کمیته تخصصی نقشه های تاریخی - کمیته های تخصصی انجمن کلکسیونرهای ایران

اهداف کمیته نقشه و اطلس های جغرافیایی:

معرفی نقشه و اطلس های جغرافیایی به جامعه ایران

آموزش نقشه و اطلس های جغرافیایی به عموم و مجموعه داران عزیز

ثبت نقشه و اطلس های جغرافیایی بعنوان میراثی ماندگار برای حفظ تمامیت ارضی کشور

ترجمه متون نقشه و اطلس های جغرافیایی و چاپ و انتشار آنان.

  • نویسنده : مدیر سایت
  • تاریخ انتشار : ۰۷-۲۰-۹۳
  • دیدگاه‌ها خاموش

روشهای اجرایی کمیته نقشه و اطلس:

فعال کردن سایت نقشه و اطلس:تعاریف،تاریخچه،ارائه متون ترجمه شده،اعلام فعالیت های کمیته نقشه و اطلس٫

برگزاری کلاسهای آموزشی

برگزاری نمایشگاههای نقشه و اطلس در موضوعات مختلف

ترجمه متون مهم اسناد نقشه و اطلس

ارتباط با دوستداران نقشه و اطلس

همکاری با سازمانهای پژوهشی و آموزشی در ایران و خارج

برگزاری سمینار و همایش های نقشه و اطلس

همکاری و کمک به مجموعه داران نقشه و اطلس

  • نویسنده : مدیر سایت
  • تاریخ انتشار : ۰۷-۲۰-۹۳
  • دیدگاه‌ها خاموش

تاریخچه نقشه در ایران و جهان

مشاهدات کاشفین از قسمتهای دنیا حاکی است، زمانی که از بومی محلی، پیرامون موقعیت اطرافش سئوال می شود، با یک قطعه چوب خطوطی بر زمین رسم کرده، راهنمایی می نماید. هر چند این اطلاعات در حدود چندین کیلومتر است و در محدوده ارتباط وی با سایر قبایل همسایه است. در مقابل درخواستی که از یک فرد بومی در مجمع الجزایر پلی نزی می شود، وی قسمتی از جنوب اقیانوس آرام را با گچ بر روی عرشه کشتی رسم می نماید.
جزایر مارشال واقع در اقیانوس کبیر و در شمال شرقی استرالیا را با اشیاء مختلف مثل گوش ماهی،برگ درختان و هسته های میوه به صورت نقشه هایی تهیه کرده و عوارض مهم زمینی را بر روی آن نشان می دهد.
در مناطق اسکیموها و یا اقوام سرخ پوست مکزیک و دیگر جاهای مختلف نقشه هایی با علایم خاصی که مد نظرشان بوده، کشیده شده و راهنماییهای لازم را نموده اند، لذا مشخص است که رسم نقشه قبل از هنر نوشتن وجود داشته و در ارتباط نزدیک با زندگی بشر بوده است و ما این مطلب را با نظری به نقشه های گذشته مشاهده می کنیم
مشاهدات کاشفین از قسمتهای دنیا حاکی است، زمانی که از بومی محلی، پیرامون موقعیت اطرافش سئوال می شود، با یک قطعه چوب خطوطی بر زمین رسم کرده، راهنمایی می نماید. هر چند این اطلاعات در حدود چندین کیلومتر است و در محدوده ارتباط وی با سایر قبایل همسایه است. در مقابل درخواستی که از یک فرد بومی در مجمع الجزایر پلی نزی می شود، وی قسمتی از جنوب اقیانوس آرام را با گچ بر روی عرشه کشتی رسم می نماید.
جزایر مارشال واقع در اقیانوس کبیر و در شمال شرقی استرالیا را با اشیاء مختلف مثل گوش ماهی،برگ درختان و هسته های میوه به صورت نقشه هایی تهیه کرده و عوارض مهم زمینی را بر روی آن نشان می دهد.
در مناطق اسکیموها و یا اقوام سرخ پوست مکزیک و دیگر جاهای مختلف نقشه هایی با علایم خاصی که مد نظرشان بوده، کشیده شده و راهنماییهای لازم را نموده اند، لذا مشخص است که رسم نقشه قبل از هنر نوشتن وجود داشته و در ارتباط نزدیک با زندگی بشر بوده است و ما این مطلب را با نظری به نقشه های گذشته مشاهده می کنیم.

بابلیها: در نمایشگاه موزه دانشگاه هاروارد، نقشه ای متعلق به بابلیها وجود دارد که متعلق به ۲۵۰۰ سال قبل از میلاد است و بر روی لوحه گلی کوچکی به عرض ۷ سانتی متر نقش بسته است. در موزه بریتانیا نیز لوحه های زیادی است که مربوط به شهر بابل و تقسیم بندی آن می باشد.

مصریها: قسمتی از نقشه ای که بر روی لوحه گلی به دست آمده است، نشانگر آن می باشد که مصریها در ردیف اولین اقوامی بوده اند که مشاهدات خود را در سطح زمین پس از اندازه گیری مستقیم به صورت نقشه معرفی کرده اند. نقشه کانسار طلای جبل البا در حدود ۲۰۰۰ سال قبل از میلاد تهیه شده که در حال حاضر درکشور مصر موجود است. این گونه نقشه ها اغلب برای تعیین حدود اراضی کشاورزی ساحل نیل تهیه شده است. گویا رامسس دوم در سالهای (۱۳۳۲- ۱۳۰۰) قبل از میلاد روش مساحی را پایه گذاری کرده است.
یونانیها: قابل توجه این که نقشه جهان نما منتسب به هومر، که در قرن نهم قبل از میلاد ترسیم شده است، امروزه موجود می باشد. اما آنچه مورد دقت است این که نقشه کشی ریاضی و عملی در یونان شکل گرفت و پایه نقشه برداری طرح ریزی گردید، به طوری که تا دوران اسلامی کار قابل توجهی از دیگران مشاهده نشده است. اغلب تهیه نقشه ها مبتنی بر شیوه یونانیها بوده است.

اولین تئوری درباره شکل زمین ، توسط طالس(قرن ششم و هفتم قبل از میلاد) ارائه گردیده است.آنااکسیماندر((شاگرد طالس)) و آریستاکر، جغرافیدان یونانی اولین کسانی بودند که نقشه را به همراه تحقیقات جغرافیایی سطح زمین شناخته شده آنروز (در قرن ششم قبل از میلاد) تهیه نمودند. و همچنین هیپارکوس کارهایی در این مورد انجام داده است.هرودوت در قرن پنجم قبل از میلاد پیرو آناکسیماندرو آریستاکر بود. وی عربستان را جنوبیترین مملکت روی زمین می دانست. نقشه جهان نمای هرودوت در قرن پنجم قبل از میلاد ترسیم شده است. در ۵۰۰ سال قبل از میلاد هکاته نقشه آناکسیماندر را اصلاح نموده و شرحی درباره جهان نوشت. در قرن پنجم قبل از میلاد، جغرافیدانان یونانی، دنیا را مستطیلی در نظر گرفتند که طول آن ازشرق به غرب دو برابر شمال به جنوب بود. در سال ۳۵۰ قبل از میلاد مسیح (ع) ارسطو کرویت زمین را از روی سایه زمین بر ماه به هنگام خسوف ابزار داشت. یکی از دانشمندان منجم و جغرافیدان به نام اراتستن در قرن دوم و سوم قبل از میلاد (۲۷۶-۱۹۴ قبل از میلاد) می زیسته است. او در ابتدا توانسته بود کلیه اطلاعات جغرافیدانان و آثار نوشته شده فنیقیها و همراهان اسکندر را مودر مطالعه قرار می دهد و سپس به تدوین جغرافیا پرداخته و نقشه جهان را براساس اطلاعات موجود آن زمان ترسیم نماید. وی اولین محاسبه علمی اندازه گیری محیط کره زمین را انجام داد. بدین طریق که با استفاده از اندازی گیریها انجام شده توسط مصریان، فاصله قوسی از نصف النهار بین اسکندریه و شهر (سین) را محاسبه و سپس شعاع زمین را تعیین نمود. نقشه اراتستن دارای هفت مدار است.

پوزیدوینوس، که در قرن اول و دوم قبل از میلاد(۱۳۵-۴۹ قبل از میلاد) می زیسته است، محاسبات اراتستن را مجدداً دنبال نمود.
در قرن اول قبل از میلاد، استرابون که بسیاری او را بزرگترین جغرافیدان قدیم می دانند و در محدوده جغرافیایی ریاضی مطالعات بسیاری نموده ، اولین قدم را در تألیف دایره المعارف جغرافیایی برداشته است. معروفترین دانشمند ریاضی و نجوم و جغرافیای حوزه علمی و اسکندریه، بطلمیوس است. وی در سالهای (۱۶۸-۹۰ بعد از میلاد) می زیسته است و در تهیه نقشه، نقش والایی داشته است. وی به کرویت زمین معتقد بود و کتاب معروف خود را به نام (جغرافیا) در هشت جلد تهیه نمود که هفت جلد آن شامل فهرستی از اسامی هشت هزار مکان با طول و عرض جغرافیایی و تعیین موقعیت آنهاست. جلد هشتم شرحی بر اصول نقشه برداری و جغرافیای ریاضی با تصاویر و مشاهدات نجومی است. متن کتاب در نسخه های خطی همراه با نقشه ای از جهان و بیست و شش نقشه دیگر، اولین اطلس عمومی دنیا را تشکیل می دهند.
رومیها: کمتر به نقشه های هندسی و سیستم طول و عرض جغرافیایی و اندازه گیری نجومی توجه داشتند. نقشه های راههای امپراطوری روم از جمله آنهاست.

چینیها: حکام چین، خود را موظف می دانستند که مشخصات جغرافیایی سرزمینی خود را بر روی نقشه داشته باشند. قدیمیترین نقشه ای که در دست است مربوط به ۲۲۷ سال قبل از میلاد می باشد. لیکن با توجه به نقش پراهمیت کاغذ در تهیه نقشه و ارزش آن در سال ۱۰۰ میلادی در چین معمول گشت کمک زیادی به امر تهیه نقشه نمود.پای هیسو بنیان گذار نقشه در کشور چین، در سالهای (۲۵۳-۲۲۴ بعد از میلاد) می زیسته است. وی در چندین اصل در نقشه کشی و نقشه برداری از جمله: جهت یابی، تعیین سمت نقاط، تعیین پستی و بلندیها، تعیین دقیق مسافات و زوایا را مطرح نموده است.
دوران رکورد دانش تهیه نقشه در غرب
پس از سپری شدن دوره بطلمیوس، دانش کارتوگرافی چون سایر علوم در مغرب زمین رو به رکورد گذاشت. حال چه با عنوان تحریم علوم مادی در دنیای آن روز و چه مسائل دیگر، احتیاج به نقشه کمتر شد و آنچه که به عنوان نقشه تهیه شد ، بیشتر جنبه تصوری داشت. یک سری اطلاعات و اشکال مجازی، در نقشه جای اطلاعات علمی جغرافیای را گرفته بود. البته فنی و علمی بسیار ضعیف بوده و نمونه آن، جهان نمای هر فورد(اواخر قرن سیزدهم میلادی) است که عدم پیشرفت و تکامل علوم جغرافیای و کارتوگرافی اروپا را تا قرن چهاردهم نشان می دهد. قطر نقشه حدود یک و نیم متر است و در بالای دایره تصویر حضرت مسیح(ع) و در اطراف آن بهشت و کشتی حضرت نوح (ع) و برج بابل و موارد دیگر تزیین شده است. این نقشه مانند نقشه های زمان رومیان، به صورت دایره است و شاید هیچ گونه نقشه ای از دنیا در این دوره وجود نداشته که بر پایه نظریه کروی بودن جهان ترسیم شده باشد. از نقشه ها اغلب جهت تزیین پشت کتابها استفاده می شد.
مسلمانان هر روز می کوشیدند تا از دانش سایر ملل بهره جویند. کار ترجمه آثار علمی قوت گرفته بود، جالب توجه اینکه در میان صدها اثر و رساله ای که از دانشمندان جهان ترجمه شده است یک اثر افسانه ای، اسطوره ای و ادبی دیده نمی شود و تمام ترجمه هایی که مسلمانان انجام داده اند مباحثی از قبیل طب، نجوم، ریاضیات و جغرافیا بوده است.

نقشه در مشرق زمین
در این میان، علوم جغرافیایی و کارتوگرافی(دانش تهیه نقشه) به لحاظ نیاز به جمع آوری اطلاعات از سرزمینهای اطراف و آگاهی به مسائل نظامی منطقه اهمیت خاصی داشته تا ضمن بیان عوارض طبیعی و وضعیت راهها، بنادر،حرف، آداب و رسوم نقشه هایی تهیه می نمودند و به مجموعه اطلاعات کسب شده ضمیمه می ساختند و چنین مجموعه هایی را (( مسالک الممالک)) می نامیدند که به اقتضای بحث ما،بیشتر روی آن تأکید می شود. مسلمین به ایجاد مدارس جغرافیایی پرداختند و در آن علوم جغرافیایی را تدریس نمودند. علوم جغرافیایی در قرن سوم هجری با دانشمندانی چون یعقوبی نویسنده کتاب البلدان شروع شد واین خرد از به صاحب((المسالک الممالک)) و این فقیه صاحب کتابی پیرامون مختصات جغرافیایی شهرها به عنوان ((البلدان))، در قلمرو مسلمین گسترش یافت. محمد خوارزمی ریاضی دان بزرگ و مشهور جهان کتابی به نام ((صوره الارض)) در جغرافیا تألیف نمود که مقاله اول آن درباره نقشه برداری است.اصطخری کتابی به نام مسالک الممالک نوشته است.

ابن حوقل در قرن چهارم هجری می زیسته وی جغرافیدان و سیاح بزرگی بوده که مشاهدات خویش را به نام ((صوره الارض)) تدوین نموده است. مقدسی جغرافیدان و سیاح دیگری است که پس از سالها سیر و سیاحت در بلاد اسلامی به تدوین ((احسن التقاسیم فی معرفه الاقالیم)) پرداخت. سرآمد دانشمندان نجوم و ریاضی و جغرافیا ، ابوریحان بیرونی است که در قرن پنجم هجری قمری می زیسته است. روش ترسیم طول و عرض جغرافیایی بر روی نقشه ها را در کتاب آثار الباقیه به تفصیل ذکر نموده است. که بعدها اروپائیان آن روش را تکمیل نمودند.مشهورترین جغرافیدان و کارتوگراف قرن ششم ((ادریسی)) است. یکی از نقشه های دستی ترسیمی جهان نمای فارسی در موزه اسکوریان مادرید وجود دارد که ظاهراً در قرن هشتم هجری قمری تهیه شده است. جرج سارتن در کتاب تاریخ علوم، بزرگترین دانشمندان ایران را خواجه نصیرالدین طوسی می داند وی بنیانگذار رصدخانه مراغه و از دانشمندان بزرگ جهان است. خواجه نصیرالدین طوسی می داند دارای تألیفات زیادی در ریاضیات از جمله رساله الغناء است که در آن مثلثات مسطحه و قضایای هندسی و مثلثات کروی به تفضیل بررسی ده و به تعیین اضلاع مثلث کروی پرداخته است. یاقوت حمودی یکی دیگر از جغرافیدانان و سیاحان نامی است که کتاب معجم البلدان نوشته وی درباره فرهنگ جغرافیایی می باشد. در قرن هشتم هجری دو جغرافیدان بزرگ،‌ یکی ((ابوالفدا )) صاحب کتاب تقویم و دیگری ((حمداله مستوفی)) که کتاب ((نزهه القلوب)) از آثار ایشان می باشد، زندگی می کردند. خلاصه این که در مکتب حیات بخش اسلام و در حوزه علمی صدر اسلام و در دانشگاه بزرگ امام جعفر صادق (ع) ، ستارگان علمی در جهان دانش و خرد رشد یافتند که درخشندگی آنها در قرون متمادی پرتو افکنده ، شعاع دانش آنها ری، شام، خوارزم، بغداد، الجزیره، مصر، اندلس،خراسان و ماوراءالنهر را روشن کرد.
نقش مسلمانان از نظر انتقال دانش و بررسی و توجه به آن در قرن دوم و سوم هجری به اوج خود رسید و مراکز علمی پذیرای متفکران و دانشمندان جهان آن روز گردید. قرن چهارم و نیمه اول قرن پنجم عصر ظهور اندیشه ها و ابداعات است. نقش دانشمندان در بخش عظیمی از جهان بسیار چشمگیر است. به تدریج انتقال علوم از طریق کشورهای مختلف همچون اسپانیا و سیسیل و ایتالیا و غیره به اروپا انجام گرفت. نفوذ این اندیشه ها و تفکرات زمینه تحولات علمی در اروپا گردید و زمینه رنسانس علمی فراهم شد.

رنسانس علمی(توسعه و پیشرفت کارتوگرافی در جهان)
در اواخر قرون وسطی و در پرتو اثرات دانش مسلمین، در اروپا، ترسیم نقشه های سواحل مدیترانه روبه پیشرفت و ترقی نهاد و نوع تازه ای از نقشه های دریایی( پورتولان- نیمه دوم قرن سیزدهم میلادی) به وجود آمد که بر روی آنها، سواحل و موقعیت دقیق بنادر به خوبی مشخص و ترسیم شده بود. با توجه به استفاده از قطب نما در آن زمان، شمال در نقشه ها کاملاً مشخص شد. اساس توسعه و رشد کارتوگرافی در قرن چهاردهم میلادی در پی توجه به نقشه های علمی از نظر چاپ و نیز اکتشافات بزرگی بود که به ترقی علوم زمینی از جمله کارتوگرافی و نقشه برداری منجر به گردید. البته نباید فراموش کرد که اختراع ابزارهایی چون قطب نما، کشتیهای مجهز و دیگر وسایل در این امر تأثیر به سزایی داشته اند.
با مشاهده نقشه های مختلف، شکوفایی کارتوگرافی در قرن شانزدهم روشن گردید. در نقشه ای که ژوان دولاکوزا تهیه کرده است، کشور کانادا طوری ترسیم شده که کابوت در سفرنامه خود شرح داده است و آمریکا به شیوه ای که کرستف کلمب بیان نموده، ترسیم گردیده است. همچنین برزیل طبق آنچه ((کلبرال)) و نیز آنچه که ((واسکودگا)) در مسافرت به طرف هند کشف کرده بودند، به خوبی نشان داده شده و لذا با همه نقشه های قبلی متفاوت بوده و مشهورترین نقشه این دوره به حساب می آید. البته در نقشه والدزمولر آلمانی( سال ۱۵۰۷ میلادی) آمریکای شمالی و جنوبی به طور واضح نشان داده شده است. مسافرت ماژلان و همراهانش به دور دنیا در سال ۱۵۲۲ میلادی تمام شد و نتایج آن سفرها، ترسیم نقشه های بهتر و صحیح از جهان بود.
ریپر (سال ۱۵۳۹ میلادی) کارتوگراف پرتقالی که در دربار پرتقال کار می کرد، تنگه ماژلان و اقیانوس کبیر را به خوبی در روی نقشه نشان داد. پس از ساخت کره مارتین بهایم، کره های بزرگ و کوچک جغرافیایی تهیه شد.

توضیح عکس: اطلاعات اکتشافاتی که توسط پرتقالیها پس از چندین سال مسافرت در طول آفریقای غربی انجام و جمع آوری شده بود، سرانجام توسط ((مارتین بهایم)) بر روی کره ای که او ساخته بود(سال ۱۴۹۲ میلادی)، آورده شد، که شاید قدیمی ترین کره ساخته شده در دنیا باشد. در سال ۱۴۹۲ میلادی آمریکا کشف گردید که روی کره ساخته شده مارتین بهایم نیامده بود.

در ایتالیا : کارتوگرافی تغییر و تحولات زیادی یافت و افرادی چون ((باتیستااکسن)) اهل ونیز فعالیتهایی در این زمینه انجام دادند و او از اولین کسانی بود که قسمت جنوبی کالیفرنیا را در محل صحیح خود نشان داد.

در هلند: اوایل قرن شانزدهم، فعالیتهای زیادی در کار تهیه نقشه شکل گرفت. مرکاتور پدر کارتوگرافی در قرن شانزدهم میلادی در هلند می زیست. وی اولین نقشه جهان را در سال ۱۵۵۸ میلادی با سیستم تصویر استوانه ای هم شکل چاپ کرد. او مسئولیت یک مؤسسه تهیه نقشه را به عهده داشت. مرکاتور نقشه های مختلفی از اروپا ترسیم نمود و مجموعه نقشه هایش را به نام اطلس بعدها توسط پسرش منتشر ساخت. سیستم تصویر پیشنهادی مرکاتور در معروفیت وی نقش بسیار مؤثری را ایفاد کرد در دریانوردی بسیار مورد بهره برداری است.

فرانسویان : ابتدا بیشتر به تهیه نقشه های ترسیمی ((پورتولان)) پرداختند و بعدها تهیه نقشه در آن کشور توسعه بیشتری یافت. خانواده ((نیکلاسانسون)) نقشه های زیادی از جاده ها و رودخانه ها تهیه نمودند.

در انگلستان : نیز کارهایی صورت پذیرفت. از اشخاص مشهور این کشور در قرن شانزدهم، ((کریستوفرکاستون)) می باشد. کار مهم وی تهیه اطلسی از نقشه های محلی و منطقه ای انگلستان بود که در سال ۱۵۷۹ میلادی منتشر گردید.
بعدها فکر ایجاد نقشه های دقیق و بزرگ مقیاس که امروز به آنها نقشه های توپوگرافی می گوییم به وجود آمد. اولین نقشه زیر نظر نوه کاسینی در سال ۱۷۴۷ میلادی ترسیم شد. از این به بعد سایر کشورهای جهان دست به تهیه نقشه های توپوگرافی زدند که بیشتر در جهت اهداف نظامی به کار می رفت. در سالهای (۱۸۸۲-۱۸۱۸ میلادی) نقشه های ((اتاماژور)) ستاد ارتش فرانسه به گونه ای تهیه شدند که در آنها ارتفاعات به صورت برجسته نمایش داده شده بودند.
بعد از مدتی هاشورزنی با استفاده از منحنی میزان و سپس از رنگهای هیپومتریک و سایه روشن و نقشه های برجسته روی پلاستیک معمول شد. آکادمی علوم فرانسه در سال ۱۷۹۰ میلادی مأمور یکنواخت کردن مقیاس اندازه گیری می شود و واحد ۱:۴۰۰۰،۰۰۰ نصف النهار زمین را در نظر می گیرد. در سال ۱۸۷۵ میلادی بیست کشوری که در کنفرانس مربوطه شرکت داشتند سیستم متریک را قبول کردند و این مسئله کمک زیادی به کارهای ژئودزی و نقشه برداری و کارتوگرافی نمود. با ورود هواپیما و دستگاههای فتوگرامتری به صحنه نقشه و نقشه برداری، تحولات گسترده ای صورت پذیرفت زیرا معلوم شد که با صرف وقت کمتر می توان نقشه های توپوگرافی دقیق تر تهیه نمود. به مرور، ماهواره ها در کارهای عکسهای هوایی وارد شدند و امروزه سیستم کارتوگرافی اتوماتیک، کار تهیه نقشه را بسیار دقیق و آسان نموده است. نقشه ها، دیگر برای یک هدف خاص تهیه نمی شوند بلکه بسیاری از فعالیتهای بشر بر روی زمین را پاسخگو هستند.

کارتوگرافی در ایران
با یک بررسی اجمالی مشاهده می شود که در جنگها و لشکر کشی های مختلفی که در طول قرنها از طرف حکام و سلاطین ایران، به منظور کشورگشایی و یا مقابله با هجوم بیگانگان وجود داشته است، جهت تعیین مسیرها، حفظ حدود و ثغور مرزها، شناسایی مناطق حمله و اردوگاهها و خیلی از موارد دیگر نقشه هایی تهیه شده است که نمونه های آن در کتب تاریخ نظامی ایران ملاحظه می گردد.
اینک در این بحث، به فعالیتهای کارتوگرافی در ایران در گذشته نه چندان دور اشاره می شود. در سال ۱۰۰۹ هجری قمری،جلال الدین منجم باشی یزدی معروف به جلال منجم ، با همکاری سه نفر دیگر از دروازه شهر اصفهان تا شهر مشهد را با طنابی به طول پنجاه ذرع ، اندازه گیری کردند و در مدت بیست و هشت روز مسیری که عبارت بود از اصفهان به نطنز ، کاشان ، خوار ، سمنان ، دامغان ، میامی ، سبزوار ، نیشابور تا مشهد پیمودند که جمعاً ۱۹۹ فرسخ و ۸۲ طناب و ۲۵ ذرع شد.
از قرن شانزدهم میلادی به بعد رفت وآمد بین اروپا و آسیا بیشتر شد. روابط سیاسی و استعماری کشورهای اروپا با ایران در دوره قاجار به اوج خود رسیده بود ، در این زمان تحولات گسترده علمی که پس از رنسانس در اروپا شکل گرفته بود باعث گردید که عده ای را در جهت فراگیری دانش جدید به اروپا اعزام کنند.

یکی از افرادی که برای فراگیری علوم جدید به اروپا رفت ، میرزا جعفر نام داشت. وی در آنجا رشته نقشه برداری را فرا گرفت پس از بازگشت از اروپا لقب مهندس باشی گرفت و در تعیین خط مرزهای ایران وعثمانی شرکت نمود. تألیفات او عبارت است از کتاب جغرافیای جهان ، خلاصه الحساب و رساله تحقیقات سرحدیه. در همین زمان فرد دیگری که در این رشته فعالیت می نمود ، دانشجویی به نام (میرزارضا) بود که او هم کتابی در جغرافیایی ایران همراه با نقشه هایی تألیف کرده است. بعدها نقشه (دارالفنون) را میرزارضای مهندس ترسیم نمود. میرزاتقی خان امیرکبیر با توجه به نیاز به متخصصین علوم و فنون مختلف طرحی اندیشید تا با جذب اساتید از کشورهای خارج به ایران، رشته های گوناگون تحصیلی را دایر کند. لذا با طرح ایجاد مدرسه دارالفنون در پی آن شد و شخصی را مأمور نمود تا اساتیدی را از اطریش جذب و دعوت نماید. در زمان صدارت امیرکبیر دارالفنون تأسیس شد. علومی که در آنجا تدریش می شد عبارت بودند از ریاضیات، معدن، فیزیک، شیمی، پزشکی، تاریخ و جغرافیا، توپخانه، سوارنظام و نقشه کشی(کارتوگرافی) که در رشته نقشه کشی(کارتوگرافی) نقشه های مختلف بزرگ مقیاس تهیه نمودند. عبدالرسول خان پسر عبذالحسین خان پسر حاج محمد حسین خان نوه صدراعظم اصفهانی، اولین مهندسی بود که اطراف تهران را نقشه برداری کرد. این شخص در زمان امیرکبیر مأمور ممیزی بلوکات اطراف تهران شده بود و مسئولیت نقشه برداری روستاهای ایران را به عهده داشت.

توضیح عکس: نقشه تمام ممالک محروسه دولت ایران
نقشه هایی از ورامی، شهریار، غاز و فشاپویه تهیه نمود. مقیاس آنها هر سانتی متر معادل نیم فرسخ بود(قریب ۱:۳۱۱۰۰۰) و در دارالفنون استادان اطریشی تدریس می نمودند و چند نفر از ایرانیان همچون عبدالرسول که در پاریس درس خوانده بود با استادان خارجی در تدریس همکاری داشتند. یکی دیگر از افرادی که در فرانسه تحصیل نقشه برداری نموده بود میزا ارکی مازندرانی نام داشت. در سال ۱۲۷۵ هجری قمری یک استاد اطریشی با کمک دو نفر از دانشجویان مدرسه دارالفنون به نامهای ذوالفقار و محمدتقی خان، نقشه ای از تهران تهیه کردند که می توان گفت اولین نقشه مقیاس داری است، که با اصول علمی تهیه شده است. در سال ۱۲۹۷ هجری قمری میرزا مهدی خان سرتیپ مهندس از طرف دولت مأمور سیاحت بلوچستان شد که قسمت عمده سیستان و بلوچستان غربی از جمله ناحیه سرحدی و مرزی را دور زده و نقشه ای تهیه نمود که همراه با گزارش مسافرت خود ارائه کرد. یکی دیگر از دست اندرکاران نقشه برداری حاجی میرزا غفارنجم الدوله از دانشجویان دارالفنون بود. وی پس از فارغ التحصیل شدن سالها در آنجا تدریس می کرد. و از وی نقشه ای به جا مانده که در سال ۱۲۷۵ هجری قمری تهیه شده است. برادرزاده اش میرزا محمود نجم الملک که از عمویش ریاضی و نقشه برداری را فرا گرفته بود نقشه استاد اطریشی خود را کامل نمود. شاگردان این شخص نیز هر کدام یک سمت تهران را نقشه برداری نمودند. وی نقشه تکمیل شده را رد مقیاس ۱:۴۰۰۰۰ به چاپ رسانید. بعد میرزا فضل الله یاور، تمام آنها را در یک برگه ترسیم کرد بدین ترتیب تا دو فرسخی اطراف تهران نقشه برداری شده بود.

توضیح عکس: نقشه عبدالغفار تهران
حاج نجم الدوله در سال ۱۲۹۹ ه.ق به مکه مشرف شد. و از طرف دولت وقت (ناصرالدین شاه) مأموریت داشت که از سد اهواز دیدن کند. وی در طی راه از تهران تا خوزستان را به مقیاس ۰۰۰/۵۰۰: ۱ با قدم اسب در حال سواره با قطب نما و ساعت، نقشه برداری کرد. همان نقشه را مجدداً‌ در سال ۱۳۰۶ ه.ق در مأموریتی که به آن خطه داشت، تکمیل نمود. در سال ۱۲۹۸ ه.ق توسط هفت نفر از دانشجویان دارالفنون نقشه ای به مقیاس ۱:۲۵۰۰۰ از روستاهای تهران، دولاب ، دوشان تپه تا ازگل، سلطنت آباد، تجریش، اوین، ونک، امیرآباد، تا امامزاده حسن(ع) برداشت گردید. در سال ۱۳۰۷ ه.ق دو مهندس ایرانی بنام محمدحسن میرزا و علی خان از تهران به فیروزآباد فارس مسافرت کردند تا نقشه راهها را با توضیحات لازم، به دولت وقت ارائه دهند. نقشه نسبتاً کاملی از راهها، شهرها، قصبات، کوهها و رودخانه های مسیر و اطراف آن برداشت نمودند و به علاوه اطلاعات مفیدی درباره آن نقاط به دست آورند که عین آن نقشه و یادداشت های آن دو نفر در کتاب جغرافیای مفصل ایران تألیف مسعود کیهان درج شده است. حاح نجم الدوله بعد از برداشت و چاپ نقشه تهران، به همراهی شاگردانش که از دارالفنون بودند نقشه های پاره ای از آبادیهای اطراف تهران از قبیل دولاب، بهجت آباد، جلالیه، باغ شاه، امام زاده حسن، جی، خانی آباد، بریانک، اسفندیاری، یخشی آباد و علی آباد را نیز به مقیاس ۱:۴۰۰۰ نقشه برداری کرد، ولی آن نقشه به چاپ نرسید و نسخه های خطی آنها هنوز موجود است. میرزا محمدعلی خان سرتیپ و پسرش میرزا عبدالرحیم کاشف الملک ( در سال ۱۳۰۸ ه.ق ) از طرف دولت وقت مأموریت فنی درکمیسون تحدید سرحد ایران و افغانستان را (قسمت هشتاران) به حکمیت ژنرال انگلیسی به عهده داشتند. از سال ۱۳۰۸ ه.ق تا سال ۱۳۱۱ ه.ق دانشجویان شاگرد اول پیاده نظام به همراه معلم آلمانی پیاده نظام دارالفنون بود. وی نزد نجم الدوله و نجم الملک به فرا گرفتن ریاضیات و مهندسی نقشه برداری پرداخت. پایه گذار نقشه برداری جدید ایران بود و به تکمیل نقشه ۱:۱۲۵۰۰ تهران که توسط دانشجویان و معلم آنها تهیه شده بود، همت گماشت و مناطق دولاب، دوشان تپه، نجف آباد، هاشم آباد، دولت آباد، فرح آباد، خانی آباد، یخشی آباد، قلعه مرغی، امام زاده حسن(ع)، باغ شاه و امیرآباد را با قدم نقشه برداری کرد. در سال ۱۳۰۸ ه.ق به ترسیم نقشه ایران پرداخت. وی در انجام این کار تعدادی از نقشه های اروپایی را با هم مقایسه و با تحقیقات محلی آنها را تصحیح نمود. در سال ۱۳۱۴ ه.ق برای ضبط نامهای صحیح جغرافیایی، روش پژوهشی علمی را پیش گرفت و در پایان سال، نقشه ایران را در دو رنگ سیاه و قهوه ای به مقیاس ۱:۴۰۰۰۰۰ منتظر ساخت.
مهندس بغایری از سال ۱۳۱۸ ه.ق به بعد نقشه های سابق را به مقیاس ۱:۱۰۰۰، ۱:۲۰۰۰، ۱:۴۰۰۰، ۱:۶۲۵۰، ۱:۸۰۰۰، ۱:۱۲۵۰۰، به وسیله اسباب و ابزار آلات جدید اختراع و به کمک شاگردان خود تجدید کرده و آنها را به چاپ رسانید. سپس نقشه کاملی هم از اطراف تهران تا ده فرسخ به مقیاس ۱:۲۵۰۰۰ برداشت نمود که متأسفانه آن نقشه به چاپ نرسید. وی چند کره جغرافیایی زمینی و سماوی تهیه نمود. در زمان مظفرالدین شاه در دبیرستانها به تدریس ریاضیات و نقشه کشی پرداخت. در سال ۱۳۲۵ ه.ق از طرف وزیر مالیه مأمور تهیه نقشه ممیزی تهران شد و این نقشه حدود سال ۱۳۲۸ ه.ق به پایان رسید. وی به درخواست فرماندار تهران، نقشه جامعی از حوزه فرمانداری تهران با مقیاس ۱:۲۰۰۰۰۰ تهیه کرد.
پس از مشروطیت، در ارتباط با اختلاف مرزی بین ایران و عثمانی قرارشد، خط مرزی تا ماکو علامت گذاری و نقشه برداری گردد. ریاست هیئت ایرانی را مهندس بغایری به عهده داشت.این هیئت ، عملیات مثلث بندی و نقشه برداری را به طور مستقل انجام می داد. در پی جنگ جهانی اول، عملیات متوقف و نیمه کاره رها گردید. در سال ۱۳۴۰ ه.ق یک هیئت مرزی به سرپرستی فنی بغایری به خراسان اعزام گردید و به کار نقشه برداری و تعیین حدود پرداخت . مرزهای بلوچستان و مقداری از سیستان و تمام سرحدات افغانستان و سرحد مغان از پیله سوار تا کنار ارس را نقشه برداری کرد. سپس، از خلیج فارس کوشک قریب ۲۰ فرسخ را نقشه برداری نمود. پنج سال هم از سال ۱۳۵۱ ه.ق تا سال ۱۳۵۶ ه.ق از اقریداق تا اشنویه را که سرحد کشور ترکیه با آذربایجان می باشد برای تحدید حدود نقشه برداری کرده است. تألیفات وی عبارت هستند از: جغرافیایی و نامهای پنج قطعه عالم و جغرافیای مفصل آسیا و اروپا، گردآوری واژه های جغرافیایی و نامهای روستاهای ایران، تطبیق تقویمهای شمسی و قمری و میلادی، کمک به استخراج قبله هزار و چهارصد نقطه از شهرهای معروف جهان، ثبت آب و هوای ایران با بارومتر به مدت ۴۵ سال.
در سال ۱۳۰۰ ه.ش سنگ بنای یک ارگان رسمی نقشه برداری گذارده شد و آن تشکیل شعبه نقشه برداری و نقشه کشی درارکان حرب (ستاد ارتش) بوده که در مسیر تحول خود به سازمان جغرافیایی، تغییر نام پیدا کرد.

  • نویسنده : مدیر سایت
  • تاریخ انتشار : ۰۷-۲۰-۹۳
  • دیدگاه‌ها خاموش

نقشه توپوگرافیک چیست؟

یک نقشه توپوگرافیک ، چیزی نیست جز تعدادی خطوط ساده که گاه به صورت پیچ در پیچ و گاه به صورت صاف کشیده شده اند . به این خطوط ، خطوط حد فاصل یا Contour lines می گویند . این خطوط ، نمایشگر مکانهایی بر روی نقشه هستند که نسبت به یک نقطه مرجع دارای ارتفاع ثابتی هستند . یعنی اگر شما یکی از این خطوط contour را دنبال کنید تمامی نقاطی که با این خط مشخص شده اند ارتفاع یکسانی دارند . برای اینکه این قضیه را به روشنی درک کنیم یک کوه را در نظر می گیریم . برای مشخص شدن نقشه توپوگرافیک این کوه فرض کنید که با چاقو مطابق شکل زیر قاچهایی هم سطح بر روی آن ایجاد کرده ایم و کوه را به قسمتهایی تقسیم کرده ایم . مطابق شکل زیر :

همانطور که می بینید قاچهایی کاملاٌ افقی زده ایم.
این قسمتهای قاچ شده را می توان به صورت کاملاٌ منطبق بر روی یک سطح افقی قرار داد و به این ترتیب نقشه توپوگرافیک این کوه را تهیه کرد.یکی از مزایای استفاده از نقشه توپوگرافیک در این است که شما در این نقشه می توانید یک حجم سه بعدی از منطقه مورد نظر را متصور شوید . در واقع اینکار بوسیله خطوط Contour انجام می شود . همانطور که گفتیم یک خط Contour تمام خطوط هم ارتفاع را به همدیگر وصل می کند .

اما فاصله بین این خطوط Contour به چه صورت است ؟! این فاصله در زیر قسمت map scale در زیر نقشه شما تحت عنوان contour interval یافت می شود . به عنوان مثال در مورد نقشه بالا فاصله بین این خطوط ۲۰ فوت است . اگر تمایل داشتید تعداد خطوط بین ارتفاع ۷۶۰۰ تا ۸۰۰۰ پا را بشمارید و فاصله بین هر دو خط را ۲۰ فوت به حساب آورید تا این قضیه را کاملاٌ متوجه شوید . این به این معنا است که هرگاه شما از یک خط به خط بالاتر بروید ، ارتفاع شما ۲۰ فوت افزایش یافته است . در گوشه سمت چپ و پایین نقشه یک کوه وجود دارد . توجه کنید که چگونه این خطوط Contour شکل کوه را توصیف می کند . اگر بتوانید این تصور را انجام دهید یعنی همیشه می توانید از این نقشه ها به بهترین نحو استفاده کنید. اولین باری که به این نقشه ها نگاه کردید شاید پیش خود فکر کردید که چه نقشه گیج کننده و شلوغی است . . برای اینکه این تصور شما شکل بهتری پیدا کند چند نکته ذکر می شود . این نکات ، در حقیقت قوانین مربوط به خواندن این نقشه ها می باشد .

قانون اول : هر خط Contour نمایشگر خطوطی است که کاملاٌ هم ارتفاع می باشند . یعنی شما هر نقطه ای را بر روی این خط پیدا کنید با نقاط دیگر واقع بر روی این خط هم ارتفاع هستند . این قضیه به ما این نکته را یادآوری می کند که یک خط Contour در نهایت به صورت یک دایره بسته خواهد شد . ( به عنوان مثال در مثال خطوط کنتور مربوط به کوه ، هیچگاه این خطوط در پشت کوه ناپدید نمی شوند بلکه به نقاط هم ارتفاع خود در پشت کوه می رسند و تشکیل یک دایره بسته را می دهند)خطوط کنتوری که در لبه نقشه وجود دارند بسته نیستند چون آنها نقاط هم ارتفاع دیگری را ( خارج از محدوده نقشه ما ) به همدیگر وصل می کنند ، پس اگر خطوط را دیدید که تشکیل یک دایره بسته نداده اند بدانید که شما ادامه این خطوط را نمی بینید . (مطابق شکل)قانون ۲ : خطوط کنتور هیچ گاه همدیگر را قطع نمی کنند . هر خط معرف یک ارتفاع مشخص است و بنابراین شما نمی توانید دو ارتفاع متفاوت را در یک نقطه داشته باشید . تنها استثنایی که در مورد این قانون وجود دارد یک صخره دماغه ای مانند می تواند باشد . به این صورت که اگر شما از بالا این صخره را نگاه کنید و با یک دریل از بالا آن را به صورت کاملاٌ عمود سوراخ کنید ابتدا صخره سوراخ می شود و بعد اولین نقطه ای از سطح زمین که دریل به آن می رسد . بنابراین شما در یک طول و عرض جغرافیایی خاص ، دو ارتفاع مختلف دارید . نکته ای که باید توجه داشته باشید این است که ارتفاع پایینتر به صورت خط چین نمایش داده می شود . ( به شکل توجه کنید ) ( مطابق شکل)
قانون ۳ : رفتن از یک خط کنتور به یک خط کنتور بالاتر ، نشان دهنده افزایش ارتفاع می باشد . اگر می خواهید بدانید که به سمت بالای کوه رفته اید یا به سمت پایین آن ، به درجه هایی که روی خطوط کنتور اطراف شما نمایش داده شده دقت کنید . اگر از سمت درجه کم به سمت درجه بالاتر رفته اید یعنی افزایش ارتفاع داشته اید و اگر خلاف این بود یعنی ارتفاع کم کرده اید . (مطابق شکل (قانون ۴ : هر چقدر ، خطوط Contour به همدیگر نزدیکتر باشند ، نمایشگر آن است که در دنیای واقعی آن قسمت شیب تند و احتمالاٌ صخره ای دارد . و هر چقدر فاصله این خطوط با همدیگر بیشتر باشد ، نشاندهنده آن است که شیب آن قسمت ملایم و احتمالاٌ به راحتی قابل عبور است . ( صرفنظر از پوشش گیاهی و … ) – مطابق شکل) قانون ۵ : تعدادی خطوط کنتور بسته نمایشگر یک تپه یا یک کوه می باشند . اگر این خطوط بسته به صورت هاشور زده شده باشند نمایشگر یک حفره بر روی سطح زمین می باشند . ( مطابق شکل)قانون ۶: خطوط کنتور در یک دره که رودخانه دارد در نقاط سرچشمه رودخانه و بالای تپه به صورت شکل V در می آیند . ( مطابق شکل(قانون ۷ : بر روی یک قله یا در عمق یک دره با ارتفاع یکسان ممکن است تعدادی از خطوط کنتور تکرار شوند . این معمولاٌ در مورد دره های هم سطح یا قله اتفاع می افتد .

  • نویسنده : مدیر سایت
  • تاریخ انتشار : ۰۷-۲۰-۹۳
  • دیدگاه‌ها خاموش

روشهای استفاده از مقیاس در نقشه

۱-مقیاس ساده:که به صورت کلی آن می‌باشد و در کشورهایی که دارای سیستم متریک هستند مورد استفاده است و معین کننده این است که ۱mm روی نقشه مساوی N متر روی زمین می‌باشد.مثلاً یعنی ۱mm روی نقشه مطابق ۲۵ متر روی زمین است.

۲-مقیاس مرکب:در کشورهایی که سیستم غیر متریک دارند مانند آمریکا و انگلیس از این مقیاس استفاده می‌کنند مثلاً یعنی ۲ اینچ روی نقشه مطابق ۵ مایل روی زمین می‌باشد.

۳-مقیاس خطی: عبارت است از خطی که به تقسیمات مساوی افراز شده و هر قسمت آن طول معینی از نقشه را در روی نقشه نشان می‌دهد.از مزایای مقیاس خطی این است که اگر نقشه در اثر عوامل جوی تغییر بعد داد مقیاس خطی هم تغییر بعد می‌دهد واندازه گیری با این مقیاس روی نقشه با مقدار افقی آن در زمین مطابقت می نماید.

انواع نقشه از نظر مقیاس:برای کاربردهای محاسباتی و استفاده آسان از نقشه، آنها را از نظر مقیاس به طریقه زیر دسته بندی می نمایند:

۱-نقشه‌های خیلی بزرگ مقیاس که مقیاس آنها و است و معمولاً آنها را پلان می‌گویند.

۲-نقشه‌های بزرگ مقیاس که مقیاس آنها و است که نقشه‌های مهندسی و اجرایی را شامل می‌شود.

۴-نقشه‌های متوسط مقیاس که مقیاس آنها بین و است.

۵-نقشه‌های کوچک مقیاس که مقیاس آنها از به بالا می‌باشد که معمولاً به آنها اطلس یا نقشه جغرافیایی می‌گویند.

  • نویسنده : مدیر سایت
  • تاریخ انتشار : ۰۷-۲۰-۹۳
  • دیدگاه‌ها خاموش

مقیاس

مقیاس (Scale) نقشه ارتباط بین مسافت یا سطح را روی نقشه نسبت به مسافت یا سطح در روی زمین را نشان می‌دهد. این مقدار را عموما به صورت نسبی همچون ۱:۲۴۰۰۰ یا ۲۴۰۰۰/۱ نشان می‌دهند. صورت معمولا ۱ است و نشانگر فاصله روی نقشه است و مخرج یک عدد بزرگ است که نشانگر فاصله در روی زمین است. بدین ترتیب ۱:۲۴۰۰۰ به معنی آن است که یک واحد روی نقشه معادل ۲۴۰۰۰ برابر همان واحد روی زمین است. این امر بستگی به اندازه واحد ندارد.
اغلب ، یک مقیاس ترسیمی ، یا پاره خطی ، مفیدتر از مقیاس کسری است، زیرا اندازه‌گیری فاصله با آن آسانتر است. مقیاس پار‌خطی ، شامل پاره‌خطی است که به فواصل مساوی تقسیم شده که نمایانگر فواصل مساوی روی نقشه است. برای اندازه‌گیری دقیق کسری از واحد ، معمولا یک قسمت در رف چپ ، به واحدهای کوچکتری تقسیم شده است.

  • نویسنده : مدیر سایت
  • تاریخ انتشار : ۰۷-۲۰-۹۳
  • دیدگاه‌ها خاموش

تاریخچه چاپ در جهان و ایران

اختراع فن چاپ درحقیقت به قرن ها پیش از گوتنبرگ، که نامش به عنوان مخترع چاپ در تاریخ به ثبت رسیده است، برمی گردد و آسوریان چند هزار سال قبل از میلاد بر خشت هایی از گل‌رس مهر می‌زدند. استعمال حروف قابل انتقال نیز میان سال‌ها ی ۱۰۵۱ و ۱۰۵۸ در چین آغاز شد. مخترع این حروف فردی به نام پی‌شنگ بود و حروف هم از گل‌رس ساخته می‌شد. حروف دستی و حروف قلعی که پس از آنها به کارآمد، هیچ یک رواجی نیافت، بر عکس حروف چوبی متداول شد. تا این‌که در سال ۱۴۴۰، گوتنبرگ ظاهرا بدون اطلاع از کار چینیی ها، حروف قابل انتقال را اختراع کرد و برای هر یک از حروف الفبا یک حرف جداگانه به کار برد. حروف متحرک را چینی‌ها اختراع کردند، ولی گوتنبرگ که حرفه اش زرگری بود، آلیاژ مناسب برای ریخته گری حروف را از سرب و آنتی موآن به دست آورد و سپس نسبت هر یک از این دو فلز را به گونه ای انتخاب کرد که حروف بیش از حد سخت و نرم نباشند. سرانجام برای مرکب چاپ هم فرمول مناسبی پیدا کرد و خلاصه با رفع موانع و حل مشکلات عمل چاپ را میسر و اجرایی کرد.

تقریبا ۲۰ سال پس از نخستین تلاش ها ی گوتنبرگ در امر چاپ ،این صنعت با استفاده از سطوح برجسته در ونیز، فلورانس، پاریس و لیون در حدی مختصر و محدود رواج یافت. اما دستگاه چاپ گوتنبرگ، به علت هزینه ها ی بسیار زیاد فقط برای ثروتمندان قابل دسترسی بود و به همین دلیل تا مدت ها ی طولانی استقبال چندانی از آن نشد. ۳۰۰ سال پس از اختراع دستگاه چاپ گوتنبرگ، نمایشنامه نویسی آلمانی به نام آلوئیس زنه فلدر، چاپ سنگی یا لیتو گرافی را درسال ۱۷۹۶ میلادی اختراع کرد. هر سنگی که متن یا تصویر با این روش روی آن نقش می بست ، برای چاپ حدود ۷۵۰ نسخه عملکرد مطلوب داشت و پس از آن نقش روی سنگ قابل چاپ نبود .اگر چه درباره شروع چاپ سنگی در ایران روایات متعددی وجود دارد، به نظر می رسد چاپ سنگی را برای نخستین بار میرزا صالح شیرازی در تبریز راه اندازی کرد. میرزا صالح که از سوی دولت ایران برای فراگیری هنرهای جدید به اروپا رفته بود، در بازگشت یک دستگاه چاپ سنگی با خود به تبریز آورد که آن را در سال ۱۲۵۰ قمری راه انداخت.

چاپخانه سنگی طی مدت کوتاهی در تهران و بعد اصفهان و سپس سایر شهرهای ایران تاسیس شد و بیش از ۵۰ سال تنها روش چاپ در ایران بود و تا اواخر دوره قاجار، هر چه در ایران چاپ می شد، به روش چاپ سنگی بود. البته هشت سال قبل از ورود چاپ سنگی به ایران چاپ سربی نیز راه اندازی شده بود، ولی به علت هزینه و زحمت زیاد آن ، پس از ورود چاپ سنگی ، کنار گذاشته شد و بعدها در اواخر دوره قاجار دوباره حروف سربی و استفاده از آن رایج گردید.

طریقه چاپ سربی روش نسبتا ساده ای بود. کاغذ روی صفحه ای متشکل از حروف برجسته سربی و آغشته به مرکب فشرده می شد و بر اثر فشار، حروف بر صفحه کاغذ نقش می بست. حروفچینی روزنامه نیز نخست به صورت دستی انجام می گرفت، ولی بعدها این کار با دستگاه ها یی که معمول ترین آنها «لاینو تایپ» بود، صورت پذیرفت. دستگاه حروفچینی خودکاری لاینوتایپ در سال ۱۸۸۶ میلادی ساخته شد. و بدین ترتیب سرعت چاپ به تدریج فزونی یافت. پیشرفت فناوری کم کم باعث شد دستگاه حروفچینی سربی از دور خارج شود و جای خود را به دستگاه الکترونیکی بدهد.

عده‌ای‌ آغاز چاپ‌ در ایران‌ را عصر ایلخانیان‌ می‌دانند؛ برخی‌ احتمال‌ داده‌اند که‌ یهودیان‌ فارسی‌‌ زبان‌ پیش‌ از سایر گروه‌های‌ فارسی‌زبان‌ به‌ اهمیت‌ چاپ‌ کتاب‌ پی‌برده‌‌اند.

در سال ۱۶۳۹سه‌ کتاب‌ به‌ زبان‌ و خط‌ فارسی‌ از سوی‌ هیئت‌های‌ تبلیغی‌ مسیحی‌ و در باب‌ تبلیغ‌ مسیحیت‌ در لیدن‌ هلند به‌ چاپ‌ رسیده‌ و چاپخانه‌ای‌ که‌ این‌ کتاب‌ها در آن‌ چاپ‌ شده‌، ظاهراً نخستین‌ چاپخانه فارسی‌ در جهان‌ است. بر اساس‌ مدارک‌ موجود، نخستین‌ کتابی‌ که‌ در خود ایران‌ چاپ‌ شده‌، زبور داوود یا ساغموس‌ است‌ که‌ در ۱۶۳۸ به‌ زبان‌ و خط‌ ارمنی‌ در ۵۷۲ صفحه‌ در جلفای‌ اصفهان‌ و به‌ دست‌ کشیشان‌ ارمنی‌ به‌ چاپ‌ رسیده‌ است.

اینکه‌ ارمنیان‌، پیش‌ از دیگر گروه‌های‌ قومی‌ ـ زبانی‌ ساکن‌ ایران‌ توانسته‌اند در ایران‌ چاپخانه‌ای‌ از آن‌ خود تأسیس‌ کنند و آزادانه‌ به‌ چاپ‌ و نشر منابع‌ مسیحی‌ بپردازند و در میان‌ اقوام‌ جهان‌ مقام‌ پانزدهم‌ را از حیث‌ قدمت‌ چاپ‌ احراز کنند، دلایل‌ بسیاری‌ دارد که‌ مهم‌ترین‌ آن‌، محیط‌ آزاد و تشویق‌آمیزی‌ بود که‌ به‌ ویژه‌ شاه‌ عباس‌ اول‌ صفوی‌ و فرمانروایان‌ دیگر این‌ سلسله‌ برای‌ آنها ایجاد کرده‌ بودند.

ارمنیان‌ حدود ۳۰ سال‌ پس‌ از کوچ‌ به‌ جلفای‌ اصفهان‌، بصمه‌خانه‌ای‌ در این‌ شهر دایر و چاپ‌ کتاب‌ را آغاز کردند. براساس‌ اشاره‌های‌ سیاحان‌ خارجی‌، به‌ویژه‌ شاردن‌، شماری‌ از ایرانیان‌ در عصر صفویه‌ از کار چاپ‌ و چاپخانه‌ آگاهی‌ داشته‌ و به‌ ورود آن‌ به‌ ایران‌ شایق‌ بوده‌اند. جان‌ پینکرتون‌ و جونس‌ هنوی‌، که‌ در عصر نادرشاه‌ افشار به‌ ایران‌ سفر کرده‌اند، از جزوه‌هایی‌ صحبت‌ به‌ میان‌ آورده‌اند که‌ به‌ زبان‌ لاتینی‌ و عربی‌ چاپ‌ و منتشر می‌شده‌ است.

تحول‌ عمده‌ در فن‌ چاپ‌ و انتشار مواد چاپی‌، اعم‌ از کتاب‌، روزنامه‌ و مواد دیگر، از دوره ولایتعهدی‌ عباس‌ میرزا قاجار  آغاز شد که‌ مصادف‌ است‌ با پیامدهای‌ جنگ‌های‌ ایران‌ و روس، چاپخانه‌ای‌ که‌ بنا بر مدارک‌ فعلی‌، وجود آن‌ محرز است‌، در سال ۱۲۳۳ به‌ دست‌ آقا زین‌العابدین‌ تبریزی‌ و با حمایت‌ عباس‌ میرزا در تبریز تأسیس‌ شده‌ است.  فتح‌نامه، اثر میرزا ابوالقاسم‌ قائم‌ مقامِ فراهانی‌، تفصیلی‌ از جنگ‌های‌ ایران‌ و روس‌، ظاهراً نخستین‌ کتاب‌ فارسی‌ است‌ که‌ در ذیحجه ۱۲۳۴ در ایران‌ چاپ‌ و منتشر شده‌ است.

بررسی‌ نخستین‌ کتاب‌های‌ چاپی‌ نشان‌ می‌دهد که‌ دولت‌ وقت‌ از فنّاوری‌ چاپ‌ در جهت‌ مقاصد خود استفاده‌ می‌کرده‌ است‌. کتاب‌ها عمدتاً تاریخی‌، دینی‌، ادبی‌، یا در جهت‌ ترویج‌ اصول‌ بهداشتی‌، ترویج‌ جنبه‌هایی‌ از حیات‌ مدنی‌ و فرهنگ‌ زندگی‌ اجتماعی‌ جدید بوده‌ است. در سال ۱۲۴۰، حدوداً ۷ سال‌ پس‌ از تأسیس‌ چاپخانه‌ در تبریز، میرزا زین‌العابدین‌ به‌ امر فتحعلی‌شاه‌ به‌ تهران‌ احضار و به‌ تأسیس‌ چاپخانه‌ و چاپ‌ کتاب‌ مأمور شد.

چاپ‌ سنگی‌ در ایران‌ بنابه‌ عللی‌ پس‌ از چاپ‌ سربی‌ رواج‌ یافت‌. جعفرخان‌ تبریزی‌ برای‌ تعلیم‌ دیدن‌ چاپ‌‌سنگی‌ به‌ مسکو فرستاده‌ شد و او در بازگشت‌، یک‌ دستگاه‌ چاپ‌ سنگی‌ را در ۱۲۳۹ـ۱۲۴۰، چند سالی‌ پس‌ از ورود چاپ‌‌سربی‌، با خود به‌ تبریز آورد. نخستین‌ کتاب‌ چاپ‌ سنگی‌ ظاهراً قرآنی‌ بود که‌ در ۱۲۴۸ به‌ همت‌ میرزا اسداللّه‌ در تبریز چاپ‌ شد و ۳ سال‌ بعد، باز به‌ همت‌ او و در تبریز، زادالمعاد انتشار یافت‌. چاپ‌ سنگی‌ جز در تبریز و تهران‌ در بسیاری‌ از شهرهای‌ دیگر ایران‌ رواج‌ یافت‌، تا آنکه‌ در دوره ناصرالدین‌ شاه‌ قاجار چاپ‌ سربی‌ پس‌ از مدتی‌ بیش‌ از نیم‌ قرن‌ بار دیگر رایج‌ شد. چاپ‌ سنگی‌ حتی‌ بنا به‌ ضرورت‌ فنی‌ بر خط‌ فارسی‌ تأثیر گذاشت‌ و در شیوه تحریری‌ آن‌ تغییری‌ ایجاد کرد.

تأسیس‌ مدرسه دارالفنون‌ بر وضع‌ و سیر چاپ‌ در ایران‌ تأثیر گذار در نیاز به‌ انتشار کتاب‌های‌ درسی‌، سبب‌ شد که‌ در این‌ مدرسه‌ کارگاهی‌ مختص‌ چاپ‌ آثار استادان‌ دارالفنون‌، منابع‌ درسی‌ محصلان‌ و نیز پاره‌ای‌ کتاب‌های‌ دیگر تأسیس‌ شود. چاپخانه کوچک‌ دارالفنون‌ ظاهراً در ۱۲۶۸ و با نام‌ دارالطباعه خاصه علمیه مبارکه دارالفنون‌ تهران‌ و زیرنظر علیقلی‌ میرزا اعتضادالسلطنه‌ تشکیل‌ شد و تا ۱۳۰۰ دایر بود و شاید حدود ۴۰ عنوان‌ کتاب‌ درسی‌ در آن‌ به‌ چاپ‌ رسیده‌ باشد. چاپخانه‌ای دولتی‌، که‌ تحت‌ عناوین‌ مختلف‌ فعالیت‌ می‌کرد و به‌ چاپ‌ کتاب‌ و روزنامه‌ می‌پرداخت‌، در دوره ناصرالدین‌ شاه‌ تأسیس‌ شد.

نهضت‌ مشروطه‌  در ایران‌ عامل‌ افزایش‌ تعداد عناوین‌ و شمارگان‌ روزنامه‌ها، گرایش‌ بیشتر مردم‌ به‌ خواندن‌ مطالب‌ سیاسی‌ و اجتماعی و نیز تقویت‌ و گسترش‌ چاپ‌ در ایران‌ بود. چاپ‌ ژلاتینی‌، که‌ بعداً جای‌ خود را به‌ روش‌ چاپ‌ استنسیلی‌ داد، احتمالاً از اواخر عصر ناصری‌، و همز‌مان‌ با آغاز تحرکات‌ سیاسی‌ تازه‌، برای‌ تکثیر اعلامیه‌های‌ پنهانی‌، نامه‌های‌ سرگشاده‌ و شب‌نامه‌های‌ سیاسی‌ مورد استفاده‌ قرار گرفت‌ و ظاهراً چاپخانه‌های‌ مخفی‌ کوچکی‌ برای‌ چاپ‌ ژلاتینی‌ تشکیل‌ شده‌ بود.

چاپخانه مجلس‌ شورای‌ ملی‌، مدت‌ کوتاهی‌ پس‌ از تشکیل‌ مجلس‌ اول‌، به‌ منظور چاپ‌ و نشر روزنامه‌ و نیز مطالب‌ اختصاصی‌ خودِ مجلس‌، به‌ سرعت‌ تأسیس‌ شد و در مدت‌ کوتاهی‌ به‌ بزرگ‌ترین‌ چاپخانه کشور تبدیل‌ گردید. چاپخانه مجهز دیگری‌ به‌ نام‌ چاپخانه شاهنشاهی‌، به‌ سرپرستی‌ عبداللّه‌خان‌ قاجار که‌ مدیریت‌ او در صنعت‌ چاپ‌ معروف‌ بوده‌ است‌، پس‌ از استقرار مشروطیت‌ تأسیس‌ شد و تا ۱۳۲۸ فعال‌ بود.

در دوره محمدعلی‌ میرزا، استفاده‌ از چاپخانه‌های‌ سربی‌ اختصاصی‌ و غیردولتی‌ به‌ جای‌ چاپخانه‌های‌ سنگی‌ دولتی‌ معمول‌ شد، به‌ طوری‌ که‌ بنا به‌ تخمین‌ حوالی‌ سال‌ ۱۳۳۰ معدودی‌ چاپخانه سنگی‌ به‌ فعالیت‌ ادامه‌ می‌دادند. در سال‌های ۱۳۰۷، ۱۳۱۰ و ۱۳۱۷ ‌ برای‌ چاپ‌ و نشر کتاب‌های‌ درسی‌ در سراسر کشور و به‌ شیوه‌ای‌ نو اقدام‌ شد.

تأسیس‌ دانشگاه‌ تهران‌ و نهادهای‌ جدید آموزشی‌ در این‌ عصر، همراه‌ با دولت‌ و ارتشِ رو به‌ گسترش‌، نیاز به‌ چاپ‌ برخی‌ مطالب‌ را در مقیاسی‌ وسیع‌تر فراهم‌ آورد. تأسیس‌ چندین‌ چاپخانه دولتی‌ و وابسته‌ به‌ دولت‌، مانند چاپخانه ارتش‌، چاپخانه بانک‌ ملی‌ ایران‌، چاپخانه دخانیات‌ ایران‌، چاپخانه راه‌آهن‌ و مانند اینها، حاصل‌ نیاز دولت‌ به‌ تأمین‌ احتیاجات‌ خود در زمینه چاپ‌ به‌ طور مستقل‌ بود. از سال ۱۳۲۰ تا ۱۳۳۲ ‌، به‌رغم‌ مداخلات‌ ادواری‌ حکومت‌ و ممیزی‌های‌ موقت‌، چاپ‌ و نشر تقریباً آزاد بود. شمار مطبوعات‌ که‌ در ابتدای‌ دوره رضاشاه‌ کاهش‌ یافته‌ بود، پس‌ از سقوط‌ او مجدداً افزایش‌ یافت.

چاپخانه تابان‌، به‌ عنوان‌ نخستین‌ چاپخانه خصوصی‌ که‌ به‌ دستگاه‌های‌ جدید و خودکار مجهز شد، در همین‌ سال‌های‌ پس‌ از جنگ‌، تحولی‌ چشمگیر را از سرگذراند. چاپخانه بانک‌ ملی‌ ایران‌ هم‌ به‌ دستگاه‌های‌ ملخی‌ جدید مجهز گردید. چاپخانه اطلاعات‌ هم‌ که‌ پیش‌ از ۱۳۲۰  چاپخانه بزرگی‌ بود، مجهزتر گردید.  در دهه ۱۳۳۰، دستگاه‌های‌ افست‌ رتاتیو و دورنگ‌ و چهاررنگ‌ جدید به‌ ایران‌ وارد شد و تحولی‌ فنی‌ در چاپ‌ به‌ بار آورد. چاپخانه‌های‌ افست‌، روزنامه کیهان‌ و سپهر، مهم‌ترین‌ چاپخانه‌های‌ آن‌ دهه‌ به‌ شمار می‌آیند.

در دهه ۱۳۴۰ ‌چاپ‌ وارد مرحله تازه‌ای‌ شد و انتشار کتاب‌های‌ درسی‌ در هیئتی‌ جدید، کتاب‌های‌ ارزان‌ قیمت‌ جیبی‌ و شماری‌ نشریه‌ و گسترش‌ آموزش‌های‌ چاپ‌ بر رونق‌ آن‌ افزود.. تا حدود نیمه دهه ۱۳۴۰‌، آموزش‌ چاپ‌ در ایران‌ به‌ شیوه استادی‌ ـ شاگردی‌ و از طریق‌ چاپخانه‌ها انتقال‌ می‌یافت‌. در ۱۳۴۴‌، رشته چاپ‌ در هنرستان‌ فنی‌ تا مقطع‌ دیپلم‌ فنی‌ دایر شد. از ۱۳۴۵ به‌ بعد، هر سال‌ چند تن‌ برای‌ فراگرفتن‌ فنون‌ جدید چاپ‌ به‌ اتریش‌ اعزام‌ می‌شدند.

در جریان‌ انقلاب‌ اسلامی‌ ۱۳۵۷ چاپخانه‌ها یکی‌ از مهم‌ترین‌ و حساس‌ترین‌ کانون‌های‌ فعالیت‌ بر ضد حکومت‌ پهلوی‌ بودند. از خروج‌ محمدرضا پهلوی‌ از ایران‌ در دی‌ ۱۳۵۷ تا آغاز تجاوز نظامی‌ عراق به‌ خاک‌ ایران‌ در پایان‌ شهریور ۱۳۵۹، بیش‌ از ۳۵۰ عنوان‌ روزنامه‌ در ایران‌ چاپ‌ شده‌ است‌.

چاپ‌ در ایران‌ از ۱۳۵۷‌ به‌ این‌ سو به‌ طور کلی‌ بر اثر چند عامل‌ رو به‌ رشد نهاده‌ است‌: افزایش‌ عناوین‌ کتاب‌ و نشریه‌؛ برداشته‌ شدن‌ ممیزی‌، جز در دوره‌هایی‌ کوتاه‌؛ گسترش‌ آموزش‌ چاپ‌؛ انتشار نشریه‌های‌ تخصصی‌ در این‌ زمینه‌؛ گسترش‌ و تقویت‌ صنف‌ چاپ‌ و صنف‌های‌ وابسته‌؛ ورود تجهیزات‌ و فنون‌ جدید چاپ‌، به‌ ویژه‌ استفاده‌ از رایانه‌ و دستگاه‌ها و شبکه‌ها و نظام‌های‌ رایانه‌ای‌ که‌ انقلابی‌ در اطلاعات‌ و ارتباطات‌ در سطح‌ جهانی‌ به‌ بار آورده‌ است‌؛ توسعه دانشگاه‌ها و آموزش‌ عالی‌؛ افزایش‌ جمعیت‌ و رشد سریع‌ نسل‌ جدید لازم‌التعلیم‌ و نیاز به‌ چاپ‌ منابع‌ جدید؛ گسترش‌ نهضت‌ سوادآموزی‌ و نظایر اینها در سال ۱۳۷۱ ‌روش‌ چاپ‌ رنگی‌ در مطبوعات‌ به‌ کار گرفته‌ شد. روزنامه همشهری‌ نخستین‌ روزنامه رنگی‌ ایران‌ است‌. در همین‌ سال‌ آیین‌نامه جدیدی‌ در خصوص‌ تأسیس‌ چاپخانه‌ها و واحدهای‌ وابسته‌ و چگونگی‌ نظارت‌ بر آنها به‌ تصویب‌ رسید. در زمینه چاپ،‌ ۳ نشریه تخصصی‌ و نیمه‌تخصصی‌ انتشار می‌یابد: ماهنامه صنعت‌ چاپ‌؛ ماهنامه چاپ‌ و بسته‌بندی‌؛ ماهنامه چاپ‌ و انتشار چاپ‌ تمبر، اوراق‌ بهادار، اسناد، بلیت‌ اتوبوس‌های‌ شهری‌، برگه‌های‌ عوارض‌ و نظایر اینها در چاپخانه‌های‌ دولتی‌ و تحت‌ مقررات‌ خاصی‌ انجام‌ می‌گیرد. چاپخانه ویژه چاپ‌ اسکناس‌ در ۱۳۶۱ ‌تأسیس‌ و سال‌ بعد به‌ بهره‌برداری‌ رسید و از ۱۳۶۷ ‌ اسکناس‌ کشور کلاً در این‌ چاپخانه‌ چاپ‌ شده‌ است و با تصویب شوراى عالى انقلاب فرهنگى روز ۱۱ شهریور به عنوان روز صنعت‌چاپ نامگذارى شده است.

HISTORY OF OFFSET PRINTING PRINTING

The first lithographic offset printing press was created in England around 1875 and was designed for printing on metal. The offset cylinder was covered with specially treated cardboard that transferred the printed image from the litho stone to the surface of the metal. About five years later, the cardboard covering of the offset cylinder was changed to rubber, which is still the most commonly used material.

The earliest dated printed book known is the “Diamond Sutra”, printed in China in 868 CE.
However, it is suspected that book printing may have occurred long before this date. In 1041, movable clay type was first invented in China. Johannes Gutenberg, a goldsmith and businessman from the mining town of Mainz in southern Germany, borrowed money to invent a technology that changed the world of printing. Johannes Gutenberg invented the printing press with replaceable/moveable wooden or metal letters in 1436 (completed by 1440). This method of printing can be credited not only for a revolution in the production of books, but also for fostering rapid development in the sciences, arts and religion through the transmission of texts.Gutenberg Press

The Gutenberg press with its wooden and later metal movable type printing brought down the price of printed materials and made such materials available for the masses. It remained the standard until the 20th century. The Gutenberg printing press developed from the technology of the screw-type wine presses of the Rhine Valley. It was there in 1440 that Johannes Gutenberg created his printing press, a hand press, in which ink was rolled over the raised surfaces of moveable hand-set block letters held within a wooden form and the form was then pressed against a sheet of paper.

print1

The first person to use an offset press to print on paper was most likely American Ira Washington Rubel in 1903 . He got the idea accidentally by noticing that whenever a sheet of paper was not fed into his lithographic press during operation, the stone printed its image to the rubber-covered impression cylinder, and the next impression had an image on both sides: direct litho on the front and an image from the rubber blanket on the back. Rubel then noticed that the image on the back of the sheet was much sharper and clearer than the direct litho image because the soft rubber was able to press the image onto the paper better than the hard stone. He soon decided to build a press which printed every image from the plate to the blanket and then to the paper. Brothers Charles and Albert Harris independently observed this process at about the same time and developed an offset press for the Harris Automatic Press Company soon after.

print2

Harris designed his offset press around a rotary letterpress machine. It used a metal plate bent around a cylinder at the top of the machine that pressed against ink and water rollers. A blanket cylinder was positioned directly below, and in contact with, the plate cylinder. The impression cylinder below pressed the paper to the blanket in order to transfer the image to the sheet (see diagram). While this basic process is still used today, refinements include two-sided printing and web feeding (using rolls of paper rather than sheets).

During the 1950s , offset printing became the most popular form of commercial printing as improvements were made in plates, inks and paper, maximizing the technique’s superior production speed and plate durability.
Today, the majority of printing, including newspapers, is done by the offset process, although digital printing has greatly increased in popularity due to demand and cost advantages for low quantity runs.

Present Day

Offset printing is the most common form of high volume commercial printing, due to advantages in quality and efficiency in high volume jobs. However, modern digital “presses” (inkjet based) are getting closer to the cost/benefit of offset for high quality work. However, they have not yet been able to compete with the sheer volume of product that an offset press can produce. Furthermore, many modern offset presses are using computer to plate systems as opposed to the older CTF workflows, which further increases their quality.Private or hobby presses, engaged in patient production of limited editions of fine quality books, often use letterpress as well as offset methods, some “purists” preferring the slightly embossed look resulting from the direct impression of inked type upon fine paper. These books are sometimes printed from hand-set foundry type (individual pieces of movable, lead-alloy type). Flexography , a form of letterpress, is still used in the printing of high-quality premium labels, in ticket printing, and in envelope manufacturing/printing, though is now no longer
the dominant technology.

  • نویسنده : مدیر سایت
  • تاریخ انتشار : ۰۷-۲۰-۹۳
  • دیدگاه‌ها خاموش

برای تهیه نقشه های دقیق مناطق کویری می توانید به مراکز زیر مراجعه نمایید .

۱-مرکز جغرافیایی ارتش واقع در خیابان شریعتی ۲-سازمان نقشه برداری کشوری واقع در میدان آزادی , جنب فرودگاه مهرآباد .پیشنهاد می شود نقشه هایی که تهیه می کنید دارای اشل ۲۵۰۰/۱ باشند و یک نقشه کلی با اشل ۵۰۰۰/۱ نیز تهیه شود .

لینکهای زیر وب سایت هایی هستند که نقشه های دیجیتال در اختیار شما قرار می دهند:maps.google.com با کلیک بر روی این لینک وارد صفحه نقشه ماهواره ای سایت گوگل می شوید . پس از ورود , کلید sattelite را فشار دهید . سپس بر روی کشور مورد نظر رفته و روی نقشه زوم کنید . بالطبع به علت سرعت پایین اینترنت در ایران , نمایش نقشه ها با کندی همراه خواهد بود . این سایت حاوی نقشه ها با دقت بسیار بالا است که می تواند در پاره ای از موارد بسیار کار ساز باشد .

earth.google.com سایت بسیار جالبی می باشد که امکانات مشاهده نقشه به صورت سه بعدی را برای شما فراهم می کند . به این نحو که شما با تغییر موقعیت دید خود می توانی خود را در نقطه ای بر روی نقشه قرار دهید و سپس با چرخاندن نقشه کلیه ارتفاعات و توپوگرافی منطقه را مشاهده کنید . این برنامه همچنین موقعیت طول و عرض دقیق جغرافیایی و همچنین ارتفاع منطقه مورد نظرتان را در اختیار شما قرار می دهد . برای اجرای این برنامه ابتدا باید یک فایل به حجم ۱۱ mb را دنلود کنید وسپس بصورت آنلاین به سایت منصل شوید .

geotips.com این سایت راهنمای شما در استفاده از نقشه‌های GIS و GPS می‌باشد. در این سایت می‌توانید راهی آسان و سریع برای پرینت کردن نقشه‌های GIS پیدا کنید و تصاویر Orthophoto را رایگان دریافت نمایید ، سایت مذکور شما را در این زمینه یاری می‌دهد. از طریق این سایت می‌توان به سایر سایت‌های مرتبط در این زمینه‌ متصل شد و درباره‌ی GPS و سیستم اطلاعاتی GIS امریکا اطلاعاتی را به‌دست آورد.

cartografx.com این سایت طوری طراحی شده است که می‌تواند نقشه‌های سه بعدی را از سرتاسر نقاط جهان در اختیار کودکان مدرسه‌ای و هم‌چنین نقشه‌کش‌های حرفه‌ای قرار دهد. شما می‌توانید سایر محصولات این شرکت را نیز ملاحظه و محصولات مورد نیاز خود را خریداری نمایید. این سایت شما را به سایر لینک‌های مرتبط متصل می‌سازد.

از دیگر سایتهای مفید در این زمینه وب سایت موسسه National Geography است که امکانات مختلفی در اختیار کاربر قرار می دهد .

  • نویسنده : مدیر سایت
  • تاریخ انتشار : ۰۷-۲۰-۹۳
  • دیدگاه‌ها خاموش

مقیاس نقشه

نقشه قسمتی از سطح زمین را نشان می دهد. در نقشه سطح زمین در مقیاس بسیار کوچکتر است. مقیاس، بیان کننده نسبت اجسام در زمین و نقشه است. مقیاس عددی نقشه نسبت فاصله افقی روی نقشه را با فاصله افقی همان قسمت در روی زمین بیان می کند که معمولاً به صورت کسری نوشته می شود و کسر نماینده (RF) نامیده می شود. که از تمام اندازه گیری ها مستقل تر است. مثلاً RF 50000/1 یا ۱:۵۰۰۰۰ یعنی یک واحد اندازه گیری شده در نقشه برابر است با ۵۰۰۰ واحد یکسان در روی زمین.

  • نویسنده : مدیر سایت
  • تاریخ انتشار : ۰۷-۲۰-۹۳
  • دیدگاه‌ها خاموش

کارتوگرافی

کارتوگرافی یا ساختن نقشه یعنی هنر و علم بیان کردن موارد و عوامل معلوم فیزیکی روی زمین و انتقال آن به صورت گرافیکی به روی کاغذ. نقشه، تصویر گرافیکی قسمتی از سطح زمین که از بالا دیده شده و با مقیاس مشخص است. علایم و موارد روی زمین به وسیله نشانه ها، خطوط، رنگ ها و اشکال نشان داده می شود.

  • نویسنده : مدیر سایت
  • تاریخ انتشار : ۰۷-۲۰-۹۳
  • دیدگاه‌ها خاموش

انواع نقشه

یک شکل گرافیکی که نمایانگر بخشی از سطح زمین است را شکل خاص و روابط نسبی را نقشه گویند. روابط نسبی به نام  مقیاس نقشه معروف است. نقشه ها مناطق و اجسام روی زمین و زیرزمین را نشان می دهند. بیشتر نقشه ها برای مکان و هدفی خاص تهیه می شود مثل نقشه خیابان، نقشه بزرگراه، نقشه ارتفاعات (توپوگرافیک)، شکل خاک و سنگ های زیرزمین، نقشه های دمایی نشان دهنده جریان رودخانه و غیره.

  • نویسنده : مدیر سایت
  • تاریخ انتشار : ۰۷-۲۰-۹۳
  • دیدگاه‌ها خاموش

نقشه عبارت است از تصویر قائم عوارض زمین نسبت به یک سطح مبنا (datum) در یک مقیاس مشخص بر روی یک محیط مثل صفحه کاغذ، یا نمایش همین اطلاعات به صورت رقومی است و نقشه برداری علم تهیه نقشه هاست  که برای نشان دادن عوارض بر روی یک صفحه احتیاج به یک سری عملیات و اندازه گیری هاست که به طور کلی به سه دسته تقسیم می شود که عبارت اند از:

۱٫ عملیات صحرایی: شامل شناسایی و بازدید اولیه، انتخاب رئوس کار و ایستگاه های اندازه گیری، اندازه گیری طول ها و زوایا

۲٫ محاسبات: انجام محاسبات لازم با توجه به اندازه گیری های به دست آمده

۳٫ تهیه نقشه: انتقال اندازه گیری های انجام شده روی صفحه با توجه به محاسبات و مقیاس مورد درخواست.

می توان گفت فاکتور اولیه در تهیه نقشه، مشاهدات است و مشاهدات مهم و اساسی در تهیه نقشه همان مشاهده طول ها و زوایاست. اولین مسئله در مورد انجام مشاهدات نقشه برداری، داشتن وسایلی مناسب است؛ این وسایل در عین اینکه باید سبک و قابل حمل و نقل سریع باشند از دید یک نقشه بردار باید از دقت کافی و بالا برخوردار باشند. لذا از همان ابتدای پیدایش علم نقشه برداری به موازات پیشرفت این علم دستگاه های جدید و کاربردی تر ساخته شد. چون معمولاً اندازه گیری زاویه با توجه به مکانیسم کلی کار، ساده تر از اندازه گیری طول است، لذا معمولاً درخواست نقشه برداران از شرکت های الکترونیکی، ساخت ابزاری بود که در عین راحتی کار بتواند طول های بلند را با دقت بالا اندازه گیری کند.

سایت بیابان های ایران با تغییر و تلخیص

تهیه و تنظیم برای سایت تبیان: زهره پری نوش

  • نویسنده : مدیر سایت
  • تاریخ انتشار : ۰۷-۲۰-۹۳
  • دیدگاه‌ها خاموش

مجموعه دار نقشه های تاریخی:

نقشه هایی از کشور عربستان دارم که در آنها نام خلیج فارس درج شده/ نقشه ها هویت ملی ما هستند

غلامرضا سحاب با اشاره به نقشه های تاریخی مجموعه اش که نام خلیج فارس در آنها درج شده ظهار کرد: من نقشه هایی دارم که متعلق به کشور عربستان است و چاپ همین کشور است و در آنها نام خلیج فارس به صورت الخلیج فارس درج شده است.

غلامرضا سحاب، متولد ۱۳۲۷، پسر زنده‌یاد عباس سحاب، پدر علم کارتوگرافی ایران است که کارشناس اسناد تاریخی و نقشه ‌های قدیمی ـ خط‌شناسی به‌ شمار می‌ رود. وی مدیر انتشارات دنیای جغرافیای سحاب است و کتاب‌ های بسیاری مانند «اولین نقشه برجسته ‌نمای جمهوری اسلامی ایران»، «نقشه گردشگری ایران» و «نقشه جهان‌نما با متن فارسی» و همچنین نقشه ‌ها و اطلس‌ های جهان را منتشر کرده است. سحاب همچنین عضو انجمن مجموعه داران ایران است  مجموعه ای از نقشه های تاریخی را از زمان صفویه را جمع آوری کرده است.

غلامرضا سحاب در گفت و گو با خبرنگار ایرانشناسی خبرگزاری دانا گفت: پدرم بزرگترین مجموعه نقشه های جغرافیایی و اطلس ها را داشت و من هم با علاقه که به این کار داشتم از سال ۶۲ کار مجموعه داری را آغاز کردم.

سحاب در مورد مجموعه اش گفت: نقشه هایی هست که در گذشته با چاپ سنگی چاپ شده و با دست رنگ آمیزی شده است. این نقشه ها مربوط به دوره صفویه است و تعداد کمی از آنها در اروپا و آمریکا هست اما من تعداد زیادی از این نقشه ها را خریداری کردم ودر مجموعه ام موجود است.

این کارشناس اسناد تاریخی اظهار کرد: دومین اطلس جغرافیایی دوره قاجار که شامل نقشه‌ های ایران، تهران و قاره ‌های جهان در یکصد سال قبل است را با همکاری جواد صفی‌ نژاد و سعید بختیاری منتشر شده کردم. این کتاب به شرح نقشه‌ های آن دوره و افرادی که آن‌ها را ترسیم کرده‌اند، می‌ پردازد و مرجع خوبی برای کسانی است که کار تحقیقاتی انجام می دهند.

سحاب در ادامه گفت: بزرگترین کاری که من کردم این بود که در سال ۸۰ مجموعه نقشه های وزارت خارجه را فهرست کردم و در دفتر مطالعات آنها را قاب کردم که در حال حاضر این مکان به صورت موزه ای دایمی دایر است .

این مجموعه دار افزود: در سال ۷۵  مجموعه ای از از نقشه های تهران و ایران را  از زمان اولین نسخه هایی که وجود داشت گردآوری کردم و برای تهیه این مجموعه یک سری از نقشه ها را خریداری کردم و یک سری را نیز خودم اهدا کردم.

سحاب افزود: اخیرا اطلسی را به نام اطلس کلات نادری و سرخس کار کردم که نقشه های آن را از مجموعه های دفتر مطالعات، نقشه های خودم و مجموعه های کاخ گلستان جمع آوری کردم. این مجموعه سوابق تاریخی کلات نادری است و با توجه به اینکه نقشه های آن با دست کار شده و چاپ نشده است مجموعه ای منحصر به فرد است.

این کارشناس اسناد تاریخی به تقویمی که متعلق به زمان ناصرالدین شاه است و نمونه ای منحصر به فرد در مجموعه اش است اشاره کرد و گفت:این تقویم را یکی از منجمان زمان برای ناصرالدین شاه تهیه کرده و ویژگی آن این است که علاوه بر تقویم های خورشیدی و قمری و میلادی دارای گاهشمارهای جلالی، یزدگردی، زردشتی را شامل می شود و سعد و نحس روزها نیز در آن درج شده است.

سحاب همچنین به نقشه های تاریخی مجموعه اش اشاره می کند که نام خلیج فارس در آنها درج شده و اظهار کرد: من نقشه هایی دارم که متعلق به کشور عربستان است و چاپ همین کشور است و در آنها نام خلیج فارس به صورت الخلیج فارس درج شده است.

 

وی افزود: ما تلاش زیادی کردیم تا در کشورهای عربی بازاری داشته باشیم و نقشه هایمان را به این کشورها ارسال کنیم اما از آنجایی که نام خلیج فارس در نقشه های ما درج شده است تمام نقشه هایی که به این کشورها فرستاده می شود مرجوع می شود.

وی گفت: البته ما اقدامات زیادی هرساله در روز ۱۰ اردیبهشت به مناسبت روز ملی خلیج فارس انجام می دهیم و نمایشگاه های مختلفی را برگزار می کنیم که در آنها نقشه ها یمان را به نمایش می گذاریم اما روز ملی خلیج فارس را باید در تمام کشورها مطرح کنیم و با برپایی نمایشگاه های متعدد در کشورهای مختلف جهان حقانیت خودمان را به بیگانگان ثابت کنیم.

سحاب اظهار کرد: : ما باید نمونه های مختلفی از این نقشه ها را در ابعاد گوناگون منتشر کنیم و آنها را برای فروش به ایرانیان خارج از کشور به مراکز فرهنگی مان صادر کنیم. باید با تک تک موسسات جغرافی پراکنده در سرتاسر جهان تماس بگیریم و مقادیر زیادی از این نقشه و دیگر نقشه ها را به صورت رایگان در اختیارشان قرار بدهیم تا نام خلیج فارس به تمام جهان معرفی شود.

سحاب در پایان گفت: بسیاری از مردم در خانه هایشان نقشه های قدیمی دارند که از ارزش آن مطلع نیستند و من حاضرم که به آنها کمک کنم که چه طور از آنها محافظت کنند و یا آنها را اهدا کنند زیرا تیراژ نقشه هایی که در دوره ناصرالدین شاه چاپ شده بیشتر از صد تا نبوده و ممکن است تنها ۱۰ تا از اینها باقی مانده باشد و همین ها در خانه های کسانی باشد که از ارزش آنها با خبر نیستند. این نقشه ها هویت ملی ماست و ما اگر این نقشه ها را به صورت مجموعه چاپ کنیم و یا در اینترنت قرار دهیم اهمیت پیدا می کنند زیرا نقشه ها  زمانی ارزش پیدا می کنند که نمایش داده شوند.۱

نقشه راهنمای تهران و حومه در سال ۱۳۲۳ شمسی

  • نویسنده : مدیر سایت
  • تاریخ انتشار : ۰۷-۲۰-۹۳
  • دیدگاه‌ها خاموش

زندگینامه
“غلامرضا سحاب” در فروردین ۱۳۲۷ در تهران به دنیا آمد.وی که اصالتا تفرشی است، دوران ابتدایی و دبیرستان را در مدارس بوعلی و روزبه گذرانید و مدرک دیپلم خود را در رشته ادبی اخذ کرد.
سحاب بعد از گذراندن دوران سربازی ازدواج کرد. وی در سال ۱۳۵۳ در رشته تاریخ در دانشگاه شهید بهشتی پذیرفته و در سال ۱۳۵۷ موفق به اخذ مدرک کارشناسی در آن رشته شد.

غلامرضا سحاب در خانواده‌ای فرهنگی به دنیا آمده است، پدر بزرگ و پدرش هر دو اهل علم بودند. پدر بزرگ وی که “استاد ابوالقاسم سحاب تفرشی” نام داشت در سال ۱۳۱۷ معاون کتابخانه ملی بود و بیش از هشتاد جلد کتاب با موضوعات مذهبی، تاریخی و فرهنگنامه نویسی از خود به جای گذاشته است. ابوالقاسم سحاب( پدر بزرگ غلامرضا سحاب) در موضوعات «فرهنگ خاورشناسان»، «زندگی نامه سیدالشهدا(ع)»، «امام جعفر صادق(ع)»، «حضرت عسگری(ع)»، «تاریخ قرآن» و «تاریخ نقاشی در ایران» کار کرد و رییس دانشسرای مقدماتی تهران و یکی از دانشمندان بزرگ عصر خویش بود و در تمام روزنامه‌ها و مطبوعات آن زمان، چون مجله “نور دانش” و “شفق سرخ” و… مطلب می‌نوشت. او همدوره دهخدا و محیط طباطبایی و… بود. وی همچنین جغرافیای کارپنتر را ترجمه کرده که هم به صورت پاورقی در مطبوعات آن زمان به چاپ رسید.

عباس سحاب (پدر غلامرضا سحاب) نیز که پدر کارتوگرافی لقب گرفت در سال ۱۳۰۰ه.ش. به دنیا آمد و عاشق نقاشی و طراحی بود. نقوش و معماری بسیار زیبایی که در مدرسه سپهسالار آن زمان وجود داشت و وی به دلیل مشرف بودن محل تحصیلش-‌ مدرسه علمیه-‌ به آنجا، تحت تاثیر این هنر قرار گرفت و بعدها این تاثیرات در آثارش نیز نمودارشد.

استاد غلامرضا سحابوی در  ۱۳ سالگی  با راهنمایی معلم جغرافیای مدرسه  علمیه – استاد رهنما- و با تشویق ابوالقاسم سحاب (پدرش) اولین نقشه را ترسیم کرد که نقشه فرانسه بود و اکنون هم موجود است. حدود هفتاد سال پیش از این، عباس سحاب، همراه پدرش برای حروفچینی و تصحیح کتابها و تلیفاتش به چاپخانه‌ها می‌رفت و همین، اساس و پایه شکل‌گیری موسسه جغرافیایی و کارتوگرافی سحاب شد که شهرت بین‌المللی نیز دارد. باتوجه به امکانات آن سالها، نقشه‌هایی که آن زمان به دست عباس سحاب طراحی می‌شد، با استفاده از قلم و مرکب بود. این نقشه‌ها به صورت اوزالید تهیه و بادست رنگ آمیزی می‌شدند.

غلامرضا سحاب می‌گوید: “اولین نقشه‌ای که رنگ شد، در سال ۱۳۳۲ در چاپخانه مجلس بود.” عباس سحاب برای انجام طراحی نقشه و تهیه آن مجبور به مسافرت‌های زیادی شد. وی نقشه‌های هوایی را نامگذاری و با وسایل بسیار محدود و ساده نقشه‌ها را تهیه می‌کرد. با همه مشکلاتی که وجود داشت، نقشه قسمت‌های سواحل شمالی ایران را ترسیم کرد.

سحاب، در ۲۰ سالگی بود که نقشه گرگان و سپس نقشه منطقه سیستان و بلوچستان را تهیه کرد. وی در تهیه نقشه سبک خاصی داشت و آن‌ها را همراه با تصاویر می‌کشید؛ مانند کارتوگراف‌های قرن ۱۷؛ زیرا می‌خواست مردم را با نقشه های جغرافیایی آشنا کند.

غلامرضا سحاب، به پرسش های ما درباره نقشه و موضوعات مرتبط با آن پاسخ های جامع وکاملی داد.

-‌ زمانی که نقشه در ایران به وجـود آمد، کشورهای دیگر چقدر در این زمینه پیشرفت کرده بودند؟
متاسفانه ما، در دوره قاجار، لطمه های زیادی خوردیم. در آن زمان کشورهای دیگر خیلی از ما جلوتر بودند؛ زیرا آن‌ها برای تهیه نقشه انگیزه داشتند و این انگیزه است که همیشه انسان را وادار به انجام کاری می‌کند. یکی از این انگیزه‌ها شروع اکتشافات جغرافیایی از قرن پانزدهم،شناخت کشورها و آگاهی برای نفوذ و سلطه بر سایر ممالک دیگر بود. مثلا اسپانیایی‌ها و پرتغالی‌های با قدرتی که در کشتیرانی و دریا نوردی داشتند، سرزمین و جزایر را کشف می‌کردند و برای این کار، نیاز به نقشه داشتند و این مهم‌ترین انگیزه بود. در ایران تا قرن دهم (هـ .ق) کارتوگرافان مسلمان واقعا پیشرفت کرده بودند. مانند ابن حوقل ، خوارزمی ،ادریسی ،جیحانی و دیگران . حتی از نظر چاپ نقشه، اسنادی به دست آمده که نشان می‌دهد در ۱۴۵۰ میلادی، که گوتنبرگ چاپ را اختراع کرد، یعنی بیش از ۵۰۰ سال پیش- در دنیا نقشه‌هایی وجود داشته که به چاپ می‌رسیده و روی آن رنگ می‌گذاشته اند.

-‌ در آن زمان هم نقشه در دست همه مردم بود و همگان دسترسی آسان به آن داشتند؟
در دوران  قاجار،بعداز تاسیس مدرسه دارالفنون، استادانی چون نجم الدوله(عبدالغفار)، قراچه داغی و عبدالرزاق خان بغایری نقشه هایی از ایران و تهران و قاره ها تهیه کرده بودند که به روش چاپ سنگی، چاپ و در تعداد محدودی در دسترس اهل علم قرار می گرفت. پدر من بدعت‌گذار کار، و کسی است که نقشه را بین مردم برد. در سال های قبل از ۱۳۰۰شمسی ،انگلیسی‌ها نقشه‌هایی را درباره ایران تهیه کرده بودند که توسط ارتش برای ملاحظات نظامی به فارسی ترجمه شده بود و در سال ۱۳۱۴ سازمان جغرافیایی تاسیس شد.

در واقع، نقشه بعد از سال  ۱۳۱۵ که پدرم شروع به کار کرد بین مردم آمد و قبل از آن نقشه در انحصار دولت و ارتش و نظامی‌ها بود؛ مثل  اداره جغرافیای ارتش، “ارکان حرب” و… پدرم،ابتدا نقشه تهران و ایران و بعد نقشه‌های اروپا و آسیا و جاهای دیگر را تهیه و به مدارس فرستاد و در دسترس علاقمندان قرار داد.

-‌ قبل از به وجود آمدن نقشه چگونه مرزها را می‌شناختند؟
اصول مرزها از هزاران سال پیش در تمام دنیا به دو صورت بوده یکی «خط الرأس» کوه‌ها و دیگری “خط القعر” رودخانه‌ها. اما چگونگی به وجود آمدن مرز کشورها به صورتی که بشود برایشان شکلی در نظر گرفت ، اینگونه بود. سیم خاردار در آن وقت نبود. وقتی مستعمرات ایجاد شد ، خط‌های فرضی هم به وجود آمدند. مثلا اگر به نقشه ایالات متحده نگاه کنید می‌بینید اغلب خط‌ها ، هندسی و صاف است. اما اساس و پایه مرزها براساس مرزهای طبیعی هم هست. یکی از اشکالات ما این است که مرزبندی کشورها یا استان‌های داخلی براساس قومیت نیست بنابر بعضی دلایل ، برخی استان‌ها روستاهای اطراف را از توابع خود اعلام می‌کنند در حالی که به منطقه آنان مربوط نمی‌شود.

-‌ چرا مرزبندی‌ها باید براساس قومیت‌ها باشد؟
زیرا اساس کار ما بر قومیت است. قومی که در یک جایی ساکنند گسترده‌اند؛ اگر به این‌ها در مقیاس بزرگ‌تر نگاه کنیم منطقه‌ای که ترک یا لرند باید مبنای مرز باشند.
قومیت‌های مختلف دارای سنت‌ها و آداب و رسوم مختلف و ناهمگونند و باید یک مرز مشترک داشته باشند.

-‌ اگر مرزبندی‌ها براساس قومیت باشد، خطر خودمختاری آن‌ها به وجود نمی‌آید؟
خیر. در ایران کسانی که به هر دلیلی و در هرجایی زندگی و براساس قومیت‌ها گسترش پیدا کرده‌اند، درپی امنیت‌اند و این امنیت با استحکام بیشتر تحت لوای اسلام پیش آمده است: آنچه همه را ملزم به یکپارچگی می‌کند، قومیت تنها نیست مهمتر از آن داشتن مذهب و ایدئولوژی مشترک است. ممکن است در بعضی کشورها مثل یوگسلاوی این اتفاق درونشان بیفتد اما در ایران غیر از مساله قومیت، مساله مذهب عامل مهم همبستگی است.

-‌ چرا به این رشته علاقه‌مند شدید؟
معمولا خانواده‌ها، با توجه به هنری که داشته باشد، فرزندان را تحت تاثیر خود قرار می‌دهند. در خانواده ما، من همیشه همراه پدرم بودم چون عاشق نقشه بودم. پدرم نیز بسیار
در تهیه اطلاعات جغرافیایی، کار باید گروهی انجام شود و شاید علت تفاوت این کتاب ها با کتاب های دیگرهمین باشد که چند مولف دارند. در اطلس جغرافیا به دلیل قسمت‌های مختلفی که در آن وجود دارد، باید افراد مختلفی هم روی موضوعات آن کار کنند
علاقه داشت که ما به او کمک کنیم زیرا آن زمان سازمان یا نهادی نبود که در این امر کمک حال پدرم باشد. البته به تاریخ هم علاقه داشتم. اما در اصل، تخصص من سه رشته بود، گرافیک، چاپ و کارتوگرافی، که در سومین رشته آثار زیادی هم دارم از جمله فعالیت‌هایم این است که گروهی را تعلیم و از ابتدای کار قلم به دست آن‌ها دادم و ترسیم نقشه و بعد نام‌گذاری روی آن را به صورت عملی و نه فقط تئوری، به آن‌ها آموختم.

-‌ از چه سالی شروع کردید و به چه کارهایی پرداختید؟
از ۱۳۴۰ شروع بکار کردم واز ۱۳۵۷ به بعد، ۳۰ ساله بودم که در ۱۲ دانشجو داشتم و از بین آن‌ها ۲ نفر کارشان بسیار خوب بود و تحت آموزش قرار گرفتند و هم‌اکنون هم مشغول به کارند. تعلیمی که به آن‌ها دادم، به صورت کار عملی بود و با آنچه به صورت تئوری خوانده بودند، بسیار تفاوت داشت. در سال ۱۳۵۷ نقشه ایران را به صورت برجسته‌نما کار کردم، این نقشه با ابتدایی‌ترین وسایل تهیه شد که در نمایشگاه‌های مختلف دنیا مورد تقدیر قرار گرفت.

نقشه دوره های‌ تاریخ ایران را با پدرم کار کردم. تمام فعالیت من از الفبای کار تا چاپ، بسیار پرزحمت و البته نتیجه بخش بود. کار دیگری که آن هم در دنیا مورد توجه قرار گرفت، تهیه نقشه برجسته‌نمای آذربایجان بود که در سال ۱۳۶۳ انجام شد و نیز نقشه تهران شمال را هم به صورت برجسته‌نما تهیه کردم.

-‌ برای انجام کارهایتان بیشتر از چه منابعی استفاده می‌کنید؟
هر دوره فرق می کند. در چند سال اخیر که دسترسی به ماهواره وجود دارد از آن استفاده می‌کنیم، اما قبل از آن به صورت جسته و گریخته از ماهواره پاکستان و در زمان دفاع مقدس که تحریم بودیم، از طریق تصاویر ماهواره‌ای که از طرف استرالیا یا جاهای دیگر به ما می‌رسید، نیازمان تامین می‌شد با استفاده از تصاویر ماهواره‌ای تصویر اصفهان را تهیه کردم. در دوران دفاع مقدس، روی نقشه آبادان کار کردم که در آن برهه زمانی خاص بسیار مهم بود. به طور کلی منابعی که وجود دارند چند دسته‌اند، زیرا نقشه‌ها از نظر موضوع چند گروهند. نقشه‌های آموزشی‌، موضوعی،‌ منطقه‌ای، استانی، نقشه‌های شهری و… که هر یک از این‌ها کار خودش را انجام می‌دهد و نیاز به منبع خاص خودش را دارد. مثلا درباره تهیه نقشه شهری در سال ۱۳۶۲ زمانی که می خواستم برای شهر قم نقشه‌ای تهیه کنیم، از آثار تاریخی عکس گرفتم و برای این که به صورت گرافیک انجام شود، به استادانی مثل استاد اصلان اسدی تحویل دادم. بعد، روی آن را نقطه‌گذاری کردم و بارگاه حضرت معصومه (س) و امامزاده‌هایی را که در آن بود. به وسیله نقطه‌گذاری‌ها نشان دادم. نام‌گذاری آن که تمام شد، تمام نقاطش را با علایم گرافیکی که در دنیا متداول است مشخص و به نمایشگاه‌های مختلف فرستاد، به آلمان، ایتالیا، استرالیا و مکزیک. بعضی از افرادی که در آن نمایشگاه بودند از این که در زمان دفاع مقدس این نقشه تهیه شده تعجب می کردند و من به آن ها جواب دادم که اگر چه کشور ما در حال جنگ است اما کسی کارش را رها نکرده و با هر تخصصی که دارد، به آن پرداخته است. در نمایشگاهی که در ۱۳۶۳ در استرالیا برپا شد، کارهایی از کارتوگرافان بزرگ دنیا وجود داشت و نقشه‌هایی از پدرم را هم در آنجا به نمایش گذاشته بودند که این باعث افتخار من بود و همین طور نقشه برجسته نمای آذربایجان و نقشه قاره‌ها.
نقشه قاره ها را چگونه تهیه می کنید؟
نقشه های آسیا، آفریقا و اروپا را قبلا اروپاییان تهیه کرده‌اند و ما این‌ها را عینا کارتوگرافی می کنیم البته نه این که صرفا از همان‌ها استفاده شود، بلکه ترجمه و از سایر منابع نیز استفاده می‌کنیم. فونوتیک را در نظر می‌گیریم و به جای اسامی رایج در کشورهای اروپایی، اسامی ای که در ایران رایج است را به کار می بریم و مرزها را رنگ‌بندی می‌کنیم و…

-‌ اختلاف محاسبات نقشه‌ای شما و آنچه برای اولین بار از طریق ماهواره انجام شد، چقدر بود؟
قبل از استفاده از ماهواره-‌ تصاویری که می‌گرفتند از طریق عکس هوایی بود. هر فریمی مثلا ۲۰ کیلومتر بود که کنار هم می‌گذاشتند و نقشه محل را به دست می‌آورند سرعت کار به این صورت بود؛ عکس‌هایی را که می گرفتند، به وسیله یک دستگاه دیگر می‌خواندند و بعد آن را آنالیز می‌کردند. اما ماهواره، هر ۱۴ روز یک بار دور کره زمین می گردد. تصاویر را می‌گیرد و در طیف خودش ثبت می کند. در این طیفی که وجود دارد تهران ۱۰ سال پیش را هم دارد و آماده است. ماهواره‌ها با تصاویر هوایی خیلی متفاوت نبود. اما قبل از تهیه نقشه به وسیله تصاویر هوایی، این کار به صورت مثلث بندی انجام می‌شد. اصطلاحا در کار نقشه‌برداری سه نقطه را مثلث قرار می دادند. عرض و ارتفاع سه کوه را در نظر می‌گرفتند و روی کاغذ آن را شطرنجی و پیاده و سپس روی آن نقطه‌گذاری می کردند. بعد به وسیله قدم شمار و قطب‌نما و زاویه‌ای که پیدا می‌شد، خط می‌کشیدند.

-‌ زمانی که عکس‌های هوایی گرفته شدند چقدر بر نقشه‌هایی که افراد خودشان با وسایل ابتدایی تهیه می کردند منطبق بود؟
دقت عکس‌های هوایی در جزییات بیشتر بود. در تصاویر هوایی و ماهواره‌ای مرزبندی جغرافیایی معلوم نیست و به جز کوه و دریا و زمین چیزی مشخص نمی‌شود. بنابراین ما از تصاویر هوایی و ماهواره‌ای در مرزبندی جغرافیایی استفاده نمی کنیم. اما تصاویر هوایی و ماهواره‌ای در نقشه‌های شهری و استانی بسیار مفید و دقیقند و جزییات را کاملا مشخص می کنند مثل وجود جاده‌ها و خیابان‌های یک شهر. مرز یک قرارداد است مثلا این طرف رود متعلق به یک کشور است و سمت دیگر آن متعلق به کشور دیگر. اما خیابان های داخل شهر به وسیله این عکس‌ها مشخص می‌شوند. در گذشته، برای این که مرزی را مشخص کنند، میل یا سنگ می‌کوبیدند و بروی آن شماره می‌گذاشتند.

مسافت را اندازه‌گیری و مرزها را نشان می دادند مثلا در میل ۹۵۳ باید ژاندارمری قرار می گرفت.

-‌ در استفاده از منابع چقدر وسواس به خرج می‌دهید؟
این موضوع بسیار مهم است، دقت نقشه‌ها روی مقیاس آن‌هاست، مثلا روی یک نقشه، تمام روستاها کار می‌شود که در یک نقشه کوچک‌تر دقت بیشتری می‌طلبد. گاهی روی نام‌گذاری نقشه باید دقت کرد.

بنابراین اگر بخواهیم روی نقشه، فونوتیک و اسم صحیح روستایی را بگذاریم باید منابع مختلفی را ببینیم. بعضی اسم‌ها مثل روستای «حسن آباد» زیاد است اما بعضی دیگر اینگونه نیست و به لحاظ تلفظ مشکل است. راهی که برای حل این مشکل پیدا کرده‌ام، به جز استفاده از کارهایی که استادان بزرگ این فن انجام داده‌اند، پرس‌وجو دقیق از افرادی است که در آن محل زندگی می‌کنند. همین کار را در نام‌گذاری نقشه کشورهای خارجی انجام می دهم. مثلا از فردی آلمانی می‌خواهم کلمه‌ای را که روی نقشه به زبان آلمانی است، تلفظ کند و با همان تلفظ روی نقشه می‌نویسم. در کشور خودمان در مورد اسامی جاده‌ها، کوه‌ها، رودخانه ها و شهرها هم همین کار را می‌کنم. البته بعضی از کلماتی که به زبان و گویش محلی گفته می‌شود را به زبان کتابت آن، در نقشه استفاده می‌کنم. در طول ۴۶ سال فعالیتم در این حوزه، به این نتیجه رسیده‌ام که متعصبترین مردم برای شناخت روستاها و مکان‌های جغرافیای آباء و اجدادشان، مردم ایرانند و برای بسیاری از موضوعات، نقشه مربوط به آن را، خواستارند و به طور خلاصه، مخاطبان ما نه خاص‌اند نه عام بلکه گروه‌های مختلف را تشکیل می‌دهند. به همین دلیل در استفاده از منابع بسیار حساسم.

-‌ داشتن اطلاعات تاریخی چقدر در ایجاد و طرح نقشه موثر است؟
این دو لازم و ملزوم هم هستند. بستر تاریخ، جغرافیاست و عوامل جغرافیایی است که باعث شکل‌گیری تاریخ می‌شود. این دو در حقیقت یکی هستند و هر دو اهمیت دارند. همیشه در شرایط زمان و مکان هر دو پدیده‌ای به وجود می‌آید. تاریخ زمان است و جغرافیا مکان. تصور رویدادهای تاریخی در شرایط مکانی آن
یکی از مشکلات ما موضوع پخش است. هم موضوع پخش کتاب و هم چیزهای دیگر مثل نقشه. الان بسیاری از شهرستان‌ها و روستاها نقشه ایران را ندارند. شبکه توزیع خوبی نداریم و نقشه در دسترس همه نیست
مقدور است.

-‌ نقشه‌هایی که طرح و تهیه می‌کنید سفارش جایی است یا بنا به خواست خودتان انجام می‌دهید؟
بعضی از نقشه‌ها را سفارش می‌دهند مثلا در نقشه جهان نما، شرکت کشتی ران از ما می خواهد تا خطوط کشتی رانی جمهوری اسلامی را در مسیر هایی که در اقیانوس ودریا می پیماید نشان دهیم. یا این نقشه را به زبان انگلیسی و فارسی تهیه ومسیرها را نقطه گذاری می کنیم یا این که شهرداری نقشه شهری را می‌خواهد که برای توریست‌ها تهیه شود و ما آن را با اطلاعات خاصی که او می‌خواهد و لازم دارد طرح و تهیه می‌کنیم. اما اگر سفارشی نداشته باشیم خودمان بنابر آنچه که جامعه طلب می‌کند نقشه را تهیه می‌کنیم.

-‌ آیا از کشورهای دیگر هم سفارش نقشه می‌گیرید؟
خیر. از کشورهای دیگر سفارشی نداریم. البته ما همان نقشه‌ای را چاپ می کنیم که آلمان تهیه و چاپ می‌کند. اما به لحاظ بعضی از مسایل سیاسی و موضع‌گیری‌های کشورهای خارجی نسبت به ایران، به ما سفارش نقشه نمی دهند. مثلا، زمانی ما خواستیم نقشه‌ای را برای عرب‌ها تهیه کنیم که با کیفیت عالی و ارزان تر از کشورهای اروپایی به دست آن‌ها می‌رسید، اما آن‌ها به این جهت که در نقشه «خلیج فارس» به همان نام نوشته شده بود، از خرید آن سرباز زدند. البته بعد از هشت سال دفاع مقدس و به دلیل ایجاد علاقه بیشتر مردم به مسافرت، تیراژ نقشه در داخل کشور خوب است و سفارش هم داریم.

-‌ سفارش هایی که انجام داده‌اید چقدر مورد تایید سازمان جغرافیای کشور است؟
ما چند سازمان دولتی داریم ، یکی سازمان جغرافیای نیروهای مسلح ، دیگری، سازمان نقشه برداری کل کشور و… در طول این سال‌ها موسسه سحاب و سازمان نقشه‌برداری همزمان کار را شروع کرد. در بخش خصوصی هم موسسه سحاب و موسسه گیتاشناسی مشغول به کارند.

در تمام دنیا بخش‌های دولتی به عنوان سازمان مادر برای بخش خصوصی عمل می‌کنند. مثلا بخش خصوصی هواپیما ندارد که از روی شهرها عکس بگیرد و این کار را بخش دولتی انجام و نتیجه را در اختیارش قرار می دهد.

بنابراین تایید آن‌ها مهم است زیرا ما جزو آن‌ها هستیم و آن‌ها هم ما را تایید می‌کنند، به همین دلیل من در بخش دولتی هم به عنوان مشاور مشغول به کارم و تا مورد تایید نباشم این اتفاق نمی‌افتد. در حاشیه این موضوع باید به مطلبی اشاره کنم، در سال های اخیر متوجه شده ام بسیاری از نقشه‌هایی که ما چاپ می‌کنیم، بدون اطلاع ما به دست اشخاص ناشناس اسکن می‌شود و کنترل آن کار مشکلی است. آن‌ها مورد تایید ما نیستند و ما فقط نقشه‌هایی را تایید می‌کنیم که امضاء خودمان روی آن باشد.

-‌ به تصیح نقشه‌هایی که دیگران تهیه می‌کنند هم پرداخته‌اید؟
بله،‌ گاهی اوقات از وزارت کشور، ‌وزارت راه و… برای ما نامه می‌نویسند که روی فلان نقشه تهیه شده اظهار نظر کنیم. من نقشه را بررسی کرده و اگر اشتباهی داشته باشد، تصحیح می کنم. در این باره باید عرق و تعصب داشت. پدر من اگر در جایی نقشه‌ای را غلط می‌دید، متاثر می شد، اما الآن اهمیت آنچنانی نمی‌دهند.

-‌ این تعصب را چگونه می‌توان ایجاد کرد؟
باید جوانان را با تعصب و حساس به مرزهای جغرافیایی تربیت کرد. من جوانان‌ را دوست دارم. جوانان ما آبدیده‌اند و این به دلیل محرومیت‌ها و سختی‌هایی است که در دوران هشت سال دفاع مقدس یا بعد از آن اتفاق افتاده. جوانان ما می‌توانند در دنیا اثرگذار باشند. جوانان ما باهوشند و با جوانان نازپروده کشورهای اروپایی که همه چیز را راحت به دست می‌آورند قابل مقایسه نیستند؛ بسیار عالی کار می‌کنند. نیاز باعث رشد و بالندگی این جوانان شده، باید این حس و حس تعصب را در آن‌ها بیشتر تقویت کرد.

-‌ چقدر اصرار دارید فرزندانتان در رشته‌ای که شما کار می کنید فعالیت کنند؟ خودشان باید تصمیم بگیرند ودر هر رشته‌ای دوست دارند تحصیل کنند، البته هر سه فرزندم در همین رشته مشغول به کار و به همین رشته علاقه‌مندند.

-‌ به لحاظ کیفیت و قیمت، چقدر روی کارتان نظارت دارید؟
از سال ۱۳۸۴ مدیریت موسسه سحاب را برادرم به عهده دارد. من در قیمت‌گذاری‌ها دخالتی ندارم و فقط بر کارها نظارت می‌کنم. در اصل، کار من در شرایط فعلی مشاوره است. در حال حاضر با چند مرکز کار می کنم مثل دایره‌المعارف بزرگ اسلامی، کتابخانه ملی وبنیاد ایران شناسی و به کارهای تخصصی این حرفه مشغولم. بنابراین زمان کافی برای کارهای اجرایی ندارم و امور اداری را فرزندانم انجام می‌دهند.

-‌ برای تهیه نقشه چگونه نیازسنجی می‌کنید؟
از چند طریق، یکی اتفاقاتی که در دنیا می‌افتد. مثلا وجود سیل یا زلزله مردم را حساس می‌کند و توقع دارند که موسسات جغرافیایی نقشه آن مکان‌ها را در اختیارشان بگذارد. من به مطبوعات پیشنهاد می‌کنم با موسسات جغرافیایی همکاری کنند و آرشیوی از همه چیز که درباره آن خبر می دهند، داشته باشند. اغلب نقشه‌هایی که در مطبوعات است نقشه‌هایی اند که از سایت‌های مختلف کپی شده و بعضی به زبان فارسی نیست. ما الان باید نقشه‌هایی را داشته باشیم که مردم نیاز دارند. چه از نظر سیاسی و چه از نظر عوارض طبیعی. بنابراین بعضی از این نیازها نقشه‌های آنی و فوری را می‌طلبد. یک سری نیازها، نیازهای دانشگاهی است یا مدرسه ای… که مربوط می‌شود به اطلاعات استاد و معلم مربوطه. این نقشه‌ها آموزشی است. بعضی دیگر نقشه‌هایی است که با توجه به تعداد مراجعه‌کنندگان می‌شود نیازسنجی را انجام داد. برخی دیگر از نقشه‌ها با توجه به نوع سفرهای افراد تهیه می‌شود مثلا اگر کشور مالزی مسافر بیشتری دارد، نقشه مالزی بیشتر به چاپ خواهد رسید. این نیاز، نیاز توریستی است.

-‌ این نیازسنجی جوابگوی مردم است یا این که کمبودهایی را احساس می کنید؟
یکی از مشکلات ما موضوع پخش است. هم موضوع پخش کتاب و هم چیزهای دیگر مثل نقشه. الان بسیاری از شهرستان‌ها و روستاها نقشه های مختلفی از ایران ندارند. شبکه توزیع خوبی نداریم و نقشه در دسترس همه نیست.

-‌ آیا دسترسی اینترنتی به نقشه وجود دارد؟
بله،‌ الان نقشه تهران در گوشی‌های همراه وجود دارد. نقشه های مختلف دیگری هم هست که در اینترنت موجود است که البته در حال شکل‌گیری بهتری است.

-‌ نقشه‌هایی که شما تهیه می‌کنید بیشتر به صورت کتاب است یا پوستر یا مجله؟
من در این مورد ابتکاری به خرج داده‌ام، جعبه‌ای درست کرده ام که به عنوان یک مجموعه‌ در کتابخانه قرار می گیرد. زیرا اگر نقشه به صورت ورق باشد، خراب می‌شود. به جز آن اطلس‌ها هستند که انواع مختلفی دارند از جمله اطلس‌های کتابخانه‌ای، اطلس‌های توریستی یا مرجع که راجع به جهان و ایران است. ‌اطلس‌های خلیج فارس،‌ اطلس‌های کشورها، اطلس‌های جهانی، کتاب‌های راهنما و انواع کم حجم و پرحجم آن و… در هر حال به هر صورتی که تهیه و چاپ شود، این اعتبار نقشه است که باید حفظ شود.

-‌ برای آینده فکر و پروژه خاصی در نظر دارید؟
الان همه رو به شبکه‌های اینترنتی و ماهواره‌ای دارند، البته کتاب و کاغذ همیشه جایگاه خودش را دارد و با ما نزدیکترند. اما دسترسی به سایت‌ها و اطلاعت دیجیتالی هم ارزان است و هم آسان. بسیاری از کارها را می‌شود به صورت دیجیتال انجام داد که استفاده ازکاغذ و چاپ در آن مورد به نظر سخت می‌آید و ما ناگزیریم به این جهت پیش برویم و نمی‌شود برخلاف آن گام برداشت. بنابراین در نظر دارم در این زمینه هم کار کنم.

-‌ ضریب خطا و اشتباه در نقشه‌ها چقدر است؟
ممکن است که خطا پیش بیاید. ممکن است اسمی را روی نقشه با کمی فاصله حتی یک میلیمتر گذاشت که همین باعث اشتباه و خطا می‌شود. البته از ابتدای تهیه نقشه تا انتها چندین بار تصحیح می‌شود. شاید ۱۰ تا ۲۰ بار پرینت یا کپی شود. اما در هر
باید جوانان را با تعصب و حساس به مرزهای جغرافیایی تربیت کرد. من جوانان‌ را دوست دارم. جوانان ما آبدیده‌اند و این به دلیل محرومیت‌ها و سختی‌هایی است که در دوران هشت سال دفاع مقدس یا بعد از آن اتفاق افتاده. جوانان ما می‌توانند در دنیا اثرگذار باشند. جوانان ما باهوشند و با جوانان نازپروده کشورهای اروپایی که همه چیز را راحت به دست می‌آورند قابل مقایسه نیستند
صورت ممکن است اشتباه هم پیش بیاید.

-‌ تا به حال اشتباهی پیش آمده که بخواهید بعد از چاپ و انتشار آن نقشه را جمع‌آوری کنید؟
جمع‌آوری نه، اما در ابتدای کار پیش آمده بود که مجبور شدیم نام کوه دماوند را به دلیل چاپ نشدن روی نقشه با دست روی تعداد زیادی از آن بنویسیم.

-غیر از تهیه نقشه کتاب های دیگر هم تالیف کرده‌اید؟
کتا بی درباره شرح حال پدر بزرگم تالیف کرده‌ام به نام گوهر اندیشه که با همکاری محمدرضا زمانی در سال ۱۳۷۸ تالیف و بعد از فوت پدرم شرح حال اورا نیز تهیه کردم. کتاب فرهنگ جغرافیای جهان راهم کار کرده‌ام.

-‌ کتاب‌ فرهنگ جغرافیای جهان شامل چه چیزهایی است؟
در آن کتاب تمام کشورهای دنیا را شرح داده‌ام که البته کاری گروهی است. در تهیه اطلاعات جغرافیایی، کار باید گروهی انجام شود و شاید علت تفاوت این کتاب ها با کتاب های دیگرهمین باشد که چند مولف دارند. در اطلس جغرافیا به دلیل قسمت‌های مختلفی که در آن وجود دارد، باید افراد مختلفی هم روی آن کار کنند. بسیاری از این تالیفات کارگروهی بوده و من آن را سرپرستی کرده‌ام اما بیشتر تلاشم روی تهیه نقشه است.

-‌ چند ساعت در روز مطالعه می‌کنید؟
نمونه‌هایی از روزنامه‌ها، مجلات و کتاب‌هایی که برای من فرستاده می‌شوند، زیاد است. در سال‌های اخیر کتاب‌هایی را می‌خوانم و هرجایی که به نظرم نیاز به توضیح باشد، در کنارش حاشیه می‌نویسم. غیر از منابع جغرافیایی و نقشه‌ها که از سازمان هاو موسسات مختلف به دستم می‌رسد؛ منابع تاریخ را هم باید مطالعه کنم و روی آن اشراف داشته باشم و همچنین بر روی اسناد هم کار می‌کنم. بنابراین ساعات زیادی را در روز مجبور به مطالعه هستم.

-‌ از نظر شما چه عواملی در گسترش فرهنگ مطالعه و کتابخوانی در جامعه موثر ند؟
این کار سهل و ممتنع است. ما روش های مختلفی را در این باره تجربه کرده‌ایم. حدود ۴۵ سال پیش، انتشارات امیر کبیر، گلچینی از کتابها را با کتابخانه اش،۳۰۰ تومان به صورت قسطی می فروخت. زمانی به فروش قسطی کتاب پرداختیم و کتاب های نفیس را خریدند که هنوز بعد از ۴۰ یا ۵۰ سال آن کتاب‌ها موجوداست. زمانی حراجی کتاب درست کردند. گاهی کیلویی فروختند. زمانی وزارت ارشاد سوبسید را در نظر گرفت و کاغذ را در اختیار چاپخانه گذاشت که البته هیچ یک نتیجه‌ای را که باید داشته باشد، نداشت. اما یک روشی در گذشته وجود داشت که به نظرم مفید است. در سال ۱۳۴۲ در مدرسه ابوعلی سینا درس می‌خواندم. استادم می‌گفت باید همه دانش‌آموزان عضو کتابخانه ملی باشند و تا زمانی که کارت عضویت را نداشتیم، نمی‌توانستیم در کلاس درس حضور پیدا کنیم. به نظر می‌آید این روش قابل توجه است. خصوصا در این زمان که موجی پیدا شده برای خرید کتاب های گران قیمت. دیوان حافظ چاپ می کنند و با قیمت‌های بالا به معرض فروش می‌گذارند.
عده‌ای هم برای زیبایی کتابخانه آن را می‌خرند و آن‌ها که سرمایه کافی دارند، سراغ این کتاب‌های می‌روند در حالی که کسانی که اهل علم و دانش هستند، مطلبی را می‌خواهند مطالعه کنند و سراغ کتاب های گران قیمت نمی‌روند. سرمایه‌اش را هم ندارند. بنابراین انتشاراتی سراغ چاپ کتاب های گرانی می‌رود که خریداران سرمایه‌دار طالبند و این باعث تولید کتاب های گرانقیمت می‌شود. ما افراد بزرگی را داشته‌ایم که کارهای بزرگی هم در این راستا انجام داده‌اند.
قسمتی از هزینه انتشارمجله ایران شهرکه از ۸۰ سال قبل چاپ می شود را آقای دکتر محمود حسابی می پرداخت تا مجله ها به قیمت ارزانتری در اختیار علاقمندان قرار بگیرد. . یکی از روش های موثر این است، کسانی که می‌خواهند چیزی را وقف عام کنند هزینه‌ای را برای چاپ کتاب تخصیص دهند تا کتاب ارزان به دست مردم برسد. کتاب را ساده بگیرند نه تشریفاتی؛ اینکه کتاب ساده باشد و آسان و ارزان به دست مردم برسد، روش‌ بسیار خوبی برای ترویج مطالعه است.مانند کتابهای جیبی که قبل از انقلاب به قیمت ۲۵ ریال در کاغذ کاهی چاپ می شدو در اختیار مردم قرار می گرفت و آن ها اغلب، شاهکارهای ادبیات ایران و جهان بودند که حتی در چند مجلد چاپ می شدند.  مطلب دیگری که باید به آن اشاره کرد، غلط بودن سیستم آموزشی ماست. سیستم ترمی واحدی به درد ما نمی خورد. سیستم باید استاد و شاگردی و حوزوی باشد. کتاب را برای کتاب بخواهد و برای یادگیری نه برای مدرک گرفتن.در نظر گرفتن گروه سنی مخاطبان روش دیگری از راه‌های مفید برای ایجاد و انگیزه کتابخوانی در جامعه است پیشنهاد بعدی این است، کسانی که کتاب می خوانند، بقیه را هم برای خواندن کتاب تشویق ‌کنند.
نباید تنها خود فرد استفاده کند. در این صورت مثل کتابخانه‌ای است که حبسش کرده باشند. کتابخوان باید ثمره داشته باشد وثمره عالم،انتشار علمش است. دیگر این که کتاب باید مناسب نیاز افراد باشد مثل کتاب‌های روان‌شناسی، هنری، پزشکی و مذهبی که هر قشری از جامعه بنابر آنچه نیاز دارد کتاب در اختیارش قرار بگیرد. در سفری که به مالزی داشتم،شاهد کتابفروشی‌های بسیار بزرگی بودم. بسیاری از کتاب‌های استاد مطهری ترجمه شده و در آنجا به فروش می‌رسید. دولت باید هزینه کند و از کارشناسان دعوت کند تانیاز جامعه را بشناسد.

-‌ کار چاپ نقشه‌ها با خودتان است یا به انتشاراتی دیگر هم سفارش می‌دهید؟
خودمان چاپ می‌کنیم. زیرا کار تهیه نقشه بسیار تخصصی است و نیاز به دقت زیاد دارد.

-‌ خانواده چقدر به شما کمک می‌کنند؟
همیشه کمک می‌کنند و من هم همیشه دوستشان دارم و همه سعی و تلاشم را برای خانواده‌ام گذاشته ام.

-‌ از کار زیاد شما گله‌مند نیستند؟
هیچ وقت. اساس و پایه زندگیمان بر کار است. همسرم می داند و پذیرفته است که من هیچوقت بی‌کار نبوده و هیچ گاه تعطیلی نداشته‌ام. زیرا به ما یاد داده‌اند،هر روزی که غذا می‌خوری ، باید کار کنی. ما در روزهای تعطیل هم با پدر کار می‌کردیم و امروز فرزندانم،سهیل، امید و نیما سحاب هم در این رشته به کار مشغولند.  همسرم نیز در کارهای نوشتنی و مرتب کردن آن‌ها کمک می‌کند و من همیشه مدیون صبر او هستم.

***

تحصیلات و آموزش
۱- دستیاری پدر-‌ استاد عباس سحاب-‌ پدر کارتوگرافی ایران از سال ۱۳۴۵ تا ۱۳۷۹
۲- دانش آموخته دوره‌های تخصصی چاپ در موسسه ون شو مونیخ آلمان و چاپ افست تهران
۳- گذراندن دوره تخصصی لیتوگرافی تحت نظر استاد موسیس کلانتر یاسن در تهران ۱۳۴۵ تا ۱۳۵۰
۴- اخذ مدرک کارشناسی (لیسانس تاریخ) از دانشگاه شهید بهشتی (ملی سابق) سال ۱۳۵۳-‌ ۱۳۵۷
۵- طراح و گرافیست پوستر و آثار هنری
۶- کارشناس اسناد تاریخی و نقشه های قدیمی-‌ خط شناسی

سوابق کاری
۱- کارشناس کارتوگرافی، مدیر تولید، عضو هیات مدیره، رییس هیات مدیره و مدیر عامل موسسه جغرافیایی و کارتوگرافی سحاب به تناوب از سال ۱۳۴۲ تا ۱۳۸۴
۲- طراح و مجری طرح دوستداران جغرافیا در سال ۱۳۶۰
۳- مدیر عامل چاپخانه جغرافیایی سحاب از سال ۱۳۷۳ تا ۱۳۸۵
۴- دبیر بنیاد فرهنگی سحاب از سال ۱۳۷۵ تاکنون
۵- مدیر عامل و نایب رییس انجمن تفرشی‌ها از سال ۱۳۷۳ تاکنون
۶- مشاور سازمان ایرانگردی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی از سال ۱۳۷۱ تا ۱۳۷۲
۷- عضو کمیته مشورتی و پایه‌گذار نمایشگاه دایمی نقشه در مرکز جغرافیایی تهران از سال ۱۳۷۵ تاکنون
۸- مشاور بنیاد ایران شناسی از سال ۱۳۷۹ تاکنون
۹- مشاور مرکز اسناد و تاریخ دیپلماسی وزارت امور خارجه از سال ۱۳۷۹
۱۰- عضو هیات علمی گروه جغرافیای مرکز گفت‌وگوی تمدن‌ها از سال ۱۳۷۸ تا ۱۳۸۰
۱۱- مشاور کتابخانه ملی ایران از سال ۱۳۸۴
۱۲- مشاور و عضو هیات علمی دانشنامه خلیج فارس وابسته به دایره‌المعارف بزرگ اسلامی از سال ۱۳۸۶
۱۳- مدیر سالنامه و فرهنگ تفرش، فراهان و گرکان از سال ۱۳۷۳ تاکنون

همکاری و شرکت در نمایشگاه‌های جغرافیای در داخل کشور
۱- همکاری در برگزاری اولین نمایشگاه نقشه‌های جغرافیایی، دانشسرای تهران ۱۳۳۹
۲- همکاری در برگزاری اولین نمایشگاه نقشه‌های جغرافیایی ایران و جهان-‌ دانشگاه تهران ۱۳۴۱
۳- همکاری در برگزاری اولین نمایشگاه نقشه‌های جغرافیایی ایران و جهان-‌ دانشگاه ملی (شهید بهشتی) ۱۳۵۱
۴- همکاری در برگزاری اولین نمایشگاه نقشه‌های خلیج فارس-‌ دفتر مطالعات سیاسی وزارت امور خارجه ۱۳۸۳
۵- همکاری در برگزاری اولین نمایشگاه نقشه های قدیمی موزه رضا عباسی
گاهی دقت نقشه‌ها روی مقیاس آن‌هاست، مثلا روی یک نقشه، تمام روستاها کار می‌شود که در یک نقشه بزرکتردقت بیشتری می‌طلبد. گاهی روی نام‌گذاری نقشه باید دقت کرد

۶- همکاری در برگزاری اولین نمایشگاه کتاب و سایر نمایشگاه‌ها به مناسبت‌های مختلف در تهران و شهرستان‌ها

شرکت در کنفرانس‌های بین‌المللی
۱- شرکت در کنفرانس بین‌المللی کارتوگرافی I.C.I در شهر پرت استرالیا در سال ۱۳۶۳ و ارایه نقشه‌های ایران و نقشه برجسته نمای آذربایجان که مورد تقدیر و توجه قرار گرفت.
۲- شرکت در نمایشگاه هنر اسلامی در کوالالامپور-‌ مالزی ۱۹۸۵
۳- شرکت در کنفرانس جهانی کارتوگرافی در وین-‌ اتریش ۱۹۸۹-‌ از طرف وزارت علوم .
۴- شرکت در کنفرانس روابط ایران و اسپانیا و سخنرانی در دفتر مطالعات سیاسی وزارت امور خارجه در سال ۱۳۸۳٫
۵-شرکت در کنفرانس روابط ایران و پرتغال و سخنرانی در دفتر مطالعات سیاسی وزارت امور خارجه در سال۱۳۸۴٫
مسافرت‌های علمی خارج از کشور
۱- مراجعه به کتابخانه‌های اسپانیا در سال ۱۳۵۸ برای اسناد تاریخی خلیج فارس و هنر اسلامی
۲- مراجعه به کتابخانه‌های استانبول، در سال ۱۳۷۲-‌ ۱۳۷۸ برای یافتن اسناد مربوط به نقشه‌های قدیمی ایران و خلیج فارس
۳- مراجعه به کتابخانه‌های سنگاپور و گالری‌های مختلف برای یافتن نقشه‌های قدیمی ایران .
۴- مراجعه به کتابخانه‌های مالزی،  چین و شانگهای،‌ پکن برای یافتن نقشه و کتاب‌های مربوط به ایران-‌ ۱۳۸۳

همکاری در تهیه فیلم مستند با سیمای جمهوری اسلامی ایران
۱- تدوین فیلم تاریخ کارتوگرافی در سال ۸۳ با شبکه چهار-‌ متن فیلم و منابع آن به زبان انگلیسی از شبکه جام‌جم پخش شد.
۲- متن فیلم جغرافیای عشق-‌ شرح زندگی استاد عباس سحاب پدر کارتوگراف ایران
۳- همکاری با آقای مشیری کارگردان فیلم در مورد فیلم «آخرین باران سال»،‌ شرح زندگی دکتر محمدحسن گنجی.
۴- همکاری با آقای مشیری کارگردان فیلم زندگی «دکتر عبدالکریم قریب‌گرکانی»

کارهایی منتشره -‌نقشه، کتاب، اطلس به صورت طراحی، سرپرستی و نظارت در کار
الف-‌ طراحی، سرپرستی، نظارت
۱- اولین نقشه برجسته نمای جمهوری اسلامی ایران (طراحی و ابتکار) در سال ۱۳۵۷ به مقیاس ۱٫۸۰۰٫۰۰۰ :۱ به قطع ۱۲۰*‌۱۰۰ به متن فارسی و انگلیسی و چاپ آن در آلمان روی پلاستیک.
۲- طراحی -‌سرپرستی، نظارت و چاپ اولین نقشه برجسته نمای تهران شمال در سال ۱۳۶۲ به مقیاس ۲۵۰٫۰۰۰ :۱ به قطع ۹۰*‌۶۰ به متن فارسی
۳- طراحی -‌ سرپرستی، نظارت و چاپ اولین نقشه برجسته نمای آذربایجان (شمال غربی ایران) به مقیاس ۵۰۰٫۰۰۰ :۱ به قطع ۱۰۰*‌۱۳۰ ساتیمتر

کارهای گروهی
تحت سرپرستی و نظارت و چاپ:
الف: دوره نقشه‌های برجسته نمای طبیعی قاره‌های سحاب ون شو
شامل نقشه‌های قاره آسیا، اروپا، آفریقا، امریکای شمالی، امریکای جنوبی، اقیانوسیه، جهان نما به اندازه‌های ۱۴۰*‌۱۰۰ -‌۷۰*‌۱۰۰ که به متن فارسی برگردانده شده. این نقشه‌ها قبل از آن در آلمان چاپ می‌شد و بعد از گرفتن امتیاز فیلم‌های برجسته‌نمای آن، تمام کارها در سال‌های ۱۳۶۵ تا ۱۳۷۵ در ایران در موسسه جغرافیایی سحاب انجام گرفته است.

ب: دوره نقشه‌های سیاسی قاره‌های جهان
شامل نقشه‌های قاره آسیا، اروپا، افریقا، امریکا شمالی، امریکای جنوبی، اقیانوسیه و جهان‌نما به اندازه‌های ۱۴۰*‌۱۰۰ و ۷۰*‌۱۰۰ با متن فارسی ونقشه های جهان نما با متن انگلیسی. تمامی کارهای این مجموعه در ایران تحت نظارت، طراحی و سرپرستی ایران از سال ۱۳۷۴ تا ۷۸ در موسسه جغرافیایی سحاب انجام گرفته است.

ج: نقشه تهران، با متن انگلیسی و فارسی به صورت جداگانه به قطع ۹۰*‌۶۰ سانتیمتر-‌ ۱۳۵۵
نقشه تهران و اطراف، با متن انگلیسی و فارسی به صورت جداگانه به قطع ۹۰*‌۶۰ سانتیمتر-‌ ۱۳۵۶
نقشه استان‌های کرمانشاه، همدان و غرب ایران، همراه با درج مطالب و آثار تاریخی-‌ ۱۳۵۷
نقشه استان زنجان، نقشه شهر زنجان، نقشه شاهرود و استان سمنان-‌ ۱۳۵۸
نقشه شهر آبادان ۱۳۵۷
نقشه‌های ایران و تقسیمات کشوری به ابعاد مختلف از سال ۱۳۵۳ تا ۱۳۸۳٫
نقشه مرز ایران و عراق-‌ ۱۳۶۳ در قطع ۷۰*‌۱۰۰
د: طراحی، سرپرستی، نظارت بر:
نقشه شهر قم در سال ۱۳۶۲ با آثار تاریخی و طراحی جدید
نقشه شهر شیراز در سال ۱۳۶۳ با آثار تاریخی و طراحی جدید
نقشه شهر اصفهان در سال ۱۳۶۸ و ۱۳۷۰ با آثار تاریخی و طراحی جدید
نقشه تهران منطقه‌ای در سال ۱۳۷۰ به قطع ۱۴۰*‌۱۰۰
نقشه منطقه‌ای تهران ۷۰*‌۱۰۰
نقشه گردشگری تهران در سال ۱۳۸۲ به سفارش فرودگاه امام خمینی(ره)
نقشه گردشگری ایران ۱۳۸۳
نقشه گردشگری تهران به مشخصات و آثار تاریخی به سفارش وزارت ارشاد، سال ۱۳۷۰
هـ: نقشه جهان‌نما با متن فارسی به قطع ۷۰*‌۱۰۰ و ۱۴۰*‌۱۰۰ به سبک جدید مشابه نقشه‌های جهانی
کارهای منتشره نقشه کتاب، اطلس به صورت طراحی، سرپرستی و نظارت در کار
۱- نظارت و طراحی بر اجرای نمودار تاریخی ایران و جهان، نگاهی تطبیقی به رویدادهای تاریخی و تمدن اقوام از آغاز تاکنون به قطع ۲۰۰*‌۱۴۰ سانتی‌متر، تالیف استاد علی اکبر محمودیان ۱۳۶۵
۲- همکاری با پدر-‌ استاد عباس سحاب-‌ در تهیه پیش‌نویس و چاپ دوره نقشه‌های تاریخی ایران از زمان هخامنشیان تا زندیه در طول ۲۷ سال (۱۳۷۸-‌۱۳۵۱) شامل ۱۶ قطعه نقشه که قطع هر یک ۷۰*‌۱۰۰ سانتی‌متر است.

کار گروهی
همکاری در تدوین، تهیه نقشه‌ها و تنظیم آثار زیر
۱- فرهنگ جغرافیایی جهان برای اولین بار در سال ۱۳۵۷ همراه با ۱۲۰ نقشه کشورهای جهان
۲- اطلس ایران و جهان به قطع جیبی به متن فارسی و انگلیسی
۳- اطلس عمومی ایران و جهان
۴- اطلس خلیج فارس چاپ‌های متعدد-‌ جلد اول ۱۳۵۰‌- جلد دوم ۱۳۵۵و‌ جلد سوم ۱۳۷۳
۵- اطلس خط، طراحی و جمع‌آوری خطوط و همکاری با پدر-‌ استاد عباس سحاب-‌ در تنظیم اطلس خط که یکی از مجلدات چهارده قرن هنر اسلامی است-‌ چاپ ۱۳۸۳
۶- اطلس فولاد مبارکه، اطلس کاربری و پوشش اراضی
۷- اطلس کاربری و پوشش اراضی کشاورزی استان گیلان و مازندران، سفارش وزارت کشاورزی
۸- اطلس کاربری و پوشش اراضی کشاورزی استان اصفهان، سفارش وزارت کشاورزی

چاپ و طراحی
چاپ نسخه برابر اصل نقشه‌های قدیمی به شرح زیر و تنظیم و ارایه آن برای اولین بار در ایران
۱- نقشه تهران در زمان ناصرالدین شاه، به قطع ۱۲۰*‌۱۲۰ -‌ ترسیم استاد عبدالغفار نجم‌الدوله-‌ ۱۳۲۸ قمری (۱۹۱۰ میلادی) چاپ ۱۳۶۳
۲- نقشه دارالسلطنه اصفهان-‌ ترسیم سیدرضا خان در سال ۱۳۰۲ شمسی-‌ ۱۹۲۳ میلادی.
۳- نقشه دارالسلطه تبریز-‌ ترسیم محمدرضا قراچه داغی-‌ ۱۲۹۷ قمری‌ (۱۸۷۹ میلادی)
۴- نقشه ایالت فارس-‌ ترسیم حاج میرزا حسن حسینی فسایی ۱۳۱۳ قمری (۱۸۹۵ میلادی)
۵- نقشه تهران و اطراف (زمان احمدشاه)-‌ ترسیم استاد عبدالزراق بغایری-‌ (۱۳۲۸ قمری (۱۹۱۰ میلادی)
۶- نقشه استان اصفهان-‌ ترسیم استاد عباس سحاب-‌ ۱۳۳۲ شمسی (۱۹۵۳ میلادی)

چاپ تصاویر ماهواره‌ای
چاپ تصاویر ماهواره‌ای ایران -‌ متن فارسی و انگلیسی-‌ ۷۰*‌۱۰۰ -‌ سال۱۳۸۰
برای اولین بار در ایران، شهر اصفهان -‌ ۷۰*‌۵۰ -‌ سال۱۳۸۲
منطقه شمال خلیج فارس و آبادان-‌ ۷۰*‌۵۰-‌ سال ۱۳۸۱
شهر تهران-‌ ۹۰*‌۶۰ -‌ سال ۱۳۸۲
خلیج فارس، فارسی و انگلیسی-‌ ۷۰*‌۱۰۰ -‌ سال ۱۳۸۲

طراحی و چاپ آثار زیر که هم ردیف بهترین کارهای کارتوگرافی جهان تنظیم و اجرا شده‌اند
۱- نقشه کشور قبرس به قطع ۷۰*‌۵۰، سال ۱۳۸۲ با متن فارسی و انگلیسی
۲- نقشه کشور آلمان به قطع ۷۰*‌۱۰۰، سال ۱۳۸۴ با متن فارسی
۳- نقشه کشور افغانستان به قطع ۷۰*‌۱۰۰، سال ۱۳۸۴، با متن فارسی و انگلیسی

کتاب گوهر اندیشه
شرح حال استاد ابوالقاسم سحاب تفرشی، کار مشترک اینجانب و آقای محمدرضا زمانی در مزاری-‌ ۱۳۷۸
کتاب جغرافیای عشق
شرح حال استاد عباس سحاب به نام جغرافیای عشق کار شرکت اینجانب و آقای محمدرضا زمانی در مزاری-‌ ۱۳۷۸
کتاب سالنامه تفرش
جمع‌آوری اطلاعات، طراحی، تنظیم و چاپ سالنامه یا فرهنگ تفرش و آشتیان -‌ فراهان از سال ۱۳۷۳ تاکنون به مدت ۱۴ سال

نقشه «ایران در سال ۱۷۲۴»
چاپ نقشه ایران به قطع ۶۰*‌۵۰ مربوط به سال ۱۱۳۷ قمری زمان شاه سلطان حسین برای دایره‌المعارف بزرگ اسلامی برای انتشار و توزیع آن در سراسر جهان به خاطر نام خلیج فارس

  • نویسنده : مدیر سایت
  • تاریخ انتشار : ۰۷-۲۰-۹۳
  • دیدگاه‌ها خاموش

به کمیته تخصصی نقشه و اطلس های جغرافیایی، انجمن مجموعه داران ایران خوش آمدید:

 

از کلیه مجموعه داران و کلکسیونرهای عزیز در زمینه نقشه و اطلس های جغرافیایی خواهشمند است جهت ارتباط بیشتر با دفتر انجمن مجموعه داران ایران وریاست کمیته با شماره ۰۲۱۴۴۰۷۴۴۶۴  تماس حاصل فرمایند.

پایگاه اطلاع رسانی انجمن مجموعه داران ایران

http://www.majmouedar.com

دفتر مرکزی :   ۰۲۱۴۴۰۷۴۴۶۴

 

  • نویسنده : مدیر سایت
  • تاریخ انتشار : ۰۷-۲۰-۹۳
  • دیدگاه‌ها خاموش