وقتی کبریت بی خطر خطر ساز می شود

نخستین کارخانه کبریت سازی مکانیزه و صنعتی در ایران در سال ۱۳۰۰ توسط خانواده خوییلر و با وارد کردن دستگاه های کبریت سازی از کشور سوئد ساخته و با نشان کبریت ممتاز تبریز و ستاره ممتاز وارد بازار شده است. این کارخانه هم‌اکنون قدیمی‌ترین کارخانه فعال کشور محسوب می شود و با این وصف یک اولین دیگر باز هم به اولین های شهر تبریز اضافه می شود ولی متاسفانه و به گفته متولیان و صاحبان صنعت کبریت، این صنعت در حال نابودی است.

تولید بیش از ۵۰ درصد کبریت ایران در تبریز
در کل کشور ۸ کارخانه تولید کبریت وجود دارد که ۷ مورد از این کارخانه ها فعال هستند که از این تعداد ۶ کارخانه در استان آذربایجان شرقی و ۴ کارخانه در شهر تبریز فعالیت می کنند. روزانه ۵ میلیون قوطی کبریت در کشور تولید می شود که چیزی حدود ۳ میلیون قوطی از این تعداد دراستان آذربایجان شرقی تولید و به بازار عرضه می شود.
محمد کبیر نجات مدیر عامل کارخانه کبریت ممتاز تبریز کارخانه های فعال استان آذربایجان شرقی را کبریت ممتاز تبریز، ستاره ممتاز، ممتاز آذربایجان، تبریز، توکلی و کبریت مشکین معرفی کرده و می گوید: بیشترین تولید این محصول در ایران در اختیار کارخانجات کبریت توکلی و ممتاز تبریز است.
کارخانه کبریت تبریز در سال ۱۳۴۱ توسط خانواده صدقیانی تاسیس شده است و در حال حاضر با حدود ۱۴۵ نفر کارگر روزانه ۵۳۰ هزار قوطی کبریت استاندارد تولید و روانه بازار می کند.
چین و پاکستان مشکل سازند
این صنعت از سال ۸۴ دچار مشکلات فراوانی شده است که امروز بعد از گذشت ۶ سال رو به نابودی است.
کبیر نجات ورود قاچاق کبریت و فندک های غیر استاندار را عمده مشکل این صنعت عنوان کرده و می گوید: ورود کبریت های غیر استاندار و خطر ناک از جهت اشتعال مجدد بعد از خاموش شدن و نیز فندک از کشور های چین و پاکستان با قیمت پایین واقعا باعث ایجاد مشکلات فراوانی شده است. وی می افزاید: طبق مصوبه مجلس کالاهای غیر استاندار حق ورود به بازار ایران را ندارند، ولی متاسفانه مسئولین اداره استاندارد اصلا به این موضوع توجهی نمی کنند و هیچ کس در این مورد پاسخگو نیست.
فیروز صدقیانی، مدیر عامل کارخانه کبریت تبریز نیز در مورد مشکلات این صنعت کهن می گوید: سال گذشته یک میلیون و ۳۵۰ هزار کارتن فندک غیر استاندار (معادل ۱.۵ سال مصرف کبریت ایران) با قیمت بسیار پایین وارد کشور شده است، ولی هیچ یک از مسئولین اداره استاندارد در این مورد کاری نکرده اند.
صدقیانی ادامه می دهد: به تازگی کبریت های غیر استاندارد و قاچاق چینی با آرم کارخانجات ایرانی تولید و به بازار ایران وارد شده است.
وی در مورد تامین مواد اولیه کبریت می گوید: عمده ترین مواد لازم برای تهیه کبریت در انحصار یک شرکت است و به همین دلیل اجازه واردات این محصول از خارج را نمی دهند و همین امر باعث شده این مواد چندین برابر قیمت نمونه مشابه خارجی تمام شود و در مقابل همین مواد ۳۰ درصد زیر قیمت بازار ایران به کشور پاکستان صادر می شود. صدقیانی می افزاید قیمت موادی که در انحصار این شرکت است از آغاز سال تا کنون ۶ برابر افزایش یافته است.
وی ادامه داد: اگر اجازه بدهند این مواد (کلرات و فسفر) رااز کشور های دیگر ۵۰ درصد زیر قیمت بازار ایران وارد می کنیم.
کبیر نجات مدیر عامل کارخانه کبریت ممتاز تبریز نیز در این مورد می گوید: بخش دیگری از هزینه ها که باعث افزایش قیمت تمام شده کبریت در ایران است، واردات مواد اولیه قوطی کبریت یعنی همان مقوا از کشور های کره و ترکیه است.وی افزایش حق بیمه، دارایی و … را نیز از دیگر دلایل افزایش قیمت تمام شده کبریت ساخت داخل می داند.

هزینه های تحمیلی، عامل افزایش قیمت تمام شده
هر کارتن کبریت که شامل هزار قوطی کبریت می شود برای تولید کننده ۲۱۰ هزار ریال هزینه دارد، در حالیکه قیمت فروش خالص هر کارتن در بازار ۱۶۰ هزار ریال است. یعنی تولید کننده در هر کارتن ۵۰ هزار ریال یعنی چیزی حدود ۲۵ درصد ضرر می کند. محمد کبری نجات با اظهار این جملات می افزاید: تحمیل هزینه های اضافی، از قبیل حذف یارانه ها، افزایش مبالغ عوارض و دارایی، ۴ درصد ارزش افزوده و… عامل این ضرر و زیان می باشد.
صدقیانی مدیر عامل کارخانه کبریت تبریز نیز در این باره می گوید: ۵۰ هزار ریال ضرر و زیان وارد شده از نقدینگی و سرمایه در گردش تامین می شود و همین ضرر و زیان ها باعث شده که کارخانه ها یکی پس از دیگری اعلام ورشکستگی نموده و کارگران خود را اخراج نمایند.
وی ادامه داد: کارخانه ما هم اکنون با ۳۳ درصد ظرفیت خود و بصورت یک شیفته فعالیت می کند که اگر این وضعیت ادامه داشته باشد چیزی طول نخواهد کشید که صنعت تولید کبریت در ایران کلا از بین خواهد رفت.

تولید با ۳۰ درصد ظرفیت
در حال حاضر کارخانه کبریت ممتاز تبریز با بکارگیری ۱۴۰ نفر با ۷۰ درصد ظرفیت، کارخانه کبریت ستاره ممتاز با بکار گیری ۱۰۰ نفر با ۷۰ درصد ظرفیت، کارخانه کبریت سازی تبریز با بکارگیری ۱۴۵ نفر و کارخانه کبریت سازی ۲۹ بهمن تبریز با بکار گیری ۲۰۰ نفر به ترتیب با ۳۰ و ۵۰ درصد ظرفیت خود در استان فعالیت می کنند و کارخانه کبریت سازی ممتاز آذربایجان متاسفانه بدلیل عدم کشش بازار و انباشت کبریت در انبار ها بدلیل قاچاق کبریت های غیر استاندارد تعطیل است.
محمد علی عسگری سرپرست صنایع و معادن استان آذربایجان شرقی با اشاره به اینکه صنعت کبریت سازی با قدمت ۹۰ ساله حدود ۷۵ درصد کبریت مصرفی کشور را تولید می کند می گوید: در سال های گذشته بالای ۱۰۰۰ نفر در این صنعت اشتغال داشتند که در حال حاضر این رقم به ۶۰۰ نفر کاهش یافته است.
حمایت دولت ضروری است
تهیه مواد اولیه از قبیل کلرات و فسفر که حدود ۸۰ درصد مواد اولیه این واحد ها بوده با قیمت بالا تهیه می شود و توان رقابت و برابری با کبریت های خارجی غیر استاندارد را ندارند.
عسگری با بیان این جملات می افزاید: عدم نقدینگی و نبود وام های کم بهره، ورود کبریت های غیر استاندارد و قاچاق از طریق مرز های پاکستان، چین و عراق، ورود انواع فندک های وارداتی و غیر استاندارد و فروش کبریت برابر با قیمت تمام شده کبریت از جمله مشکلات دیگر این واحد های صنعتی است.
عسگری جلوگیری از قاچاق کبریت از مرزهای ورودی، کاهش تعرفه های گمرکی و عوارض سود بازرگانی برای صادرات محصولات تولیدی، افزایش تعرفه های گمرکی برای کالا های وارداتی، ایجاد امنیت در داد و ستد برای تجار، کاهش ضریب مالیاتی به منظور حمایت از تولید کنندگان و افزایش سرمایه گذاری و همکاری سیستم بانکی در خصوص اعطای تسهیلات برای بازسازی و نوسازی این صنعت را از راه کارهای نجات این صنعت از بحران عنوان کرد