن همیشه یک معضل بوده است . اما مشکل عمده آن مسئله نا هماهنگ بودن طول وایرهاست که موجب نا موزونی شدت جرقه در سر شمع ها می شود .

۳ . عدم تناسب آوانس های دینامیکی و استاتیکی :

الف ) آوانس استاتیکی که با حرکت دادن موضعی دلکو ایجاد شده و توسط فرد تنظیم می شود .

ب ) آوانس دینامیکی که شامل آوانس های خلائی و وزنه ای هستند که به طور اتوماتیک توسط دلکو تنظیم می شوند . آوانس استاتیکی با توجه به دخالت دست همیشه دقیق تنظیم نمی شود و از طرفی به آوانس خلایی نیز نمی توان اطمینان داشت زیرا با هر بار فشردن و یا رها کردن گاز خلاء  منیفولد کم و زیاد شده و آوانس خودرو به هم میریزد و از جانب دیگر آوانس وزنه ای نیز با توجه به اتکا بر نیروی گریز از مر کز و خاصیت غیر خطی فنر وزنه ها معمولا مقدار مناسبی را به دست نمی دهد . تمامی این عوامل دست به دست هم می دهند تا آوانس دلکو هرگز تنظیم قابل قبولی ارائه ندهد .

۴ . تنظیمات زیاد و پیچیدگی زیاد مکانیکی : موجب می شود که تعمیر کاران اغلب به دلیل عدم آگاهی از تنظیمات دقیق و یا عدم داشتن ابزار مخصوص های لازم نسبت به تنظیم های همه جانبه آن غفلت ورزیده و این خود مزید بر علت می شود علاوه بر این باعث خرابی های زودرس نیز خواهد بود .

سیستم تزریق سوخت الکترونیکی EFI  چیست ؟

اتومبیل ها یکی از دو سیستم کاربراتوری یا انژکتوری را برای تحویل مخلوط سوخت و هوا با نسبت صحیح به سیلندرها در تمام دامنه های سرعت دورانی موتور مورد استفاده قرار می دهند . هر یک از این دو سیستم حجم هوای مکش را اندازه گیری می کند . حجم هوای مکش بر اساس زاویه دریچه گاز و سرعت موتور تغییر می کند و هر دو سیستم نسبت سوخت و هوای صحیح را برای تمام سیلندرها بر اساس حجم هوای مکش تامین می کنند .

به دلیل اینکه ساخت کاربراتور نسبتا ساده است ونیازی به قطعات با تکنولوژی بالا ندارد در سطح وسیعی از موتورهای بنزینی مورد استفاده قرار گرفته است . در پاسخ به نیاز های فعلی برای کاهش آلودگی دود خروجی از اگزوز ‏، مصرف سوخت اقتصادی ، سوخت رسانی بهینه و سایر موارد دیگر ، کاربراتورهای امروزی باید به وسیله  جبران سازهای مختلف مجهز گردند که باعث به وجود آمدن کاربراتور با سیستم پیچیده تر می گردد . برای اطمینان از نسبت سوخت و هوای صحیح در موتور سیستم EFI  بر اساس شرایط رانندگی مختلف به جای کاربراتور مورد استفاده قرار گرفت .

سیستم کنترل EFI  در دو نوع آنالوگ و دیجیتال برای سوخت رسانی به کار می رود . در سیستم کنترل از نوع آنالوگ حجم سوخت تزریق شده بر اساس زمان مورد نیاز برای شارژ و دشارژ کردن خازن کنترل می شود و لیکن در سیستم کامپیوتری حجم سوخت تزریق شده بر اساس داده های ذخیره شده در حافظه مشخص می گردد  علاوه بر کنترل زمان مقدار سوخت تزریق شده آوانس جرقه کنترل سرعت هرزگرد موتور کارکرد نادرست موتور و سایر موارد نیز می تواند بوسیله ی سیستم کامپیوتری کنترل گردد .

تفاوت عمده سیستم های انژکتوری در موتورهای بنزینی و گازوئیلی :

در سیستم های انژکتوری موتورهای گازوئیل سوز از سیستم جرقه زنی و شمع خبری نیست و در حقیقت احتراق درون محفظه ی سیلندر به روش احتراق خود به خودی یا Self Ignition  انجام می شود بدین صورت که ابتدا هوا در مرحله تنفس وارد محفظه ی سیلندر شده و در مرحله تراکم تا میزان حتی ۱ به ۲۵ متراکم می شود در این حالت دمای هوا تا حدود ۷۰۰  درجه سانتی گراد افزایش می یابد . سپس در بالاترین نقطه و در زمان مناسب گازوئیل توسط انژکتورها به درون سیلندر پاشش می شود که در حضور هوای داغ باعث انفجار می گردد و منجر به حرکت در آوردن پیستون و در نهایت حرکت موتور می شود .

اما در موتورهای بنزین سوز در مرحله تنفس مخلوط سوخت و هوا وارد سیلندر می شود و همچنان انفجار سوخت در محفظه ی احتراق به کمک جرقه حاصل از فرمان رسیده به شمع ها صورت می گیرد و این نسبت تراکم تا حداکثر حدود ۱ به ۱۱ امکان پذیر می باشد و در صورت انفجار بی موقع سوخت درون سیلندر پدیده Knocking  یا Detonation  روی داده و باعث وارد آمدن آسیب جدی به موتور خودرو می شود . که این امر توسط ECU  کنترل می گردد .

وظیفه ای را که کاربراتور در سیستم سوخت رسانی کاربراتوری به عهده دارد در سیستم های انژکتوری به عهده ۲ سیستم سوخت رسانی و سیستم هوارسانی گذاشته شده است که بوسیله واحد کنترل الکترونیکی Electronic Control Unit   هدایت می شوند .

سیستم سوخت رسانی شامل : باک بنزین –Fuel Tank پمپ بنزین Fuel Pump – لوله ای انتقال سوخت  Fuel Pipe – فیلتر بنزین Fuel Filter – رگولاتور فشار Pressure Regulator  –  ریل توزیع کننده سوخت  Delivery Pipe Fuel Rail – انژکتورهای مستقر بروی ریل سوخت Injectors و تعدیل کننده جریان ( دامپر ) Damper می باشد .

سیستم هوارسانی نیز شامل : فیلتر هوا Air Filter –  اندازه گیر جریان هوا Air Flow Meter – دریچه هوا  ‏Throttle Body – سیلندر Cylan. – منیفولد هوا  I.Manifold – مخزن آرامش  Surge Tank می باشد .

در حقیقت سیستم سوخت رسانی وظیفه ای تهیه سوخت مورد نیاز در زمان مشخص و مقدار مناسب برای محفظه احتراق ( سیلندر ) و سیستم هوارسانی نیز وظیفه ای تهیه هوای مورد نیاز در زمان مشخص و مقدار و دمای مناسب برای محفظه احتراق ( سیلندر ) را به عهده دارند که به کمک سنسور های مختلف موجود در مسیر شرایط لحظه به لحظه کارکرد موتور خودرو را اندازه گیری کرده و پس از انتقال به ECU  فرمان مناسب را گرفته و به کمک فرمانبر های مختلف بهینه ترین سوخت را برای کارکرد موتور تدارک می بینند  . فرمان زمان جرقه زنی شمع ها نیز توسط ECU  صادر می شود .

اگر سیستم سوخت رسانی را به بدن انسان تشبیه کنیم ECU یه عنوان مغز سیستم ، Sensorsسنسورها به عنوان حواس انسان ( بینایی و . . .  ) و Actuators یا عملگرها مانند دست و پای انسان عمل می کنند .

بعضی از سنسورهای اصلی سیستم های EFI عبارتند از :

سنسور اندازه گیری دبی هوا  AFM ( میزان دبی هوا از نظر جرمی و میزان دبی هوا از نظر حجمی )  – سنسور اندازه گیری میزان خلاء ورودی  MAP   – سنسور اندازه گیری میزان دمای هوا  ATS  – سنسور اندازه گیری دمای آب موتور CTS  – سنسور اندازه گیری دور موتور RPM یا Crankshaft Sen.  – سنسور موقعیت دریچه گاز TPS  – سنسور    lسنسور اندازه گیری دمای سوخت FTS – سنسور اندازه گیری فشار سوخت FPS –  سنسور کنترل وضعیت احتراق درون سیلندرها Knock Sen.  –    سنسور وضعیت سیلندرها Camshaft Sen.  –  سنسور اندازه گیری  CO و  HC   CO-Potentiometer Sen.

عملگرها Actuators عمده سیستم نیز شامل شیر موتوری Stepper Motor – انژکتورها Injectors  – گرمکن هوا PTC –  شمع ها و . . . می باشند .

سیستم های انژکتوری در طول زمان تغییرات متنوعی کرده اند که در ابتدای دهه ۱۹۷۰ میلادی ابداع شده  از سیستم های مکانیکی انژکتوری آغاز و سپس سیستم های الکترونیکی طراحی شدند  . نیز از سیستم های تک انژکتوری شروع شده و هم اینک  از سیستم های پاشش سوخت مستقیم استفاده می شود .

انواع سیستم های سوخت رسانی انژکتوری به ترتیب ابداع :

۱  .  K – JETRONIC    ابزار الکترونیکی وارد کار شد .

۲  .  KE – JETRONIC    واحد کنترل الکترونیکی اضافه شد .

۳  .  L – JETRONIC

۴  .  LH – JETRONIC

۵  .  MONO JETRONIC – SPFI

۶  .   MULTI JETORONIC – MPFI

۷ .  GDI

در اینجا سه مورد آخر که معمولترین سیستم های سوخت رسانی انژکتوری را شامل می  شوند معرفی می کنیم سیستم های پاشش سوخت تکی یا Single Point Fuel Injection  :

در این سیستم ها از یک انژکتور برای تغذیه چهار سیلندر استفاده می شود که این انژکتور سوخت مورد نیاز را در ابتدای منیفولد سوخت می پاشد .از نظر انتقال سوخت نظیر سیستم های کاربراتوری می باشد اما به کمک واحد کنترل الکترونیکی شرایط مناسب تری و مطلوب تری را برای محفظه ی احتراق فراهم میکند .

سیستم های پاشش سوخت چند گانه یا Multi Point Fuel Injection :

که به تعداد سیلندر های خودرو از انژکتور استفاده می شود که این انژکتورها برروی ریل سوخت نصب شده و سوخت مورد نیاز را مستقیم در پشت سوپاپ های سوخت تزریق می کنند .نسبت به سیستم هایSPFI  میزان تغییرات سوخت در آنها پس از پاشش تا زمان احتراق بسیار کمتر است در نتیجه سوخت با شرایط بهتری وارد سیلندر می شود و معمولترین نوع این سیستم ها در حال حاضر به شمار می روند .

سیستم های پاشش مستقیم سوخت یا Gasoline Direct Injection  :

در این روش  برای اینکه حداقل تغییر در شرایط سوخت ورودی به سیلندر روی دهد انژکتورها سوخت مورد نیاز برای احتراق را مستقیم درون محفظه سیلندر تزریق می کنند . که به جز تعدادی خودرو ساز هم اکنون آنچنان مورد استفاده عمومی قرار نگرفته است .

سیستم مورد استفاده در خودروهای داخلی عمدتا از نوعMPFI  می باشد که شامل منیفولد ؛ ریل سوخت و انژکتورها و رگولاتور فشار نصب شده بروی آن ؛ دریچه هوا و قطعات نصب شده بروی آن  ؛ سیستم الکتریکی تعیین زمان احتراق و غیره  . . . و واحد کنترل الکترونیکی ECU  ‌  می باشد .که از این میان تنها انژکتورها ؛ رگولاتور فشار ؛  تعدادی از قطعات دریچه هوا ، ECU   ، سنسورها و قطعات بسیار حساس به دلیل استفاده از تکنولوژی های ویژه از اقلام وارداتی بوده و بصورت انحصاری تنها توسط چند شرکت در جهان طراحی و تولید می شوند و تقریبا بقیه قطعات در داخل کشور ساخته می شوند .

آشنایی با سیستم های CLOSE LOOP  و OPEN LOOP  :

اصولا در هر سیستمی تعدادی ورودی و خروجی وجود دارد . موتور خودرو نیز سیستمی است که بنزین و هوا و . . . ورودی های آن و دود اگزوز و . . .  خروجی آن می باشد . اگر با این دید به یک خودرو کاربراتوری نگاه کنیم موتور خودرو دارای یک سیستم باز است یعنی یک سری ورودی به خودرو داده شده و سیستم نیز بدون هیچ گونه بازنگری از طرف ما یک خروجی ارایه می دهد . این سیستم ها را مدار – باز یا OPEN LOOP  می گویند .

اما در بعضی از خودرو های جدید از خروجی موتور خودرو ( دود اگزوز ) نمونه ( فید بک منفی ) گرفته شده و با کار موتور مقایسه می شود . اگر موتور در استفاده از ورودی های اطلاعاتی خود که همان سنسورها هستند دچار خطایی شده باشد ( خواه از طرف ECU خواه از طرف سنسورها و خواه خطای ناشی از عملکرد نادرست فرمانبر ها به هر دلیل باشد ) سعی می کند تا با تصحیح عملکرد خود بهترین بازده را در خروجی خود به دست دهد . به این سیستم ها مدار – بسته یا CLOSE LOOP  می گویند .فایده عمده سیستم های مدار – بسته در این است که علاوه بر تنظیمی که ECU  به صورت دائم بر کارکرد موتور خودرو دارد در هر لحظه این تنظیم نیز تحت نظارت دوباره بوده و اگر خطای کوچکی نیز اتفاق بیفتد بلافاصله تصحیح می شود .

در موتورهایی که از بنزین سرب دار استفاده می شود سیستم سوخت رسانی از نوع مدار باز یا OPEN LOOP استفاده می شود و در موتورهایی که از بنزین بدون سرب استفاده می شود عموما سیستم سوخت رسانی از نوع مدار بسته یا CLOSE LOOP می باشد .

مزایای استفاده از سیستم های انژکتوری نسبت به سیستم های کاربراتوری :

۱ . افزایش راندمان حجمی و حرارتی موتور بدلیل یکنواختی و ترکیب صحیح نسبت هوا و سوخت در حالتهای مختلف کاری موتور

۲ . افزایش راندمان حجمی باعث افزایش گشتاور و توان خروجی موتور تا ۱۵ درصد می شود .

۳ . نسبت هوا ی ورودی به هر سیلندر بدلیل استفاده تمام سیلندرها از یک حجم ثابت تقریبا برابر است .

۴ . بدلیل استفاده از سیتم های اندازه گیری دقیق الکترونیکی برای اندازه گیری دبی هوای ورودی سوخت متناسب با آن تامین شده و در نتیجه مصرف سوخت کاهش می یابد .

۵ . در این سیستم ها به علت حذف کاربراتور و پیاله بنزین بخارات حاصل از تیخیر سوخت در پیاله از بین می رود .

۶ . کنترل موتور در شرایط مختلف کاری کارکرد موتور مناسب تر و بهتر شده و موتور در هوای سرد سریعتر روشن شده و نیازی بوجود ساسات نمی باشد .

۷ . بدلیل یکنواختی ترکیب سوخت و هوا احتراق مناسب تر صورت گرفته و بدلیل افزایش راندمان احتراق موتور نرم تر و بی صدا ترکار می کند .

۸ . بدلیل امتزاج مناسب سوخت و هوا راندمان احتراق افزایش یافته و در نتیجه می توان ضریب تراکم حجمی موتور را افزایش داد .

۹ . در سیستم های انژکتوری بدلیل اینکه نیازی به گرم کردن منیفولد ورودی نمی باشد در نتیجه دانسیته هوای ورودی بیشتر شده و راندمان حجمی را افزایش می دهد و در نهایتا قدرت خروجی موتور افزایش می یابد .

۱۰ .  با افزایش راندمان احتراق و کنترل پدیده Knock یا Detonation  باعث افزایش عمر موتور خودرو می شود .

۱۱ . مهمترین علت ساخت سیستمهای انژکتوری و مزیت اصلی آن نسبت به موتورهای کاربراتوری کاهش آلودگی ناشی از موتور خودرو می باشد تا قابلیت پوشش دادن استانداردهای عدم آلایندگی را داشته باشند .

معایب سیستم های سوخت رسانی انژکتوری نسبت به کاربراتوری :

۱ . گران بودن موتور بدلیل گران بودن قطعات سیستم های انژکتوری

۲ . احتیاج بیشتر به تعمیر و نگهداری و خدمات پس از فروش

۳ . نیاز به صافی بنزین دقیق تر و بنزین با کیفیت بالاتر

مطابق آنچه در این نوشتار به صورت  ساده و مختصر بیان شد می توان گفت. که هر چه  سیستم سوخت رسانی دقیق تر میزان ورودی ها و خروجی های خود را اندازه گیری نماید و در نتیجه بهتر توانایی کارکرد و تطبیق پذیری با شرایط گوناگون را داشته باشد منجر به بهبود عملکرد و کارایی خودرو می شود . که این موارد در سیستم های تزریق سوخت الکترونیکی بیشتر و بهتر مشهود می باشد .و در دیگراینکه رسیدن به هوای پاک و کاهش آلودگی که امروزه از دغدغه های عمده ی پیش رو در کلان شهر ها است و نیز کاهش مصرف سوخت و در حقیقت استفاده بهینه از منابع محدود انرژی بدون استفاده از این سیستم های جدید سوخت رسانی ( EFI ) تقریبا غیر ممکن است .

علیرضا باقی پور

            مدیر قطعه سازی مونتاژ و مدیر آموزش شرکت کاربراتور ایران

سیلندر ترمز و سوپاپهای ترکیبی

برای افزایش امنیت، در سیستم ترمز بیشتر اتومبیل های امروزی دو مدار روغن وجود دارد .(هر مدار برای دو تا از چرخها).اگر در یک مدار نشتی اتفاق بیافتد، فقط این دو چرخ ترمزشان را از دست می دهند و اتومبیل شما هنوز قادر به توقف خواهد بود.

فشار هر دو مدار را سیلندر اصلی ایجاد می کند.دستگاه جالبی که از دو پیستون در یک سیلندر استفاده می کند. به نحوی که سیلندر را تقریبا در برابر خرابی ها بیمه می کند.اگر در سیستم ترمز مشکلی باشد سوپاپ ترکیبی به راننده هشدار می دهد، و همچنین کارهای دیگری انجام می دهد که به ایمن تر شدن رانندگی کمک می کند.

کار سیلندر اصلی

وقتی پدال ترمز را فشار می دهید ،در واقع پیستون اول را با اتصال مستقیم فشار داده اید و در نتیجه بین پیستون اول و دوم فشاری ایجاد می شود.این فشار بین پیستون اول و دوم باعث می شود که پیستون دوم نیز سیال مدار خود را فشرده کند.اگر سیستم ترمز سالم باشد ، فشار هر دو مدار با هم برابر است.

نگهداری سیستم روغنکاری موتور

الف)بازدید روغن موتور:

۱ـ دقت کنید که خودرو روی سطح صاف و مسطحی پارک شده باشد .

۲ـ موتور را روشن کرده وتادرجه حرارت متوسط آن را گرم کنید.

۳ـ موتور را خاموش کرده وبه مدت پنج دقیقه صبر کنید تا روغن کاملا به کارتر روغن بر گردد

۴ـ گیج روغن را بیرون کشیده وآن را تمیز کرده سپس مجددا در جای خود قرار دهید .

 ۵ـ گیج روغن را بیرون کشیده در صورتیکه مقدار روغن بین دو علامت باشد میزان آن در حد قابل قبول  می باشد.

اگر مقدار آن نزدیک به (L)یا کم باشد به مقدار کافی روغن اضافه نماییدتا به سطح (F)یا پر برسد .توجه داشته باشید که مقدار روغن از (F)تجاوز نکند.زیرا موجب خواهد شد تا مقداری از روغن اضافی کارتر به سر شمع ها نفوذ کرده باعث ،دود کردن موتور ودود گرفتن سر شمع ها و سر پیستونها واتاق احتراق شود .

۶ـ سطح روغن موتور بایستی بطور مرتب هر هفته یکبار ویا در هر توقف برای سوختگیری بازدیدشود.

ب )باید توجه داشت که هیچ وقت فشار روغن از حد تعیین شده پایین تر نیاید چنانچه درحین رانندگی فشارروغن دچار افت شده باشد بایستی بلافاصله موتور را خاموش کرده وبه تعمیرگاه مجاز جهت رفع اشکال ونقص فنی مراجعه کرد.

ج)روغن موتور باید در کلیومتر قید شده در کارت سرویس (بازدید )خودرو تعویض شود.کارت سرویس (بازدید)کارتی است که تاریخ و کیلومترتعویض روغن وبازدید سایر قسمتها در آن قید شده و باتوجه به نوع روغن کیلومتر بعدی تعویض مجدد روغن نیز در آن ثبت شده است و در محل مناسبی در جلو داشبورد ودر معرض دید راننده قرار می گیرد.

د)درفصول مختلف سال باید روغن مناسب همان فصل به کار برده شود.

ه)گردوخاک وآب و بنزین باعث کثیف شدن روغن می گردد برای جلوگیری از آن باید صافی هوای کاربراتور و کارتر تمیز باشد.

و)در هنگام گردش روغن وعبور از صافی (فیلتر)روغن اجرام در فیلتر باقی مانده وروغن پس از تصفیه شدن نسبی از ذرات صافی ، به صورت یک مایع روان وتمیز و روان کننده وارد کانالهای روغن شده ومشغول روغنکاری قطعات می گردد .لذا اهمیت تعویص به موقع فیلتر روغن به خوبی مشخص است،ضرورت دارد به ازای هر دو الی سه نوبت تعویض روغن (بستگی به نوع فیلتر)نسبت به عوض کردن فیلتر روغن نیز اقدام شود.

روغن سوزی و  علائم آن :

نفوذ روغن به پیستون یا محفظه احتراق عامل اصلی روغن سوزی در موتورها  است . در این صورت روغن همراه با سوخت می سوزد و دود آبی رنگ از اگزوز اتومبیل خارج می شود یا به عبارت دیگر هرگاه روغن به دلایل مختلف به بالای پیستون (محفظه احتراق)نفوذ کند همراه با گازهای متراکم می سوزد.

علائم عمده:

 ۱- خروج دود آبی از لوله اگزوز

 ۲- روغن زدن سرشمعها

انواع روغن مصرفی در خودرو و محل مصرف آنها :

۱-    روغن موتور: محل مصرف داخل موتور

۲-    واسکازین: محل مصرف در داخل جعبه دنده(گیربکس) و دیفرانسیل

۳-    روغن ترمز: محل مصرف در داخل ترمز وکلاچ

۴-    گریس: محل مصرف در داخل کلیه گریس خورها (لولای در،چرخ)

۵-    والوالین: محل مصرف در داخل توپی چرخها

۶-    هیدرولیک: محل مصرف در داخل مخزن روغن در صورت داشتن فرمان هیدرولیک

سامانه (سیستم) برق رسانی خودرو

دستگاه برق رسانی که در زمان انتهای تراکم و ابتدای انفجار باعث جرقه زدن شمع می گردد.

اطلاعات مختصری در زمینه باتری ، مدارهای الکتریکی ،دینام، استارت،کویل،دلکو

الف )باتری

                                             

دستگاهی است که انرژی شیمیائی را به انرژی الکتریکی تبدیل می کند. به عبارت دیگر انرژی الکتریکی را به صورت انرژی شیمیائی در خود ذخیره کرده سپس به صورت انرژی الکتریکی پس می دهد. هر باتری دارای دو قطب می باشد که صفحات مثبت در داخل باتری بهم متصل شده تشکیل قطب مثبت و صفحات منفی نیز به هم وصل شده قطب منفی را تشکیل می دهند.

تشخیص قطبین از یکدیگر

معمولاً قطب مثبت را قطورتر ار قطب منفی می سازند و با قطب مثبت را با علامت(+)یا (P) ویابا حلقه پلاستیکی قرمز رنگ و قطب منفی را با علامت (-)یا(N)و یا با حلقه پلاستیکی سیاه یا آبی رنگ مشخص می کنند.

 اگریک سیم به یک قطب و یک سیم دیگر را به قطب دیگر وصل ‎کنیم سپس دو سر دیگر سیمها را داخل محلول آب نمک قرار ‎دهیم از اطراف هر کدام از سیمها که حباب بیشتری متصاعد شود آن سیم مربوط به قطب منفی است.

نگهداری  باتری:

برای دوام افزایش طول عمر باتری باید باتری همیشه در حال شارژ باشد و اگر باتری مدت زیادی شارژ نشود،صفحه های آن سولفاته شده وغیر قابل استفاده خواهد شد و در زمستان یخ می زند.غلظت آب باتری باید اندازه باشد و سطح آب باتری مقداری از درب باتری پائین تر بوده بطوریکه روی پلیت های باتری (یک سانتی متر بالای صفحات)مایع باتری قرار گرفته باشد  وهفته ای یک بار کنترل شود. بستهای باتری با استفاده از جوش شیرین و آب گرم تمیز و محکم شود و روی بستهاگریس مالیده شود و هیچگاه برای بستن یا باز کردن بستهای باتری فشار یا ضربه به آنها وارد نیاورید، برای اندازه کردن آب اسید داخل باتری در تابستان آب مقطر ودر زمستان آب اسید اضافه شود. و سوراخهای هواکش درب خانه های باتری باز باشد و از قرار دادن ابزار کار و اشیائ فلزی بر روی باتری خودداری شود.

الکترولیت یا اسید باتری:

مایع داخل باتریهای سربی محلول اسید سولفوریک H2SO4 می‎باشد که به نسبت ۷۵% آب مقطر و ۲۵% اسید تهیه می‎شود.

درصد مخلوط اسید و آب مقطرو غلظت آنرا توسط هیدرومتر یا اسید سنج تعیین می‎کنند.

توصیه ۱- موقعی که برای مدت طولانی نخواهید از خودرو تان استفاده کنید به مرور زمان برق باتری تخلیه  می شود در اینصورت برای جلو گیری از خالی شدن برق باتری ابتدا باید آن را خشک نموده و سپس  باتری را دور از رطوبت نگهداری نمائید.

توصیه ۲- موقعی که استارت می زنید و برق به صفحه نمایشگر سرعت نمی رسد ابتدا باتری را بررسی کنید و سر باتری یا بست ها و یا کابل ها را بررسی نمائید.

توصیه ۳- از اتصال کوتاه نمودن قطبهای باتری بپرهیزید زیرا باعث ترکیدن باتری و ایجاد ضایعه میگردد.

توصیه ۴- دقت شود که سوراخهای هواکش  درب خانه های باتری باز باشند.

ب) مدارهای الکتریکی

مدارهای اصلی الکتریکی خودروها عبارتند از:

۱- مدار جرقه                ۲- مدار شارژ                     ۳-مدار روشنائی

علاوه بر مدارهای اصلی فوق ،در اکثر خودروها مدارهای فرعی نیز وجود دارد که از جمله مدار استارت ،مداربوق،مداربرف پاک کن،وغیره می باشد.

مدار جرقه:

بر دونوع است:

۱-    مدار اولیه یا مدار فشار ضعیف

۲-    مدار ثانویه یا مدارفشار قوی.

اگر یک موتور احتراق داخلی که به کمک جرقه شمع کار می کند بخواهد بطور صحیح و مناسب به کار خود ادامه دهد. لازم است که جرقه درست در لحظه معین و مورد نیاز به الکترودهای شمع آن تحویل داده شود. اکثر عیوب جزئی و اشکالات که باعث روشن نشدن و یا درست کار نکردن موتور می شود را می توان به درست کارنکردن سیستم جرقه نسبت داد.

اصول کار مدار جرقه بصورت زیر است:

ولتاژ خیلی کم باتری(۱۲ولت)به کمک کویل و پلاتینهای دلکو در لحظه معینی به ولتاژ نسبتاً زیادی تبدیل شده و به وسیله چکش برق و درب دلکو به شمع سیلندری که در اواخر مرحله تراکم قرار دارد منتقل می شود. بدین صورت که هنگامی که دهانه پلاتینهای دلکو بسته است هسته مرکزی کویل در اثر عبور جریان باتری از سیم پیچی اولیه کویل آهنربا شده و درست در لحظه ای که دهانه پلاتینهای دلکو بوسیله چهار ضلعی میل دلکو از یکدیگر جدا می شوند، به کمک خازن (فیوز دلکو)ولتاژ فوق العاده زیادی در سیم پیچی ثانویه کویل پدید می آید ،این ولتاژ زیاد به برج مرکزی درب دلکو منتقل شده و از آنجا توسط چکش برق و بنا به ترتیب احتراق صحیح به شمع سیلندری از موتور که در حوالی انتهای مرحله تراکم قراردارد می رسد(هر یک از برجهای فرعی درب دلکو توسط سیم ولتاژ زیاد که به وایر موسوم است به یکی از شمع ها متصل هستند.ضمناً برج اصلی درب دلکو نیز توسط وایر به برج مرکزی کویل مرتبط است).

ج) کویل و ساختمان آن:

کویل ترانسفورماتور فشار قوی است که وظیفه دارد ولتاژ ضعیف باتری را بین ۵۰۰۰تا ۲۵۰۰۰ ولت افزایش دهد.علت اختلاف دو عدد فوق شرایط مختلف کار موتور می باشد که در حالت عادی احتیاج به ولتاژ بین ۵ تا ۱۰ کیلو ولت ولی در شرایطی که هوا سرد است یا مقاومت در دهانه پلاتینهای شمع زیاد است مانند رسوب گرفتگی، زیاد بودن سوخت کاربراتور، روغن سوزی داشتن موتور و غیره ولتاژ جرقه باید بیشتر باشد.

 کویل از قطعات:

۱- سیم پیچهای اولیه

۲-سیم پیچهای ثانویه

۳-هسته کویل

۴- غلاف یا جلد کویل

۵-مقاومت کویل  تشکیل یافته است.

د) دلکو:

دستگاهی است که با انرژی گرفتن از موتور وظیفه قطع و وصل جریان مدار اولیه کویل را به عهده دارد.

وظیفه دلکو در مدار جرقه زنی به شرح زیر است:

۱- قطع و وصل مدار اولیه توسط پلاتین

۲- تقسیم ولتاژ قوی خروجی کویل بین شمعهای موتور برحسب ترتیب احتراق هر موتور

۳- تنظیم پیش جرقه متناسب (آوانس) برحسب دور و نیاز موتور بطور خودکار

پلاتین: در دلکوهای معمولی اتومبیلها برای قطع و وصل مدار اولیه کویل برای ایجاد جریان جریان متغیر از پلاتین استفاده می‎شود. چون برق باتری از نوع جریان مستقیم است و برای بالا بردن ولتاژ در مدار ثانویه کویل نیاز به جریان متغیر است .

درب دلکو: ولتاژ قوی کویل را دریافت داشته و سپس توسط چکش برق بین شمعها تقسیم می‎نماید.

خازن دلکو: جهت بالا بردن ولتاژ در ثانویه به کار می‎رود.

چکش برق: وظیفه دارد برق ولتاژ قوی در دلکو را بطور منظم به وایرها جهت جرقه شمع برساند. جنس چکش برق هم مانند در دلکو عایق بوده و در مقابل حرارت نیز مقاوم است.

تنظیم دهانه پلاتین:پس از هر تعویض یا سرویس باید دهانه پلاتین توسط فیلر اندازه گیری شود که این اندازه در اتومبیلهای مختلف متفاوت است. در مورد پیکان این مقدار ۴ر۰ میلیمتر می باشد.

نگهداری دلکو:

هر۸۰۰۰کیلومتر دردلکورابازکنیدوهنگامی که چکش برق راازروی میل دلکو برمی دارید،دوسه قطره روغن موتورداخل سوراخ میل دلکوبریزید.این کارباعث می شود وزنه های مربوط به آوانس وزنه ای دلکو روغنکاری شوندوگیرنکنند.درضمن این روغن شفت دلکورانیز روغنکاری می کند .همچنین مقداری گریس یاوالوالین به قسمت چهارضلعی میل دلکو که زایده فیبری پلاتین متحرک روی آن حرکت می کندبمالید.میل دلکورابیش ازاندازه روغنکاری نکنید،زیرا ممکن است مقدار زیادآن باعث شودکه دهانه پلاتین ها نیز چرب شودودرمدار جرقه اشکال ایجادکند.

بعدازهر ۸۰۰۰کیلومتر سطوح تماس پلاتین هابایکدیگررابررسی کنید.اگر روی سطح تماس یکی ازپلاتین ها برجستگی وروی سطح تماس پلاتین دیگر فرورفتگی به وجودآمده باشدبایدپلاتین هاراعوض کنید.

ه) شمع:

آخرین قطعه مدار ثانویه است که ولتاژ قوی کویل را بصورت پرتاب جرقه در آورده و باعث  انفجار در اتاق احتراق می شود.

عیبیابی موتور از طریق شمع:

از رنگ الکترود شمع می‎توان به عیب آن پی برد:

اگر پایه شمع به رنگ قهوه‎ای و الکترود آن به رنگ خاکستری باشد نوع شمع برای موتور مناسب است. موتور در شرایط خوبی کار می‎کند. سوخت و هوای آن مناسب است. روغن سوزی ندارد. زمان جرقه زنی مناسب است.

اگر پایه شمع قهو‎ه‎ای روشن و الکترودهای آن به رنگ سفید باشد. نوع شمع برای موتور مناسب نیست. سوخت مناسب نیست یعنی هوا نسبت به سوخت بیشتر است به همین دلیل شمع حرارت زیادی دریافت می‎کند.

اگر پایه و الکترودهای شمع دوده گرفته باشد. شمع مناسب نیست. یعنی شمع سرد است. سوخت مناسب نیست یعنی بنزین نسبت به هوا بیشتر می‎باشد. موتور سرد کار می‎کند.

اگر پایه و الکترودهای شمع دود زده و چرب باشد. موتور روغن سوزی دارد. شمع مناسب نیست یعنی سرد است. سوخت مناسب نیست.

توصیه می شود هر ۸۰۰۰ کیلومتر شمع ماشین را تمیز و هر ۱۶۰۰۰ کیلومتر آنرا تعویض نمائید

و) استارت

دستگاهی است که انرژی الکتریکی را به مکانیکی تبدیل نموده و مکانیزم آن راه اندازی موتوربوده و انرژی اولیه خود را از باتری تأمین می کند.

ز) دینام

 دستگاهی است که محرک آن موتور بوده و انرژی مکانیکی را به الکتریکی تبدیل می نماید کاربردآن جهت تأمین انرژی الکتریکی دستگاههای مصرفی خودرو و شارژ باتری می باشد.

ح ) آفتامات

دستگاهی است که به منظورتنظیم ولتاژ و جریان خروجی دینام بکار رفته است.

توجه:به یاد داشته باشید که معمولاً شمع های موتور بازائ هر ۵۰۰۰کیلومتر مسافت نیاز به سرویس دارند و عمر شمع ها نیز بین ۲۵۰۰۰تا ۳۵۰۰۰کیلومتر می باشند.

بوستر ترمز

اگر تا به حال کاپوت ماشین خود را باز کرده باشید،احتمالا بوستر ترمز را دیده اید.قوطی گرد سیاه رنگی که در پشت موتور و معمولا طرف راننده قرار گرفته است.

در گذشته،وقتی بیشتر خودرو ها ترمز طبلی داشتند نیازی به بوستر ترمز نبود ،ترمز های طبلی به طور طبیعی بخشی از نیروی مورد نیاز خود را فراهم می کنند، اما از آنجایی که امروزه بیشتر خودرو ها ترمز دیسکی دارند(حداقل در چرخ های جلو) بوستر ترمز اهمیت بیشتری دارد.بدون این وسیله رانندگانی با پاهای خسته خواهیم داشت!

بوستر ترمز از خلا تولید شده توسط موتور استفاده می کند تا نیروی وارد شده به سیلندر اصلی ترمز توسط پای شما را چند برابر کند.در این مقاله به درون این قوطی سیاه نگاهی خواهیم انداخت.

بوستر خلا قوطی فلزی است که شامل یک سوپاپ هوشمندانه ویک دیافراگم است.میله ای که از مرکز قوطی می گذرد از یک سو به پیستون سیلندر اصلی و از سوی دیگر به پدال متصل است.

بوستر خلا طراحی زیبا و ساده ای دارد.این قطعه نیاز به منبع خلا ای دارد تا بتواند کار کند.در خودرو های بنزینی موتور خلا مناسبی را برای بوستر ایجاد می کند. اگر لوله ای را به محل مناسبی از موتور متصل کنید می توان هوا را به بیرون از محفظه کشید و خلا نسبی ای ایجاد نمود؛اما از آنجایی که موتور های دیزل نمی توانند خلا مناسبی ایجاد کنند در خودرو های دیزلی باید از پمپ خلا مجزایی استفاده کرد.

در خودرو هایی با بوستر خلا، پدال ترمز میله ای که از میان بوستر به سیلندر اصلی متصل می شود را فشار می دهد.موتور خلا نسبی را در هر دو سوی دیافراگم ایجاد می کند.هنگامی که پدال را فشار می دهید میله سوپاپی را باز می کند که به هوای بیرون اجازه ی ورود به پشت دیافراگم را می دهد در حالیکه سمت دیگر دیافراگم خلا می ماند.به این ترتیب فشار وارده بر یک سوی دیافراگم بیشتر می شود که این به فشرده شدن پیستون در سیلندر اصلی کمک می کند

هنگامی که پدال رها می شود ارتباط هوای بیرون با پشت دیافراگم قطع شده و دو سوی دیافراگم به هم مرتبط می شوند.در نتیجه در هر دو سوی دیافراگم خلا ایجاد می شود و همه ی شرایط به حالت اولیه باز می گردد.

صدا خفه کن اگزوز

اگر تا به حال صدای موتور بدون صدا خفه کن را شنیده باشید می دانید که یک صدا خفه کن تا چه حد روی صدا تاثیر دارد.درون آن تعدادی مجرای ساده با سوراخ هایی روی آن وجود دارد.این مجرا ها و محفظه ها به خوبی یک ساز موسیقی تنظیم شده اند.طوری طراحی شده اند تا امواج صدای تولید شده توسط موتور را به نحوی بازتاب کنند که تا حدی یکدیگر را خنثی کنند.

صدا خفه کن ها از چند فناوری جالب استفاده می کنند تا صدا را کم کنند. در این مقاله به درون یک صداخفه کن نگاه می کنیم و در باره ی اصول کار آن یاد می گیریم .

اما در ابتدا باید کمی درباره ی صدا بدانیم.
صدا یک موج فشار است که از نوسان فشار هوا تولید می شود. این تپش ها در هوا با سرعت صوت حرکت می کنند

در یک موتور تپش ها وقتی بوجود می آیند که سوپاپ خروجی باز می شود و جریان گاز فشرده ناگهان وارد سیستم اگزوز می شود . مولکول های این گاز با مولکول های کم فشار درون لوله برخورد می کنند و آنها را فشرده تر می کنند این مولکول های فشرده به نوبه خود مولکول های مجاور را فشرده می کنند و خود کم فشار می شوند،بدین ترتیب موج صدا خیلی سریع تر از جریان گاز در لوله حرکت می کند

وقتی نوسانات فشار به گوش شما می رسد، پرده گوش می لرزد و مغز شما این لرزش را به عنوان صدا درک می کند

دو مشخصه ی اصلی موج تعیین می کند که ما صدا را چطور درک کنیم

● بسامد امواج صدا: بسامد بیشتر به این معنی است که فشار هوا سریع تر تغییر می کند هرچه موتور سریع تر کار کند،صدای زیر تری می شنویم و تغییرات کند تر صدای بم تری تولید می کند

● سطح فشار هوا : دامنه ی امواج بلندی صدا را تعیین می کند امواج صدایی با دامنه بیشتر ، پرده گوش ما را بیشتر حرکت می دهند و ما صدای بلندتری را درک می کنیم.

می توان دو یا چند موج صدا را به هم اضافه کرد و صدای کمتری بدست آورد،ببینیم چگونه.

نکته اصلی درباره امواج صدا این است که صدای شنیده شده توسط گوش جمع تمام امواج صوتی است که در یک لحظه به گوش می رسد. وقتی به یک گروه موسیقی گوش می دهید،اگرچه چندین منبع صدای مشخص را می شنوید،اما موج های فشاری که پرده گوش را تحریک می کنند،با هم جمع می شوند بنا بر این پرده گوش در هر لحظه فقط یک فشار را حس می کند

نکته جالب این است که می توان موج صدایی تولید کرد که دقیقا مخالف موج دیگر باشد،این اساس کار گوشی های از بین برنده ی سر و صدا است که احتمالا دیده اید. به پویا نمایی پایین نگاه کنید هر دو موج صدا صوت خالص اند اگر دو موج هم فاز باشند با هم جمع شده و موجی با همان بسامد قبلی اما دامنه دو برابر را تولید می کنند به این،تداخل سازنده می گویند اما اگر دو موج دقیقا در فاز مخالف باشند،با هم جمع شده و صفر می شوند به این،تداخل ویرانگرمی گویند.در لحظه ای که موج اول در فشار بیشینه خود است دومی در کمینه است.اگر هردوی این موجها پرده گوش را در یک زمان تحریک کنند چیزی نخواهید شنید چون این دو موج همیشه یکدیگر را خنثی می کنند.

در یک صدا خفه کن دسته ای مجرا وجود دارد این مجراها طوری طراحی شده اند که امواج را به شیوه ای بازتاب کنند که با هم تداخل و یکدیگر را خنثی کنند

گاز های اگزوز و امواج صدا از مجرای مرکزی وارد می شوند،این امواج به دیواره ی انتهایی برخورد کرده و از یک سوراخ به قسمت اصلی صدا خفه کن بر می گردند سپس از بین سوراخهایی وارد لوله دیگر شده و از آنجا خارج می شوند.

محفظه ای که تشدید کننده نامیده می شود با یک سوراخ به محفظه ی اول وصل شده است تشدید کننده حجم مشخص و طول معینی دارد تا موجی تولید کند که صدا هایی با بسامد مشخص را خنثی کند چگونه این کار انجام می شود
وقتی یک موج به سوراخ برخورد می کند بخشی از آن وارد محفظه می شود و بخش دیگری بازتاب می شود.موجی که وارد محفظه می شود به دیواره ی انتهایی صدا خفه کن برخورد می کند و به طرف خارج سوراخ برگردانده می شود.طول این محفظه طوری محاسبه شده که این موج دقیقا بعد از بازتاب موج بعدی از دیواره ی خارجی محفظه،از سوراخ خارج شود.در حالت ایده آل بخش پر فشار موجی که از محفظه خارج شده با بخش کم فشار موجی که از دیواره ی خارجی محفظه بازتاب شده تداخل کرده و این دو موج یکدیگر را خنثی می کنند.

در واقعیت صدایی که از موتور می آید ترکیبی از بسامدهای مختلف است و چون بیشتر این بسامد ها به دور موتور بستگی دارد صدای موتور تقریبا هیچ وقت در بسامد مناسب برای این اتفاق نیست.تشدید کننده طوری طراحی شده تا در بازه ی بسامدی که موتور بیشترین سر و صدا را تولید می کند بهترین عملکرد را داشته باشد اما حتی اگر بسامد، دقیقا برابر با آنچه تشدید کننده برای آن ساخته شده،نباشد باز هم کمی تداخل ویرانگر رخ می دهد

برخی خودرو ها به ویژه خودرو های تجملی که در آن ها صدای کم خصوصیت مهمی است جز دیگری در اگزوز دارند که شبیه یک صدا خفه کن است اما یک تشدید کننده است.این وسیله دقیقا شبیه محفظه ی تشدید کننده در صدا خفه کن کار می کند.ابعاد آن طوری محاسبه شده که امواج بازتاب شده توسط تشدید کننده بسامدهای معینی را در اگزوز خنثی کنند.

مشخصه های دیگری نیز در صدا خفه کن وجود دارد که به آن کمک می کند با روش های مختلف صدا را کم کند.بدنه ی صدا خفه کن از سه لایه تشکیل شده است.دو لایه نازک فلزی با یک لایه ی کلفت تر و تا حدی عایق صوتی که بین آن دو قرار داده می شود.این به بدنه ی صدا خفه کن اجازه می دهد تا کمی از تپش های فشار را جذب کند.همچنین لوله های ورودی و خروجی که وارد محفظه ی اصلی می شوند سوراخ سوراخ شده اند تا هزاران تپش کوچک فشار در محفظه ی اصلی ایجاد شود که علاوه بر جذب صدا توسط بدنه ی صدا خفه کن یکدیگر را تا حدی خنثی کنند.

چرخدنده

چرخدنده ها در بسیاری از وسایل مکانِیکی استفاده می شوند.آنها کارهای متفاوت بسیاری انجام می دهند ولی مهمترین آن کاهش دنده در تجهیزات موتوری است.این نقشی کلیدی است زیرا اغلب یک موتور کوچک چرخان با سرعت زیاد می تواند قدرت کافی برای وسیله را تولید کند ولی گشتاور کافی را نمی تواند.بعنوان مثال پیچ گوشتی الکتریکی دنده کاهشی بسیار بزرگی دارد زیرا که نیاز به گشتاور پیچشی زیادی برای پیچاندن پیچ دارد. ولی موتور فقط مقدار کمی گشتاور در سرعت بالا تولید می کند.با دنده کاهشی سرعت خروجی کاهش اما گشتاور افزایش می یابد.

کار دیگری که چرخدنده ها انجام می دهند تنظیم کردن جهت چرخش است.بعنوان نمونه در دیفرانسیل بین چرخ های عقب اتومبیل شما قدرت بوسیله میل محوری که به مرکز اتومبیل متصل است منتقل می شود و دیفرانسیل باید ۹۰ درجه نیرو را بچرخاند تا در چرخها بکار برد.

پیچیدگیهای بسیاری در انواع مختلف چرخدنده وجود دارد.در این مقاله خواهیم آموخت که دندانه های چرخدنده چگونه کار می کنند و درباره انواع مختلف چرخدنده که در همه نوع ابزارهای مکانیکی یافت می شوند خواهیم آموخت.

در هر چرخدنده نسبت دنده با فاصله از مرکز چرخدنده تا نقطه تماس تعیین می شود.به عنوان مثال در ابزاری با دو چرخدنده ،اگر قطر یکی از چرخدنده ها ۲ برابر دیگری باشد، ضریب دنده ۲:۱ خواهد بود.یکی از ابتدایی ترین انواع چرخدنده که می توانیم ببینیم چرخی با برامدگی هایی بشکل دندانه های چوبی است.

مشکلی که این نوع از چرخدنده ها دارند این است که فاصله از مرکز هر چرخدنده تا نقطه تماس ،وقتی که چرخدنده می چرخد تغییر می کند.این بدان معنی است که ضریب دنده وقتی چرخدنده می چرخد تغییر می کند.یعنی سرعت خروجی نیز تغییر میکند. چنانچه شما در اتومبیل خود از چرخدنده هایی شبیه به این استفاده کنید،ثابت نگه داشتن سرعت در این شرایط غیر ممکن خواهد بود و شما دائما باید سرعت را کم و زیاد کنید.

دندانه های چرخدنده های نوین پروفیل مخصوصی که دنده گستران (اینولوت involute ) نامیده می شود استفاده می کنند.این پروفیل دارای خاصیت بسیار مهم ثابت نگه داشتن نسبت سرعت بین دو چرخدنده است.در این نوع ، همانند چرخ میخی بالا نقطه تماس جابجا می شود ولی فرم گستران دندانه های چرخدنده این جابجایی را جبران می کند

چرخدنده های ساده معمولی ترین نوع چرخدنده می باشند.آنها دندانه های صافی دارندو بر روی محورهای موازی سوار می شوند.سابقا چرخدنده های ساده بسیاری برای بوجود آوردن دنده های کاهشی بسیار بزرگی استفاده می شد.

چرخدنده های ساده در دستگاه های بسیاری استفاده می شوند.مانند پیچ گوشتی الکتریکی ، آبپاش نوسانی ، ساعت زنگی ، ماشین لباسشویی و خشک کن لباس .اما شما در اتومبیل خود تعداد زیادی از آن را نخواهید یافت زیرا چرخدنده ساده واقعا” می تواند پر سروصدا باشد.هر وقت دندانه چرخدنده یک دنده را با چرخدنده دیگری درگیر کند دنده ها برخورد کرده و این ضربه صدای بلندی تولید می کند، همچنین فشار روی چرخدنده را افزایش می دهد .برای کاهش دادن صدا و فشار روی چرخدنده اغلب چرخدنده ها در اتومبیل شما مارپیچی می باشند.

پردازنده سوخت

هیدروژن، گازی با دانسیته انرژی زیاد نیست؛ یعنی در مقایسه با یک سوخت مایع مثل بنزین یا متانول انرژی کمی در واحد حجم دارد. لذا قرار دادن مقدار کافی هیدروژن در سلول سوختی یک ماشین هیدروژنی به منظور طی مسافتی معقول و منطقی دشوار به نظر می رسد. هیدروژن مایع، دانسیته انرژی خوبی دارد ، اما باید در دمای بسیار پایین و فشار زیاد نگهداری و ذخیره شود که نگهداری و حمل آن را مشکل می سازد.

سوختهای رایج و معمولی مثل گاز طبیعی ، پروپان ، بنزین وسوختهای غیر رایج مانند متانول و اتانول ، همه در ساختار مولکولیشان هیدروژن دارند. اگر یک فناوری وجود داشت که هیدروژن را از این سوختها جدا و از آن برای سوخت رسانی به سلول سوختی استفاده می کرد می توان گفت مشکل ذخیره و توزیع هیدروژن به کلی برطرف می شد.

این فناوری در حال توسعه، پردازنده سوخت یا مبدل (reformer) نام دارد. در این قسمت می آموزیم که مبدل گازی (steam reformer) چگونه کار می کند.

وظیفه پردازنده های سوخت، تأمین هیدروژن خالص وابسته برای سلول سوختی ، با استفاده از یک سوخت است که آماده و دردسترس بوده و براحتی قابل حمل است. پردازنده های سوخت باید قادر باشند که این عمل را به روش بهینه و کارآمد با کمترین آلودگی انجام دهند؛ در غیر این صورت آنها مزایای استفاده از سلول سوختی را از بین می برند.

برای اتومبیلها، مسأله اصلی ذخیره انرژی است.. برای اجتناب از مخزنهای سنگین و فشرده ، یک سوخت مایع به گاز ارجحیت دارد. شرکتهای مختلف روی پردازنده هایی برای سوختهای مایع مانند بنزین و متانول کار می کنند. بهترین سوختی که در کوتاه مدت توصیه می شود متانول است. در حال حاضر این سوخت بسیار شبیه بنزین، ذخیره و توزیع می شود.

برای خانه ها و ایستگاههای تولید برق، سوختهایی چون گاز طبیعی و پروپان مناسبترند. بسیاری از خانه ها و ایستگاههای تولید برق قبلاً به منابع گاز طبیعی، لوله کشی و متصل شده اند. بعضی خانه ها نیز که لوله کشی نشده اند ، مخزن پروپان دارند.

بنابراین معقول به نظر می رسد که این سوختها را به هیدروژن تبدیل کرده تا در سلولهای سوختی ساکن استفاده شوند.

متانول و گاز طبیعی هردو می توانند در یک مبدل گازی (steam reformer) به هیدروژن تبدیل شوند

کلاچ

اگر یک اتومبیل با انتقال دستی را می رانید ، ممکن است از درک اینکه بیش از یک کلاچ دارد تعجب کنید . و این موضوع را که فقط اتومبیل های ما انتقال اتوماتیک چند کلاچ دارند را تغییر می دهد . در واقع کلاچ هایی در بسیاری از چیزهایی که احتمالا همه روزه می بینید یا استفاده می کنید وجود دارد : بسیاری از مته های بدون محور یک کلاچ دارند ، اره های زنجیری یک کلاچ سانتریفوژی و حتی yo-yos (یویو!) یک کلاچ دارند

در این مقاله یاد خواهید گرفت که چگونه نیاز به یک کلاچ دارید ، چگونه کلاچ اتومبیل تان کار می کند و بعضی مطالب جالب و شاید تعجب آور در رابطه با کلاچها را درک کنید .

کلاچ ها در ابزارهایی که دو میله ( شَفت ) غلتنده دارند مفیدند در این ابزارها ، یکی از میله ها ( شفت ها ) نوعا توسط یک موتور یا کشنده حرکت می کند و شفت دیگر ابزار دیگری را به حرکت وا می دارد . مثلا در یک مته ، یک شفت توسط یک موتور حرکت داده می شود و دیگری یک گیره مته را به حرکت وا می دارد . کلاچ دو شفت را به نوعی که میتوانند با یکدیگر بلوکه شوند و با یک سرعت بچرخند متصل می کند یا اینکه جدا شوند و با سرعتهای متفاوت بچرخند .

یک اتومبیل نیاز به یک کلاچ دارید زیرا موتور همه وقت می چرخد اما چرخهای اتومبیل اینطور نیستند . برای اینکه یک اتومبیل بدون خاموش کردن موتور بایستد ، چرخها نیاز دارند تا از موتور به نحوی جدا شوند . کلاچ به ما اجازه می دهد به نرمی یک موتور چرخشی را به یک انتقال غیر چرخشی توسط توسط کنترل کردن شیب بین آنها ترغیب کنیم .

برای درک کردن اینکه کلاچ ها چطور کار می کنند ، کمک می کند که کمی دربارة اصطکاک بدانیم که یک معیار درباره اینکه چگونه سخت است که یک شئ روی دیگری بلغزد . اصطکاک توسط پستی ها و بلندی هایی که بخشی از هر سطح هستند حاصل می شود . حتی سطوح بسیار نرم نیز پستی و بلندی های میکروسکوپی دارند .

هر قدر این پستی بلندی ها بزرگ باشد لغزیدن شئ سخت تر است . شما می توانید در چگونه ترمز ها کار می کنند بیشتر بیاموزید .

یک کلاچ به دلیل اصطکاک بین یک صفحه کلاچ و یک چرخ طیار فلایویل کار میکند

فنرها:

سیستم فنرهای امروزی بر پایه ی یک طرح از چهار طرح کلی می باشند:

● فنرهای پیچشی – رایج ترین نوع فنر بوده و در اصل یک میله فلزی سخت و محکم می باشد که حول یک محورپیچیده است. فنر پیچی ها باز و بسته می شوند تا جا به جایی چرخ ها را جذاب کنند.

فنرهای تخت – این نوع از فنر از لایه های مختلف فلزی تشکیل شده که به یکدیگر متصل می شوند تا به عنوان یک واحد عمل کنند. فنرهای تخت، اول بار در کالسکه های اسب کش استفاده شدند و تا سال ۱۹۸۵ بر روی اکثر اتومبیل های آمریکایی به کار گرفته می شدند. امروزه نیز هنوز بر روی اکثر کامیون ها و خودروهای سنگین استفاده می شوند.

● میله های پیچشی – میله های پیچشی از خواص پیچش یک میله استیل استفاده می کند تا کارایی همانند فنر پیچشی را ایجاد کند. طریقه کارش به این صورت می باشد که یک سر میله به بدنه خودرو قلاب و متصل شده. انتهای دیگر به یک جناغ متصل است که مانند اهرمی عمل می کند که با زاویه º ۹۰ نسبت به میله پیچشی حرکت می کند. هنگامی که چرخ با یک دست انداز برخورد می کند، حرکت عمودی به جناغ انتقال یافته و سپس، در طی عمل هم سطح سازی، به میله پیچشی می رسد. پس از آن میله پیچشی به دور محورش می پیچد تا نیروی فنری ایجاد نماید. خودروسازان اروپایی از این سیستم به صورت گسترده ای استفاده کردند، و نیز در ایالات متحده، پاکارد و کرایسلر در طول سال های ۱۹۵۰ تا ۱۹۶۰ این کار را انجام دادند

فنرهای بادی – فنر بادی که شامل یک محفظه سیلندری هوا می باشد، بین چرخ و بدنه خودرو قرار گرفته، و از خواص فشرده سازی هوا استفاه می کند تا لرزش های چرخ را بگیرد. طرح آن بیش از یک قرن قدمت دارد و می توان آن را در کالسکه های اسب کش یافت. فنرهای بادی در آن دوران از کیسه های چرمی پر از هوا درست می شدند، بسیار شبیه به کیسه های سازهای بادی؛ در سال ۱۹۳۰ فنرهای بادی چرمی-قالبی جایگزین این کیسه ها شدند.

با توجه به محلی که فنرها در خودرو قرار دارند – که همان بین چرخ ها و بدنه می باشد – مهندسان، اغلب صحبت درباره جرم معلق و جرم نامعلق (= جرمی که در تماس با جاده می باشد) را مناسب می دانند.

فنرها: جرم معلق و نامعلق

جرم معلق، جرم خودرو بر فنرها است، حال آنکه جرم نامعلق به صورت جداگانه، جرم بین جاده و فنرهای سیستم تعلیق تعریف می شود. خشکی فنر، بر عکس العمل جرم معلق در هنگام رانندگی تاثیر می گذارد. خودروهایی که دارای جرم معلق ضعیفی هستند، نظیر خودروهای اشرافی (مانند خودروی شهری لینکلن) می توانند دست اندازها را به راحتی هضم کرده و یک سواری فوق العاده نرم و راحت را فراهم آورند؛ هر چند، این چنین خودرویی از شیرجه و نشست، در هنگام ترمز کردن و شتاب گرفتن رنج می برد و در سر پیچ ها و دورزدن ها، تمایل بیشتری به تجربه موج یا پیچش بدنه نشان می دهد. خودروهایی که دارای فنرهای سخت می باشند، مانند خودروهای اسپرت (مثل Mazda Miata) نسبت به جاده های پر دست انداز، خشونت بیشتری نشان می دهند. ولی این نوع اتومبیل، به خوبی حرکت بدنه را به حداقل می رساند؛ واین بدان معناست که آنها قابلیت سواری به صورت دیوانه وار را دارا هستند، حتی در سر پیچ ها.

پس در حالی که فنرها به خودی خود، قطعاتی ساده به نظر می آیند، طراحی و به کارگیری آنها بر روی یک خودرو به منظور تعادل بین راحتی سرنشین و کنترل خودرو، فرآیند پیچیده ایست. و برای پیچیده تر ساختن مسئله، همین کافی است که فنرها به تنهایی نمی توانند یک سواری کاملاً نرم را فراهم آورند. چرا؟ زیرا آنها در جذب انرژی بسیار عالی عمل می کنند، ولی در رهاسازی اش به آن خوبی نیستند. قطعات دیگری، به عنوان کمک فنر نیاز هستند تا این کار به خوبی انجام پذیرد.

شاسی:

سیستم تعلیق یک خودرو در حقیقت بخشی از شاسی است که شامل تمام سیستم های مهمی که در زیر بدنه قرار دارند، می شود.

این سیستم ها شامل بخش های زیر می شوند:

● شاسی(فریم)- قطعه ساختاری و حامل بار که بدنه موتوردار خودرو را حمل می کند، پس در نتیجه توسط سیستم تعلیق پشتیبانی می شود.

● سیستم تعلیق – تشکیلاتی که وزن را تحمل می کند، شوک و فشار را جذب کرده و کاهش می دهد و تماس لاستیک را کنترل می کند.

● سیستم هدایت – مکانیزمی که راننده را قادر می سازد تا وسیله را هدایت کرده و جهت بدهد.

● چرخ ها و لاستیک ها – اجزایی که حرکت خودرو را، با درگیری (اصطکاک) با سطح جاده، میسر می سازند.

سیستم های تعلیق

هنگامی که مردم در مورد کارایی اتومبیل فکر می کنند، معمولاً کلماتی نظیر: اسب بخار، گشتاور و شتاب صفر تا صد به ذهن شان خطور می کند. ولی اگر راننده نتواند خودرو را کنترل کند، همه قدرتی که توسط موتور ایجاد می گردد، بدون استفاده است. به همین دلیل، مهندسین خودرو تقریباً از هنگامی که به فناوری موتورهای احتراق داخلی چهار زمانه دست پیدا کردند، توجهشان به سیستم تعلیق معطوف گردید.

کار تعلیق خودرو، در به حداکثر رسانیدن اصطکاک بین لاستیک و سطح جاده، برای فراهم آوردن هدایت پایدار، دست فرمان خوب و اطمینان از اینکه سرنشینان در راحتی به سر می برند، خلاصه می شود. در این مقاله ما به کاوش چگونگی کارکرد سیستم تعلیق می پردازیم، و اینکه در طول سال ها چگونه متحول شده، و اینکه طراحی سیستم های تعلیق در آینده به کدام جهت سوق پیدا می کند.

اگر جاده ها کاملاً صاف بودند و بدون هیچ دست اندازی، ما نیازی به سیستم تعلیق نداشتیم. ولی جاده ها از صاف بودن فاصله زیادی دارند. حتی جاده هایی هم که به تازگی آسفالت شده اند، دارای ناصافی هایی جزئی هستند که می توانند بر چرخ های خودرو تاثیر بگذارند. این ناصافی ها بر چرخ ها نیرو وارد می کنند و طبق قوانین حرکت نیوتن، همه نیروها جهت و اندازه دارند. یک دست انداز باعث می شود تا چرخ به صورت عمودی بر سطح جاده بالا و پایین برود. البته نیرو به بزرگی و کوچکی دست انداز بستگی دارد. در عین حال، چرخ خودرو هنگامی که از نا هم سطحی عبور می کند، یک شتاب عمودی را نیز به دست می آورد.

ممکن است که چرخ ها به طور کامل ازجاده جدا شده و سپس، تحت نیروی جاذبه، مجدداً با سطح جاده برخورد کنند. چیزی که شما نیاز دارید، سیستمی است که انرژی چرخ را (که دارای شتاب عمودی است) در حال عبور از دست انداز، جذب کرده و به شاسی و بدنه اجازه دهد تا به راحتی حرکت کنند.

مطالعه نیروهای موجود در یک خودروی متحرک را دینامیک خودرو می نامند، و برای درک بهتر ضرورت وجود یک سیستم تعلیق، در وحله اول، نیاز به دانستن بعضی مفاهیم می باشد. اکثر مهندسان اتومبیل، دینامیک خودروی متحرک را از دو دیدگاه بررسی می کنند:

● سواری – توانایی خودرو برای به نرمی عبور کردن از یک جاده پر دست انداز٫

● دست فرمان – امنیت خودرو در شتاب، ترمز و در پیچ ها و دورها.

دستگاه اهرمی

پدال به نحوی طراحی شده که میتواند نیروی پای شما را قبل از اینکه هرگونه نیرویی به روغن ترمز وارد شود چند برابر کند.

سیستم هیدرولیکی

ایده اساسی ساده ای در پشت هر سیستم هیدرولیکی نهفته است: نیروی وارد به هرنقطه از سیال تراکم ناپذیر،که عموماً یک نوع روغن می باشد،به همان اندازه به مابقی نقاط منتقل می شود.بیشتر سیستم های ترمز از این طریق نیرو را چند برابر می کنند.در اینجا شما ساده ترین سیستم هیدرولیکی را مشاهده می کنید.

یک نکته شسته رفته دیگر در مورد سیستم هیدرولیک اینکه می تواند نیرو را چند برابر کند،(یا تقسیم کند)اگر شما “چگونه قرقره و جعبه دنده کار می کنند؟” یا “نسبت دنده چگونه کار می کند؟” را خوانده باشید،حتماً می دانید که مبادله نیرو و جابه جایی در سیستم های مکانیکی بسیار مرسوم است.در یک سیستم هیدرولیکی ،کافیست سایز یک پیستون را نسبت به دیگری متفاوت انتخاب کنیم،مطابق شکل:

افزایش هیدرولیکی نیرو

برای تعیین ضریب افزایش در شکل بالا،با توجه به اندازه پیستون ها کار را شروع می کنیم،فرض کنید که قطر پیستون درسمت چپ ٢ اینچ,در سمت راست ۶ اینچ باشد.مساحت هر پیستون از رابطه πr2 دست می آید.پس مساحت پیستون سمت چپ ۳/۱۴ و سمت راست ۲۸/۲۶ است.پیستون سمت راست ۹ برابر پیستون سمت چپ است،این بدان معناست که نیرویی معادل ۹ برابر نیروی اعمال شده به پیستون سمت چپ،در پیستون سمت راست تولید می شود.پس اگر یک نیروی ۱۰۰ پوندی به پیستون چپ وارد کنیم،نیروی معادل ۹۰۰ پوند در سمت راست تولید می شود.تنها نکته این ست که شما باید پیستون سمت چپ را ۹ اینچ پایین ببرید تا پیستون سمت راست ۱ اینچ بالا بیاید.

اصطکاک

اصطکاک،میزان سختی حرکت دادن یک جسم بر روی جسم دیگر است.نگاهی به شکل زیر بیندازید.

١-هر دو جسم از یک جنسند،ولی یکی سنگین تر است.فکر می کنم که همه ما می دانیم که کدام یک سخت تر جابجا می شود.

با وجود اینکه بلوک ها با چشم غیر مسلح صاف به نظر می آیند ,در واقع در سطح میکروسکوپیک ناهموارند.وقتی شما یک بلوک را روی یک میز قرار می دهید،فرو رفتگی ها و بر آمدگی های کوچک در یک دیگر فرو می روند،و بعضی در واقع به هم جوش می خورند.وزن بلوک سنگین تر باعث میشود که این پستی بلندی ها بیشتر در یکدیگر فرو بروند،در نتیجه سخت تر روی هم بلغزند.اجسام مختلف ساختار های میکروسکپیک مختلفی دارند.مثلا ًپاک کن روی پاک کن سخت تر جابجا می شود تا استیل روی استیل.جنس ماده تعیین کننده ضریب اصطکاک،نسبت نیروی لازم برای جابجایی جسم به وزن بلوک،است.یعنی اگر ضریب اصطکاک در آزمایش ما یک باشد١٠٠پوند برای جابجایی بلوک١٠٠پوندی لازم است یا ۴٠٠ پوند نیرو برای جابجایی بلوک ۴٠٠ پوندی لازم است.ولی اگر ضریب اصطکاک ١/٠ باشد،در نتیجه ١٠پوند نیرو برای جابجایی بلوک ١٠٠پوندی لازم است.پس نیروی لازم برای جابجایی جسم با وزن آن متناسب است.این مفاهیم در مباحث کلاچها و ترمزها ،محلی که یک صفحه به یک دیسک دوار فشرده میشود کاربرد دارد.هر چه نیروی فشار دهنده صفحه بزرگتر باشد،نیروی متوقف کننده بیشتر است

ترمز

همگی می دانیم که فشردن پدال ترمز ماشین،سرعت را می کاهد.اما چگونه؟چگونه ماشین نیروی پای شما را به چرخ ها منتقل میکند؟چگونه نیروی شما را چند برابر می کند تا برای متوقف کردن جسمی به بزرگی یک ماشین کافی باشد؟

ماشین باید نیروی پای شما را چند برابر کند.این کار از طریق ٢ روش انجام میشود:

١-مزیت مکانیکی(اهرمها)

٢-افزایش هیدرولیکی نیرو

ترمزها نیرو را از طریق اصطکاک به چرخ ها منتقل می کنند و چرخ ها نیز این نیرو را توسط اصطکاک به جاده می دهند.

قبل از اینکه بحث را بشکافیم،اجازه دهید این ٣ قانون را یاد بگیریم:

● دستگاه اهرمی

● دستگاه هیدرولیکی

● دستگاه اصطکاکی

انواع ترمزهای ضد قفل:

ترمزهای ضد قفل طراحی های مختلفی دارند که به نوع ترمز به کار رفته بستگی دارد.ما به آنها بر اساس تعداد کانال ها(تعداد سوپاپ هایی که به طور جداگانه کنترل می شوند) و تعداد حسگر های سرعت اشاره می کنیم:

●ترمز ضد قفل با چهار کانال و چهار حسگر سرعت:این بهترین طراحی است که در آن برای هر چرخ حسگر و سوپاپ جداگانه ای وجود دارد با این روش کنترل گر هر چرخ را به طور مجزا بررسی می کند تا به هر چرخ بیشترین نیروی اصطکاک وارد شود.

●سه کانال و سه حسگر:این روش بیشتر در وانت ها و کامیون ها با چهار چرخ ضد قفل استفاده می شود و در آن برای هر چرخ جلو یک حسگر و یک سوپاپ وجود دارد اما برای دو چرخ عقب فقط یک حسگر و یک سوپاپ وجود دارد.حسگر سرعت چرخ های عقب روی محور عقب قرار دارد.

در این حالت برای هر چرخ جلو کنترل جداگانه وجود دارد بنابراین چرخ های جلو به بیشترین نیروی ترمزی می رسند. چرخ های عقب قبل از فعال شدن سیستم ضد قفل، قفل می کنند. با این سیستم ممکن است یکی از چرخهای عقب هنگام ترمز کردن قفل کند که نسبت به حالت چهار کاناله باعث کاهش کارایی ترمز می شود.

●یک کانال و یک حسگر:این سیستم در وانت ها و کامیون ها با محور عقب ضد قفل وجود دارد که یک سوپاپ برای کنترل هر دو چرخ عقب و یک حسگر سرعت واقع در محور عقب دارد

این سیستم مشابه قسمت عقب سه کاناله عمل می کند دو چرخ عقب با هم کنترل می شوند و قبل از فعال شدن سیستم ضد قفل هر دو قفل می کنند.در این روش هم ممکن است یکی از چرخ های عقب هنگام ترمز کردن قفل کند که باز هم باعث کاهش کارایی ترمز می شود.

این سیستم به سادگی قابل تشخیص است.معمولا یک لوله ی ترمز وجود دارد که با یک اتصالt شکل به دو چرخ عقب وصل می شود.شما می توانید حسگر های سرعت را با مشاهده ی اتصالات الکتریکی نزدیک دیفرانسیل در محورعقب پیدا کنید.

ترمزهای ضد قفل

نگه داشتن ناگهانی یک اتومبیل در جاده ی لغزنده می تواند بسیار خطرناک باشد.ترمزهای ضد قفل خطر های این واقعه ی ترسناک را کاهش می دهد.در واقع روی سطوح لغزنده حتی راننده های حرفه ای بدون ترمزهای ضد قفل نمی توانند به خوبی یک راننده ی معمولی با ترمزهای ضد قفل ترمز کنند.

در این مقاله ما همه چیز را درباره ی ترمز های ضد قفل یاد می گیریم:اینکه چرا به آنها نیاز داریم،چه چیز هایی در آنها به کار رفته است،چگونه کار می کنند،بعضی از انواع رایج و بعضی از مشکلات مربوط به آن.

بدست آوردن یک مفهوم کلی از ترمزهای ضد قفل:

تئوری ترمز های ضد قفل بسیار ساده است.یک چرخ در حال لیز خوردن(به طوری که سطح تماس تایر نسبت به زمین سر بخورد) نسبت به چرخی که لیز نمی خورد نیروی اصطکاک کمتری دارد.اگربا اتومبیل خود در یخ گیر کرده باشید می دانید که اگر چرخها بچرنخد هیچ نیروی جلو بری به اتومبیل وارد نمی شود زیرا سطح تماس چرخ نسبت به یخ لیز می خورد.

ترمزهای ضد قفل با جلوگیری کردن از سر خوردن چرخ ها در هنگام ترمز کردن،دو مزیت را بوجود می آورند:اول اینکه خودرو زود تر متوقف می شود و دوم اینکه می توان خودرو را هنگام ترمز کردن نیز هدایت کرد.

در ترمز های ضد قفل چهار بخش اصلی وجود دارد:

● حسگر های سرعت

●پمپ

●سوپاپ ها

●کنترل کننده

حسگرهای سرعت:

سیستم ترمز ضد قفل باید بداند چه موقع چرخ در حال قفل کردن است،حسگرهای سرعت که در هر چرخ یا در بعضی مواقع در دیفرانسیل قرار گرفته اند این اطلاعات را فراهم می کنند

سوپاپ ها:

در هر لوله ی ترمز که به هر ترمز می رود یک سوپاپ وجود دارد که با کنترل کننده کنترل می شود،در بعضی از سیستم ها سوپاپ سه حالت دارد:

●در حالت اول سوپاپ باز است و فشار از سیلندر اصلی مستقیما به ترمز می رسد

●در حالت دوم سوپاپ لوله ی ترمز را می بندد و ترمز را از سیلندر اصلی جدا می کند،این حالت از افزایش بیش از حد فشار ترمز وقتی راننده روی پدال فشار می آورد،جلو گیری می کند

●در حالت سوم سوپاپ مقداری از فشار ترمز را کم می کند

پمپ:

چون سوپاپ می تواند فشار ترمز را کم کند باید به طریقی این فشار از دست رفته را جبران کرد واین کاری است که پمپ انجام می دهد.بعد از اینکه سوپاپ فشار را در یک ترمز کم کرد پمپ دو باره فشار ایجاد می کند

کنترل کننده:

کنترل کننده یک پردازنده است که با توجه به حسگرهای سرعت، سوپاپ ها را کنترل می کند.

ترمز ضد قفل هنگام عمل کردن:

انواع مختلف و الگوریتم های کنترل گوناگونی برای ترمز های ضد قفل وجود دارد.ما درباره ی طرز کار یکی از ساده ترین انواع آن توضیح می دهیم.

کنترل کننده همیشه حسگرهای سرعت را کنترل می کند و به دنبال کاهش سرعت غیر معمول در چرخ ها می گردد.دقیقا قبل از اینکه چرخی قفل کند کاهش سرعت شدیدی را تجربه می کند اگر این چرخ کنترل نشود بسیار زودتر از زمانی که خودرو برای متوقف شدن نیاز دارد قفل خواهد کرد.یک خودرو که با سرعت ۶۰مایل در ساعت حرکت می کند درشرایط ایده آل حدود ۵ ثانیه زمان لازم دارد تا بایستد اما یک چرخ در کمتر از یک ثانیه از چرخیدن می ایستد و قفل می کند.

کنترل کننده می داند که یک چنین کاهش سرعتی در چرخها غیرممکن است.بنابراین در چرخی که کاهش سرعت غیر معمول داشته فشار ترمز را کاهش می دهد تا زمانی که حسگر آن چرخ افزایش سرعت را ثبت کند آنگاه کنترل کننده دوباره فشار ترمز را افزایش می دهد تا اینکه حسگر ها کاهش سرعت را گزارش کنند.کنترل کننده این کار را بسیار سریع وقبل از آنکه تایر تغییر سرعت زیادی داشته باشد انجام می دهد نتیجه این است که حرکت چرخ ها با همان شدتی که از سرعت خودرو کم می شود کند می گردد و ترمز ها چرخ ها را نزدیکی نقطه ی قفل کردن نگه می دارند که این به سیستم بیشترین نیروی ترمز کردن را می دهد.

وقتی ترمز ضد قفل در حال کار کردن است شما ضربات منظمی در پدال ترمز احساس می کنید که به خاطر باز و بسته شدن سریع سوپاپ ها است.بعضی از ترمزهای ضد قفل تا ۱۵بار در ثانیه این کار را انجام می دهند.

ایستگاه ۷۸ سال تاریخ خودرو در تبریز

نخستین مجموعه دار خودروهای قدیمی درتبریز با اشاره به تلاش ۴۰ ساله خود برای جمع آوری خودروهای قدیمی گفت: این مجموعه ایستگاه ۷۸ سال تاریخ خودرو جهان است که قدیمی ترین خودرو آن یک دستگاه فورد با شماره پلاک سه رقمی ۶۰۷ مربوط به سال ۱۹۳۶ میلادی است

موزه اتومبیل های تاریخی تبریز

خلیل غفاری روز چهارشنبه در گفت و گوی اختصاصی با خبرنگار ایرنا با بیان اینکه این مجموعه به زودی توسط مسوولان افتتاح می شود، افزود: برای تامین این خودروها که تعدادشان به ۲۰ دستگاه می رسد، فشارها و مشقت های زیاده کشیده ام و در برخی موارد برای تهیه قطعات آنها چهار تا پنج سال وقت صرف کرده و به نقاط مختلف جهان سفر کرده ام.

وی یکی از عمده دلایل برپایی این نمایشگاه را جاودانه کردن نام تبریز به عنوان شهر اولین ها اعلام کرد و گفت: برای این منظور هزینه ها و تلاش های زیاده کرده ام و امروز نیازمند همفکری و حمایت مسوولان حوزه فرهنگی هستم تا این کار به نحوی که شایسته نام و اعتبار تبریز است، به سرانجام برسد.

غفاری با بیان اینکه زیرساخت های بهره برداری از این مجموعه آماده است، گفت: در این راستا زمینی به مساحت سه هزار و ۵۰۰ متر مربع در مسیر تبریز – تهران (نرسیده به پلیس راه تبریز – بستان آباد) تهیه و با چهار سال زمان سالنی به وسعت ۶۰۰ مترمربع به صورت سنتی در داخل آن احداث و برای نمایش خودروها آماده کرده ام.

وی تنها دغدغه خود را تنهایی و نبود حمایت های فکری مسوولان امر اعلام کرد و افزود: آرزوهای بزرگ و عمر کوتاه دو چالش پیش روی انسان در دستیابی به اهداف زندگی است و امیدواریم در مسیری که انتخاب کرده ام بتوانم به نحو مطلوب و شایسته موثر باشم.

نخستین مجموعه دار خودروهای قدیمی در تبریز با بیان اینکه هزینه تعمیر و نگهداری این خودروها بسیار سنگین و سرسام آور است، یادآوری کرد: برپایی این نمایشگاه فقط با اهداف فرهنگی صورت گرفته است چرا که درآمدهایی همچون فروش بلیط برای نمایش این خودروها به هیچ وجه نمی تواند جوابگوی نیازهای این مجموعه تاریخی باشد.

غفاری در پاسخ به سوال خبرنگار ایرنا مبنی بر قیمت خودروهای جمع آوری شده در این مجموعه، گفت: با توجه به قدمت خودروها نمی توان برای آنها قیمتی تعیین کرد و هر کس بر اساس شناخت و علاقه خود در این زمینه اظهار نظر می کند.

وی دایمی بودن و داشتن شجره معتبر خودروهای به نمایش درآمده را از ویژگی های این نمایشگاه اعلام کرد و افزود: بخشی از اعتبار این خودروها مربوط به صاحبان شاخص و مشهور آنهاست و در این زمینه می توان به خلیفه کل ارامنه اصفهان، خان علمدار جلفا و خان ماکو اشاره کرد.

غفاری با اشاره به سختی های خرید و جمع آوری خودروهای قدیمی از اشخاص مختلف، گفت: برای نمونه برای خرید یکی از خودروهای به نمایش درآمده در این مجموعه ۲۰ سال زمان صرف کرده ام تا فروشنده راضی شود خودرو خود را در اختیار مجموعه من قرار دهد.

وی خودروهای به نمایش درآمده در مجموعه خود را از کشورهای آلمان، آمریکا و ژاپن و از مدل های فورد، بنز، شورلت و بیوک شورلت، فولکس واگن، دوج و دیگر مدل ها اعلام کرد و افزود: برخی از این خودروهای به نمایش درآمده در این مجموعه همچون بنز وی.آی.پی به تعداد بسیار محدودی در جهان تولید شده و نمونه حاضر یکی از معدود خودروهای باقی مانده از این مدل است.

وی با تقدیر از حمایت های شهردار و رییس کمیسیون فرهنگی شورای اسلامی شهر تبریز، گفت: خوشبختانه نگاه این دو مجموعه موجب دلگرمی ام برای ادامه راه و تلاش برای افزایش کمی و کیفی برنامه هایم برای این مجموعه شده است.

وی افزایش تعداد موزه سازان در کشور را نشانه رشد سطح فرهنگی جامعه دانست و یادآوری کرد: باید این رویکرد در کشور حمایت شود تا دیگر مجموعه داران نیز برای گسترش فعالیت های خود در این عرصه دلگرم شوند.

موزه اتومبیل های تاریخی تبریز

افتتاح موزه خصوصی خودروهای کلاسیک تبریز

با حضور شهردار تبریز و جمعی از اعضای شورای اسلامی شهر تبریز، موزه خودروهای کلاسیک تبریز، شب گذشته افتتاح شد.

 اولین موزه خودروهای کلاسیکی تبریز، با داشتن ۱۷ دستگاه خودروی کلاسیک و قدیمی در مدل‌های گوناگون مرسدس‌بنز، استودی بیکر، کرایسلر، بیوک، شورلت و فورد، توسط خلیل غفاری، مجموعه‌دار تبریزی گردآوری شده است.

همچنین با تلاش این شهروند تبریزی ۱۰ دستگاه خودروی قدیمی نیز تا سه ماه آتی به این مجموعه نفیس اضافه خواهد شد.

موزه خودروهای کلاسیکی کشور واقع در کیلومتر ۱۰ دروازه تهران، پذیرای علاقمندان است.

بی گمان تاریخ سده‏ی بیست و یکم میلادی بدون در نظر گرفتن ماشین به طور عام و خودرو به طور خاص قابل تصور نیست. این دو چنان درهم تنیده‏اند که اندیشیدن به هریک بی دیگری ممکن نخواهد بود. دگرگونی های اندکی را میتوان یافت که ماشین به معنای عام در آن نقش نداشته باشد.

بسیاری از قوانین، معادلات و رسوم زندگی کنونی بشر بر اساس پدیدار شدن این وسیله شکل گرفته و امروزه چنان با زندگی‏اش در آمیخته که گویی از ابتدای آفرینش همراه او بوده است. دستاوردهای این ساخته و تأثیرش بر زندگی وی از دو جنبه‏ی مثبت و منفی مستلزم پژوهشی سترگ است که در این مختصر نمی‏گنجد.

اما حکایت خودرو در ایران، حکایتی است شنیدنی. از همان آغاز ورود خودرو به زندگی انسان شرقی تا کنون، نگرش وی به این پدیده مصنوع، نگرشی شرقی بوده و با دیدگاه غرب که خاستگاه اصلی آن بوده است تفاوتی فاحش دارد. طی سالیانی که از ورود خودرو به زندگی شرقیان به ویژه ایرانیان می‏گذرد، جدای از آنچه که به خاطر سهولت حمل و نقل به ارمغان آورده بروز مشکلاتی را در جامعه موجب شده است.

بدین لحاظ موزه‏ ی خودروهای تاریخی ایران، مجموعه‏ای از بهترین و در پاره‏ای موارد منحصر به فردترین‏های صنعت خودرو سازی را گردآورده تا علاوه بر حفظ و نگهداری از این ثروت ملی، نمایش آنها را دستمایه بررسی و تبیین تاریخچه‏ی ورود خودرو به ایران کند.

آنچه که اکنون مهیا شده در واقع بخش نخست این پروژه‏ی بزرگ ملی و فرهنگی است که بدین پایه رسیده است و با همه‏ی کاستی و نقایص موجود در آن، نخستین گام است در پیمودن راهی دراز٫

موزه‏ی خودروهای تاریخی ایران به همت مؤسسه‏ ی فرهنگی موزه ‏های بنیاد مستضعفان در اردیبهشت سال یک هزارو سیصد و هشتاد و دو افتتاح شد. این مجموعه در فضایی بالغ بر ۲۲ هزار متر مربع واقع،وهم‏اینک چهل و دو دستگاه اتومبیل و ۲ اراده کالسکه را در سالن نمایش خودرو به مساحت ۲۷۰۰ متر مربع عرضه کرده است. برخی از این خودروها کاملا منحصر به فرد بوده وقسمتهای دیگری در هیچ نقطه از جهان ندارند و گروهی دیگر خودروهای نادری هستند که همتاهای آنان انگشت شمارند.

به هرحال، هریک از این خودروها چه از لحاظ فنی و چه از نظر طراحی شاهکارهای صنعت خودرو سازی جهان هستند و بدون اغراق بسیار با ارزش می‏باشند که از آن میان می‏توان به قدیمی‏ترین کالسکه سلطنتی موجود در ایران، کهن‏ترین خودرو شناسیایی شده در کشور به نام “موریس آکسفورد” مجموعه‏ای از انواع مختلف “رولز رویس″ به ویژه مدل افسانه‏ای فانتوم ۴، فانتوم۵، سیلورگوست احمد شاه قاجار، فانتوم ۳، مجموعه‏ای از مرسدس بنزهای گوناگون، علی‏الخصوص مرسدس بنز کا۵۰۰، بنزهای لیموزین۶۰۰ و انواع دیگر خودروهای کلاسیک و سوپر اسپرت اشاره کرد.

حال نگاهی دقیق‏تر به موزه‏ی خودرو می‏اندازم:

کالسکه ناصری

این کالسکه حدود یکصدوبیست سال پیش به سفارش ناصرالدین شاه قاجار توسط کارگاه “واگن فابریک” در شهر وین پایتخت اتریش ساخته شد و به بهای ۵ هزار تومان خریداری گردید.

کالسکه مذکور کهن‏ترین و باارزش‏ترین کالسکه سلطنتی در ایران است. در واقع این همان کالسکه‏ای است که ناصرالدین شاه را پس از ترور در حرم حضرت عبدالعظیم ، به صورت نشسته درون آن قرار دادند تا مردم به کشته شدن شاه پی نبرند.

شاهان پس از ناصرالدین شاه نیز از این کالسکه در مراسم تشریفات و عزاداری در تکیه دولت استفاده‏ می‏کردند. پس از آن در دوره‏ی پهلوی نیز در مراسم تشریفات(تاجگذاری، استقبال از سران برخی کشورها، جشن ۲۵۰۰ ساله‏ی شاهنشاهی…) از این کالسکه استفاده می‏شد.

کالسکه تاجگذاری

این کالسکه جهت مراسم تاجگذاری محمدرضا پهلوی به “جوزف کلیکمان” اتریشی سفارش داده شد و طرح آن برگرفته از کالسکه‏ی مشهور خاندان سلطنتی “هابسبورگ” بوده است.

پس از پایان مراحل ساخت در وین، آن را به صورت قطعات مجزا با هواپیما به ایران حمل کرده و سپس در تهران روی هم سوار کردند. بیشتر قسمتهای هر دوی کالسکه‏ها از چوب ساخته شده و در مراسم رسمی، هشت اسب سفید هر یک از این کالسکه ها را به حرکت در می‏آوردند. دو نفر سوارکار هم به صورت یک در میان روی اسب‏های سمت چپ سوار شده و هدایت کالسکه‏ها را به عهده داشتند.

هر چند که همه‏ی خودروهای موجود در موزه در خور توجه هستند، ولی از میان آنها به معرفی یکسری نمونه‏های خاص می‏پردازیم:

موریس آکسفورد

“ویلیام موریس″ مؤسس کارخانه‏ی موریس، قبل از اینکه به تولید وسایل نقلیه‏ی چهارچرخ بپردازد، به کار تولید و فروش موتور سیکلت اشتغال داشت. اولین اتومبیل ساخت این کارخانه، موریس آکسفورد بود که در “کاولی”(cowly) آکسفورد در سال ۱۹۱۲ ساخته شد. به خاطر طراحی گرد رادیاتور آن که در واقع جلو پنجره‏ی ماشین هم هست، به این مدل لقب “دماغ گاوی” Bullnose  دادند.

این اتومبیل به موتور ۴ سیلندر cc1018 “وایت اند پوپ” مجهز است که قدرت آن ۱۰ اسب بخار بوده و بیش از ۱۰۰۰ دستگاه از آن قبل از جنگ جهانی اول به فروش رفت. این اتومبیل با هندل روشن می‏شود. ظاهراً این خودرو قدیمی‏ترین خودروی موجود در کشور است.

پیرس آ رو

کمپانی ” پیرس آ رو” توسط جورج نورمن پیرس (George Norman Pierce) پایه گذاری شد. وی ابتدا در کارگاهش به ساخت قفس پرنده، ماشین لباسشویی و… مشغول بود، سپس در اواخر دهه‏ی ۱۸۸۰ ساخت سه چرخه بچه‏گانه و دوچرخه نیز به فهرست تولیدات پیرس اضافه شد. وی سپس روی اتومبیلی که به موتور بخار مجهز بود آزمایشاتی انجام داد، بعد روی موتور تک سیلندری به نام “دو دیون بوتن” (De Dion Boutton)  تلاش‏هایی کرد و در سال ۱۹۰۱ساخت اتومبیلی به نام “متورت” (Motorette)  را آغاز کرد و بدین تریب پیرس ساخت اتومبیل را شروع کرد.

این کمپانی به فعالیت خود ادامه داد و مدل‏های متنوعی را روانه بازار خودرو کرد که یکسری از آنها به موفقیت‏های چشمگیری نایل شدند. در سال ۱۹۲۸ کمپانی پیرس آ رو توسط کمپانی “استودبیکر” خریداری شد. اما بالاخره کمپانی دچار یک رکود دایمی شده و در سال ۱۹۳۸ تولیدات آن متوقف گردید. تولید موتورهای ۱۲ سیلندر خورجینی جهت استفاده روی ماشین‏های آتش نشانی در ایالت اوآیو تا سال ۱۹۷۰ ادامه یافت و نام پیرس آرو (بدون خط تیره) هنوز هم توسط سازندگان  اتومبیل‏های آتش نشانی “ویسکانسین”(Wisconsin) به کار می‏رود.

اما یکسری از تولیدات کمپانی پیرس_آرو جزء اتومبیل‏های لوکس اشرافی بودند که در میان سران کشورهای مختلف علاقه‏مندان خاصی داشت. از مالکین خاص اتومبیل‏های پیرس_آرو میتوان به افراد زیر اشاره کرد. امپراطور هیروهیتو( امپراطور ژاپن)، رضاخان(پادشاه ایران)، ابن مسعود( پادشاه عربستان)، جان راکنلر، رویل رایت، جیمز راجرز، رالسوم ای، لولدز ( بنیانگذار کمپانی‏های الدزمبیل و ریو) و بسیاری افراد سرشناس دیگر.

خودروی تولید شده برای ایران در بین بقیه‏ی مدل‏ها حکایت دیگری دارد، هرچند که خودروهای ساخته شده جهت افراد مشهور در سراسر دنیا هر کدام خاص و سفارشی بوده‏اند، ولی نمونه‏ی تولید شده برای دربار ایران کاملا از بقیه متفاوت بوده است.

این اتومبیل که در حال حاضر در موزه‏ی خودروهای تاریخی ایران نگهداری می‏شود، در سال ۱۹۳۰ میلادی به بهای ۳۰ هزار دلار خریداری شد. قسمتهای زیادی از اتاق این اتومبیل( گلگیرها، سپرهای جلو و عقب دورتادور رادیاتور، دستگیره‏ها، دورتادور قاب شیشه‏ی جلو، تاج‏های روی درب‏های عقب) طلاست. در ضمن تودوزی آن از ابریشم بوده که روی آن برگ زیتون با ظرافت خاص سوزن دوزی شده است.

رولز- رویس

“رولز – رویس″ معروفترین کمپانی خودرو سازی بریتانیا و یکی از معروفترین و اشرافی‏ترین کمپانیهای خودروسازی در جهان است. این کمپانی در سال ۱۹۰۶ توسط آقای “فردریک هنری رویس″ (Fredric Henry Royce) و “چارلز رولز″ (Charles Rolls) تأسیس شده و بدین ترتیب ساخت بهترین اتومبیل‏های جهان آغاز گردید.

ابتداء اتومبیل‏های ۴ سیلندر و سپس ۶و۸ سیلندر ساخته شد، ولی در حقیقت آغاز موفقیت عملی کمپانی با ساخت مدل اشرافی و گران قیمت “سیلورگوست” (Silver Ghost) آغاز گردید و به مرور زمان به علت کیفیت بالای ساخت تولیدات رولز- رویس به عنوان لوکس‏ترین و اشرافی‏ترین اتومبیل‏های جهان شناخته شد.

حال به معرفی دو نمونه‏ی معروف از مدل‏های رولز- رویس می‏پردازیم که در موزه‏ی خودروهای تاریخی ایران نگهداری می‏شود.

رولز- رویس سیلور گوست

یکی از اتومبیل‏های با ارزش موزه، رولز رویس سیلور گوست احمدشاه قاجار است. در واقع موفقت عملی کارخانه رولز- رویس با ساخت مدل اشرافی و گران‏قیمت سیلور گوست آغاز شد.

سیلور گوست یک اتومبیل بزرگ، گران قیمت و پیشرفته بود که فقط به صورت شاسی تولید می‏شد و خریدار می‏بایست بدنه‏ی آن را به اتاق سازان سفارش می‏داد. این خودرو به موتور ۶ سیلندر خطی با ظرفیت ۷ لیتر مجهز بوده و حداکثر سرعت آن ۸۰ کیلومتر در ساعت است. تولید این مدل در سال ۱۹۲۵ متوقف شد.

این اتومبیل به سفارش احمد شاه قاجار خریداری شد که پس از انقراض سلسله‏ی قاجار، مورد استفاده پهلوی اول نیز قرار گرفت.

پیش از انقلاب اسلامی جهت بازسازی به کارخانه‏ی رولز- رویس فرستاده شد، هنوز کار مرمت آن تمام نشده بود که انقلاب اسلامی به وقوع پیوست. پس از پیروزی انقلاب شکوهمند اسلامی، خانواده‏ی پهلوی ادعای مالکیت آن‏را می‏کند که در نهایت با تشکیل دادگاه و بررسی شکایت و با تلاش‏های بسیار از طرف بنیاد مستضعفان، پس از ۱۱ سال دادگاه عالی لندن بالاخره آن را متعلق به مردم ایران دانسته و پس از بازسازی کلی و پرداخت هزینه‏های بازسازی و نگهداری به آغوش میهن اسلامی بازگردانده شد.

رولز- رویس فانتوم ۴

تا دهه‏ی ۵۰ میلادی اتومبیل‏های طراز اول دربار بریتانیا ساخت کارخانه‏ی “دایملر” بریتانیا بودند، اما در این دهه ملکه الیزابت با توجه به شکوه و جلال و کیفیت خودروهای رولز- رویس، دستور داد که اتومبیل طراز اول دربار جهت تشریفات، تولیدات کارخانه‏ی رولز- رویس باشد. این اقدام ملکه افتخار بزرگی نصیب کارخانه‏ی رولز- رویس کرد. بنابراین مسئولین آن تصمیم گرفتند به افتخار ملکه الیزابت اتومبیلی تولید کنند که شاهکاری در صنعت خودروسازی باشد وبدین ترتیب رولز- رویس فانتوم ۴ پا به عرصه‏ی وجود گذاشت.

فانتوم ۴ خودرویی افسانه‏ای و بدون شک یکی از کم نظیرترین اتومبیل‏هاست که از سال ۱۹۵۰ تا ۱۹۵۶ فقط ۱۸ دستگاه از آن ساخته شد. از این تعداد هم فقط یکی از آنها ضد گلوله است که همین نمونه موجود در موزه‏ی خودرو است. ۳ دستگاه از این اتومبیل‏ها در کلکسیون ژنرال فرانکوفت و بقیه (۱۵ دستگاه) برای خانواده‏های سلطنتی در داخل و خارج بریتانیا و از جمله دربار ایران ساخته شد. در واقع خانواده سلطنتی بریتانیا تا به امروز هم از این اتومبیل‏ها در مراسم رسمی و تشریفات استفاده می‏کنند.

مسئله‏ی غیرعادی در مورد فانتوم ۴ این است که در این خودرو از بزرگترین و قویترین موتورهای رولز- رویس یعنی موتور تخت ۸ سیلندر(B80) بعد از جنگ جهانی دوم استفاده شده است، که ظرفیت آن ۵۶۷۵cc است، با وزن بیش از ۵تن و حداکثر سرعت آن به ۱۶۰ کیلومتر در ساعت می‏رسد. نفربرهای جنگ جهانی دوم انگلستان هم که ساخت کمپانی رولز- رویس بودند به همین موتور (B80) مجهز بودند. این شاهکار صنعت خودرو سازی هم یکی دیگر از گنجینه‏های باارزش خودروهای تاریخی ایران است.

مرسدس بنز

نام مرسدس بنز و آرم افسانه‏ای این کمپانی آنقدر دوست‏داشتنی است که حتی بچه‏های کوچک و پیرمردهایی که عینک ته استکانی به چشم می‏زنند به سرعت مارک مرغوب‏ترین اتومبیل را تشخیص می‏دهند.

کمپانی بنز در نوامبر سال ۱۸۸۳ با نام “بنز و شرکاء” تأسیس شد. در اواخر سال ۱۸۸۵ اولین خودروی بنز ساخته شد، که در واقع اولین خودروی جهان نیز محسوب می‏شود. این خودروی سه چرخه ۲۵۰ کیلوگرم وزن داشت و حداکثر سرعت آن ۱۶ کیلومتر در ساعت بود. بعدها بنز و شرکایش دچار اختلافاتی شدند و در سال ۱۹۰۶ به اتفاق فرزندانش کمپانی “بنز″ را تاسیس کرد. کمپانی بنزبه تدریج به ساخت اتومبیل‏های مرغوب و استاندارد روی آورد و همیشه رقیبی سرسخت برای محصولات کمپانی “دایملر”(شریک آینده‏اش) بود. کمپانی بنز از سال ۱۹۲۳ گفتگوهایی را برای همکاری با دایملر (رقیب همیشگی و سرسختش) آغاز نمود. ادغام رسمی دو کمپانی در جولای ۱۹۲۶ به وقوع پیوست و بدین ترتیب کمپانی “دایملر- بنز″ تاسیس شد.

“کارل بنز″ سه سال بعد از ادغام دو کمپانی یعنی در سال ۱۹۲۹ درگذشت. دایملر هم در سال ۱۹۰۰ دار فانی را وداع گفته بود. بعد از  ادغام دو کمپانی، دو کمپانی محصولات خود را بازبینی و هماهنگ کردند. تولید بخشی از اتومبیل‏های تجارتی موتورهای هواپیما ادامه یافت و در طول جنگ جهانی دوم موتورهای دایملر- بنز قدرت بخش نیروی هوایی آلمان بود.

آرم جاودانه بنز در سال ۱۹۰۳ طراحی شد، اما در طول سالهای ۱۹۰۹(دوبار)، ۱۹۱۶ و ۱۹۲۱ تکامل یافت. تا اینکه در سال ۱۹۲۶ به یک ستاره‏ی طلایی با دایره‏ای که دور آن را محصور کرده بود مبدل گردید و تا به امروز به همین شکل و شمایل باقی مانده است.

مرسدس بنز ۵۰۰کا

یکی از تولیدات افسانه‏ای کمپانی دایملر- بنز، مرسدس بنز ۵۰۰کا است. از این اتومبیل در فاصله‏ی ۱۹۳۶-۱۹۳۴ فقط ۳۵۴ دستگاه ساخته شد که از این ۳۵۴ دستگاه هم تعداد انگشت شماری به سیستم سوپر شارژر مجهز بودند. نمونه‏ی موجود در موزه خودرو یکی از آنهاست و درواقع  با ارزش‏ترین  آنهاست. زیرا تمام نمونه‏های خاص دیگر در طول جنگ جهانی دوم به طور کلی بین رفتند و یا اینکه اتاق آنها به طور کامل بازسازی شد و تنها نمونه‏ای که اتاق آن همان اتاق تولید شده کمپانی است همین نمونه‏ی موجود در موزه‏ی خودروهای تاریخی ایران است.

بنز- پورشه- فولکس واگن ‏ای ت

این اتومبیل به سفارش صدراعظم آلمان با همکاری سه کمپانی “دایملر- بنز، پورشه و فولکس واگن” برای ولیعهد ایران ساخته شد. ظاهرا تنها یک نمونه از آن در جهان ساخته شد.

موتور آن بنزینی، ۴ سیلندر، ۴ زمانه ساخت فولکس واگن است که به صورت افقی نصب شده و با هوا خنک می‏شود. سیستم سوخت‏رسانی موتور انژکتوری است که به صورت الکترونیکی کنترل می‏شود. سوپاپ‏های انژکتوری با استفاده از سیستم الکترومغناطیسی سوخت را به درون سوپاپ‏های ورودی موتور می‏پاشد.

این خودرو دارای ۲ نوع سوئیچ است. یکی کوتاه و از جنس نقره و دیگری بلند و از جنس طلاست. خودروی مذکور طوری طراحی شده که وقتی سیستم کنترل سرعت الکترونیکی کار می‏کند یعنی با سوئیچ کوتاه روشن شود، حتی مانع از ایجاد تصادف جزئی هم شده و حداکثر سرعت آن در این حالت  ۳۰ کیلومتر در ساعت است. در این حالت قفلی در جعبه دنده، دنده‏های ۳ و ۴ را قفل کرده و مانع از دور پایین موتور می‏شود.

با سوئیچ بلند(طلا) عملکرد قفل‏های نصب شده خنثی شده و اتومبیل می‏تواند با حداکثر سرعت ۱۷۰ کیلومتر در ساعت حرکت کند. در ضمن سیستم ترمز یان اتومبیل به دو مدار مجهز است که در صورت ایجاد مشکل فنی در یکی از مدارها، مدار بعدی عملکرد ترمز را تضمین می‏کند. بدین ترتیب به مدد سیستم‏های امنیتی تعبیه شده در این خودرو امنیت سرنشین آن کاملا تضمین می‏شود.

پنتر وستویندز

کمپانی “پنتروستویندز″ (Panther Westwinds) (معمولا به پنتر معروف است)، یک تولید کننده‏ی خودروهای سفارشی در سری (Surry) بریتانیا بود. این کمپانی در سال ۱۹۷۲ توسط رابرت جانکل (Robert Jankel)  تأسیس شد. کمپانی پنتر در طول دهه‏ی ۱۹۷۰ با ساخت اتومبیل‏هایی با طراحی بدنه‏ی قدیمی (رترو کارز Retro Cars) موفیقت‏های شایانی کسب کرد. اتومبیل پنترJ72 همانند مدل استوتزبلک هاوک (Stutz Black Hawk) در ایالات متحده شهرت زیادی کسب کرد.

این کمپانی غیر از ساخت خودروهای رترو دست به تولید اتومبیل‏های خاص دیگری زد، از جمله پنترریو، پنتر۶ باشش چرخ.

کمپانی پنتر در سال ۱۹۸۰ دچار مشکل مالی شدیدی شد و توسط “یانگ کیم”(Young kim)  اهل کره‏ی جنوبی خریداری شد. یانگ کیم در “هارلو” (Harlow) کارخانه‏ی جدیدی ساخت و شروع به مونتاژ اتومبیل‏هایی با بدنه‏ی ساخت کره‏ی جنوبی کرد. در دهه‏ی ۱۹۸۰ کمپانی وارد عرصه‏ی اتومبیل‏های اسپرت شد که منجر به تولید پنتر سولو ۱۹۹۰ (Panther solo) شد. تولید این مدل باعث ضرر کارخانه شد و به فاصله‏ی کوتاهی کمپانی پنتر به کمپانی کره‏ای “سنگ یانگ موتور”(Ssang Young Motor Company)  واگذار شد.

انواع مدل‏های تولید شده توسط کمپانی پنتر به شرح زیر است:

Panther J72 1972-1981

Panther FF  ۱۹۷۴-۱۹۷۵

Panther lazer 1974-1975

Panther De Ville 1974-1985

Panther Rio 1975-1977

Panther 6 1977

Panther Lima 1976-7982

Panther Kalista 1982-1990

Panther Solo 1989-1990

پنتر لیزر

پنترلیزر یک اتومبیل اسپرت روداستر است که در سال ۱۹۷۴ تنها یک نمونه از آن ساخته شد. این مدل یک خودرو ۳ نفره عجیب و غریب است که بدنه‏ی آلومینومی آن گوه مانند بوده و صفحه‏ی کیلومتر و سایر عقربه‏ها در مراکز داشبورد قرار گرفته که زاویه‏ی آن به سمت راننده است. باله عقب خودرو ظاهری همچون اتومبیل‏های ریس (Race) به آن داده است. به طور کلی طرح خودرو قابل توجه بوده و طراحی بدنه به گونه‏ای است که ظاهری قدرتمند به خود بخشیده است. این خودرو برای رضا پهلوی ولیعهد ایران خریداری شد و اکنون در موزه‏ی خودرو نگهداری می‏شود.

مراسم سومین سالگرد تاسیس کلوپ فولکس واگن بیتل ایران” در تاریخ ۹۱/۸/۵ برگزار گردید

مراسم سومین سالگرد تاسیس کلوپ "فولکس واگن بیتل ایران"

در این مراسم آقایان دکتر صالح خو ، دکتر رادمنش ، دکتر عدلی (از اعضاء کلوپ) و آقایان مهندس شهریاری (نایب رئیس فدراسیون اتومبیلرانی) و مهندس لطفی از انجمن مجموعه داران ایران سخنرانی نمودند

مراسم سومین سالگرد تاسیس کلوپ "فولکس واگن بیتل ایران"

مراسم سومین سالگرد تاسیس کلوپ "فولکس واگن بیتل ایران"

در این مراسم از زحمات ۳ ساله آقای دکتر رادمنش و مدیریت ایشان در این کلوپ قدردانی شد

مراسم سومین سالگرد تاسیس کلوپ "فولکس واگن بیتل ایران"

مراسم سومین سالگرد تاسیس کلوپ "فولکس واگن بیتل ایران"

مراسم سومین سالگرد تاسیس کلوپ "فولکس واگن بیتل ایران"

مراسم سومین سالگرد تاسیس کلوپ "فولکس واگن بیتل ایران"

مراسم سومین سالگرد تاسیس کلوپ "فولکس واگن بیتل ایران"

مراسم سومین سالگرد تاسیس کلوپ "فولکس واگن بیتل ایران"

مراسم سومین سالگرد تاسیس کلوپ "فولکس واگن بیتل ایران"

مراسم سومین سالگرد تاسیس کلوپ "فولکس واگن بیتل ایران"

مراسم سومین سالگرد تاسیس کلوپ "فولکس واگن بیتل ایران"

مراسم سومین سالگرد تاسیس کلوپ "فولکس واگن بیتل ایران"

مراسم سومین سالگرد تاسیس کلوپ "فولکس واگن بیتل ایران"

مراسم سومین سالگرد تاسیس کلوپ "فولکس واگن بیتل ایران"

مراسم سومین سالگرد تاسیس کلوپ "فولکس واگن بیتل ایران"

مراسم سومین سالگرد تاسیس کلوپ "فولکس واگن بیتل ایران"

مراسم سومین سالگرد تاسیس کلوپ "فولکس واگن بیتل ایران"

مراسم سومین سالگرد تاسیس کلوپ "فولکس واگن بیتل ایران"

مراسم سومین سالگرد تاسیس کلوپ "فولکس واگن بیتل ایران"

جهت بازدید از وبسایت کلوپ فولکس واگن بیتل ایران به آدرس ivbc.ir مراجعه نمایید

بسمه تعالی

تاریخچه ورود خودرو به ایران

اتومبیل در اوایل قرن ۲۰ وارد ایران شد . در سال ۱۲۸۱ شمسی یا ۱۹۰۲ میلادی مظفرالدین شاه در اولین سفر خود به اروپا با اتومبیل آشنا شد و دو دستگاه از آن را خرید و با خود به ایران آورد . این خرید دقیقاً در زمانی انجام شد که خزانه دولت ایران خالی بود و ملت ایران با شرایط بد اقتصادی روبه رو بودند . او در اولین نظر به اتومبیل ها به آنها دل بست و از محل چند صد هزار لیره استقراضی از بانک شاهنشاهی ایران که متعلق به انگلیسی ها بود دو دستگاه رنو خریداری نمود.

بنا بر گزارش مجله کهکشان مظفرالدین شاه خطاب به مدیر کمپانی رنو می گوید : این دو دستگاه را با ما چند حساب می کنید ؟ مدیر کمپانی پس از تعظیم و عرض ادب خطاب به پادشاه ایران می گوید : اتومبیل اول رایگان و اتومبیل دوم ۱۶۰۰۰ فرانک و اتومبیل های بعدی هر کدام ۱۵۰۰۰ فرانک فرانسه . شاه می گوید : مگر اتومبیل های بعدی در کار است ؟ مدیر کمپانی می گوید : ما حدود ۱۰۰ دستگاه اتومبیل برای صدور به ایران در نظر گرفته ایم ، زیرا مسلم می دانیم به محض بازگشت اعلیحضرت به ایران ، عده زیادی از شاهزادگان و بزرگان و سیاستمداران و رجال ایرانی خواهان خرید اتومبیل خواهند شد. شاه گفت : ما عادت نداریم از بیگانگان چیزی به رایگان بگیریم خواهند گفت ” رشوه گرفته ایم”. مدیر کمپانی گفت : نخیر قربان امکان ندارد . استدعا دارم اولین اتومبیل را به عنوان کادو قبول نمائید.

 

این اتومبیل نفت سوز مدل ۱۹۰۰ میلادی از نمایشگاه بین المللی فرانسه به قیمت چهار هزار تومان خریداری شد. این اتومبیل به وسیله وزیر مختار ایران به ایران فرستاده شد . رنگ این اتومبیل آبی آسمانی تیره و راننده آن یک مهندس به نام مسیو وارونه فرانسوی بود . پس از مظفرالدین شاه فرزندش محمد علیشاه نیز از این خودرو استفاده می کرد تا اینکه روزی که در خیابان های تهران حرکت می نمود مورد سوء قصد واقع  شد.

روز ۲۵ محرم ۱۳۲۵ محمد علی شاه با کبکبه با شکوهی برای گردش رهسپار دوشان  تپه شد . اتومبیل شاه که خالی بود و به وسیله یک نفر شوفر فرانسوی رانده می شد در جلو حرکت می کرد و در پشت آن یک کالسکه شش اسبه که شاه در آن جاداشت و با عده زیادی غلامان کشیکخانه و امیر بهادر احاطه شده بود ، دیده می شد . کوکبه شاهی وارد خیابان باغ وحش که امروز ” اکباتان ” است گردید . هنوز به خم خیابان که به طرف خانه های ظل السطان می رود نرسیده بود که یک بمب به طرف اتومبیل پرتاپ شد و قسمتی از اتومبیل را خرد کرد و چند نفر که اطراف او بودند  کشته شدند و شوفر هم قدری مجروح شد . سپس بمبی دیگر در چند متری عقب تر نزدیک کالسکه شاه منفجر گشت و چند نفر کشته و عده ای زخمی شدند. آشوب غریبی بر پا شد . محمد علی شاه وحشت زده و رنگ پریده از کالسکه پیاده شد و به خانه کالسکه چی باشی که در آن نزدیکی بود پناه برد.

پس از محمد علی شاه ، احمد شاه یکی دو خودرو برای خود خرید و گاهی اوقات سوار آنها می شد.

سلطنت رضا شاه با دوران تجدد و گسترش مظاهر غربی در زندگی ایرانیان مقارن بود. به همین دلیل در این دوران تا زمان اشغال کشور توسط متفقین ( شهریور ۱۳۲۰ ) اتومبیل به شکل یک کالای لوکس و تجملی در بین اقشار پولدار ، رجال ، درباریان صاحب نفوذ ، سفرا و نمایندگان خارجی در ایران ، مالکان و تجار بزرگ رواج یافت ، ولی تعداد آنها محدود بود .

محمد رضا پهلوی علاقه وافری به اتومبیل داشت، بطوری که پس از به تخت نشستن یکی از بزرگترین کلکسیونرهای اتومبیل در جهان بود . او بیش از یک هزار دستگاه اتومبیل از انواع مختلف بهترین اتومبیل های جهان را داشت.از جمله ، فراری در مدل های متنوع ،لامبورگینی کانتاش،دهها مدل رولز-رویس،بیش از  ۲۰ مدل مرسدس بنز در کلاس های مختلف ،آلفا رومئو ، کادیلاک ، فورد ، بی ام و  ، کرایسلر و صدها دستگاه دیگر از برترین خودروهای جهان.

چرخدنده

چرخدنده ها در بسیاری از وسایل مکانِیکی استفاده می شوند.آنها کارهای متفاوت بسیاری انجام می دهند ولی مهمترین آن کاهش دنده در تجهیزات موتوری است.این نقشی کلیدی است زیرا اغلب یک موتور کوچک چرخان با سرعت زیاد می تواند قدرت کافی برای وسیله را تولید کند ولی گشتاور کافی را نمی تواند.بعنوان مثال پیچ گوشتی الکتریکی دنده کاهشی بسیار بزرگی دارد زیرا که نیاز به گشتاور پیچشی زیادی برای پیچاندن پیچ دارد. ولی موتور فقط مقدار کمی گشتاور در سرعت بالا تولید می کند.با دنده کاهشی سرعت خروجی کاهش اما گشتاور افزایش می یابد.

کار دیگری که چرخدنده ها انجام می دهند تنظیم کردن جهت چرخش است.بعنوان نمونه در دیفرانسیل بین چرخ های عقب اتومبیل شما قدرت بوسیله میل محوری که به مرکز اتومبیل متصل است منتقل می شود و دیفرانسیل باید ۹۰ درجه نیرو را بچرخاند تا در چرخها بکار برد.

پیچیدگیهای بسیاری در انواع مختلف چرخدنده وجود دارد.در این مقاله خواهیم آموخت که دندانه های چرخدنده چگونه کار می کنند و درباره انواع مختلف چرخدنده که در همه نوع ابزارهای مکانیکی یافت می شوند خواهیم آموخت.

در هر چرخدنده نسبت دنده با فاصله از مرکز چرخدنده تا نقطه تماس تعیین می شود.به عنوان مثال در ابزاری با دو چرخدنده ،اگر قطر یکی از چرخدنده ها ۲ برابر دیگری باشد، ضریب دنده ۲:۱ خواهد بود.یکی از ابتدایی ترین انواع چرخدنده که می توانیم ببینیم چرخی با برامدگی هایی بشکل دندانه های چوبی است.

مشکلی که این نوع از چرخدنده ها دارند این است که فاصله از مرکز هر چرخدنده تا نقطه تماس ،وقتی که چرخدنده می چرخد تغییر می کند.این بدان معنی است که ضریب دنده وقتی چرخدنده می چرخد تغییر می کند.یعنی سرعت خروجی نیز تغییر میکند. چنانچه شما در اتومبیل خود از چرخدنده هایی شبیه به این استفاده کنید،ثابت نگه داشتن سرعت در این شرایط غیر ممکن خواهد بود و شما دائما باید سرعت را کم و زیاد کنید.

دندانه های چرخدنده های نوین پروفیل مخصوصی که دنده گستران (اینولوت involute ) نامیده می شود استفاده می کنند.این پروفیل دارای خاصیت بسیار مهم ثابت نگه داشتن نسبت سرعت بین دو چرخدنده است.در این نوع ، همانند چرخ میخی بالا نقطه تماس جابجا می شود ولی فرم گستران دندانه های چرخدنده این جابجایی را جبران می کند

چرخدنده های ساده معمولی ترین نوع چرخدنده می باشند.آنها دندانه های صافی دارندو بر روی محورهای موازی سوار می شوند.سابقا چرخدنده های ساده بسیاری برای بوجود آوردن دنده های کاهشی بسیار بزرگی استفاده می شد.

چرخدنده های ساده در دستگاه های بسیاری استفاده می شوند.مانند پیچ گوشتی الکتریکی ، آبپاش نوسانی ، ساعت زنگی ، ماشین لباسشویی و خشک کن لباس .اما شما در اتومبیل خود تعداد زیادی از آن را نخواهید یافت زیرا چرخدنده ساده واقعا” می تواند پر سروصدا باشد.هر وقت دندانه چرخدنده یک دنده را با چرخدنده دیگری درگیر کند دنده ها برخورد کرده و این ضربه صدای بلندی تولید می کند، همچنین فشار روی چرخدنده را افزایش می دهد .برای کاهش دادن صدا و فشار روی چرخدنده اغلب چرخدنده ها در اتومبیل شما مارپیچی می باشند.