محمد گلبن شدن آسان نیست !

محمد گلبن شدن آسان نیست !

 ناصرالدین حسن زاده

مجموعه دار مطبوعات قدیمی

۱۷/۱۱/۱۳۹۱


           استاد محمد گلبن پژوهشگر تاریخ معاصر ایران از روز ۱۲ دی ماه امسال به علت بیماری در بیمارستان مصطفی خمینی بستری شده اند .

           محمد گلبن متولد ۱۳۱۴ شمسی در اردستان است و هم اکنون ۷۸ سال از عمر پربرکت ایشان می گذرد . کسانی که دست اندرکار جمع آوری مجموعه مطبوعات قدیمی ایران هستند که متاسفانه تعدادشان در این یکصد سال از حدود انگشتان دو دست هم تجاوز نکرده است می دانند که چه رنجهایی باید کشید و تمام شهرهای کوچک و بزرگ را باید زیر پا گذاشت ( آنهم در دهه های قبل از انقلاب که امکانات رفت و آمد بسیار محدود بود ). وی از تفریحات و زندگی روزمره محروم گشت و با اندک بودجه و دارائی به خرید روزنامه های قدیمی مخصوصاً دوره قاجار پرداخت .

         محمد گلبن از ۱۶ سالگی شروع به این کار سترگ کرده و در طی سالهای نوجوانی تا میانسالی گنجینه ای از مطبوعات ایران را با همت مردانه خویش جمع آوری نموده و این مجموعه گرانبها هم اکنون در کتابخانه آستان قدس رضوی در سالنی به نام محمد گلبن نگهداری می شود . این مجموعه شامل مجلات ادواری و روزنامه های بسیار قدیمی است که در نوع خود             بی نظیر به حساب می آید و نخستین مجموعه ای است که بیشتر روزنامه ها و مجلات قدیمی ایران را در بر می گیرد. در حال حاضر عده ای مشغول فهرست نویسی این آثار – که ثمره عمرگلبن است – هستند.

         آری ، در آن هنگام که میلیون ها ایرانی و حتی ادبا و روشنفکران و نویسندگان ایرانی اهمیت آرشیو مطبوعاتی را             نمی دانستند و خود اینجانب در طی این سالها از نزدیک در کتابخانه ای شخصی بازمانده از رجال سیاسی و ادبی و …. هیچگونه آثاری از مطبوعات قدیمی ندیده ام، محمد گلبن و چند نفر دیگر برای زنده نگه داشتن این آرشیوها سختی ها را به جان خریدند و اینک صدها پژوهشگر در مراکز مختلف به آنها مراجعه می کنند و برای نوشتن تاریخ معاصر و تحلیل حوادث و رویدادهای تاریخی به ورق زدن آنها مشغول اند . در آثار جمع آوری شده استاد گلبن بعضی از روزنامه ها و جراید  منحصر بفرد بوده و مشابهی برای آنها وجود ندارد.

        با اینکه استاد گلبن دهها کتاب در زمینه های فهرست نویسی ، تصحیح و چاپ سفرنامه های قدیمی و … تالیف و منتشر    کرده اند اما به نظر اینجانب جمع آوری هزاران شماره از مطبوعات متنوع قدیمی از تالیف دهها کتاب نیز اهمیت بیشتری دارد چرا که در میان این هزاران شماره و هزاران صفحه مطالبی وجود دارد که خمیر مایه تحقیقات نسل های آینده بوده و بسیاری از زوایای تاریک تاریخ معاصر ایران را روشن می نماید. مجموعه مطبوعات اینجانب گرچه در مقابل مجموعه جناب گلبن بسیار ناچیز است اما شاید از معدود افرادی باشم که می توانم زحمات فراوانی را که استاد پنجاه سال برای مجموعه خود کشیده اند، لمس کنم .

       اما اینک در خبرها می خوانم که فرزند ایشان از بی توجهی نهادهای فرهنگی مسئول نسبت به وضعیت بیماری این پژوهشگر انتقاد کرده و در اینجا به قول دکتر شریعتی باید گفت: چه بگویم ؟ جامعه فرهنگی ایران باید بداند (( گلبن )) شدن آسان نیست. ایشان با اینکه شغل شان هیچ رابطه ای با فعالیت های فرهنگی نداشته ، بزرگترین خدمت را به جامعه فرهنگی مطبوعات موزه ای ایران نموده اند. نه پول مفتی داشته اند که در این زمینه سرمایه گذاری کنند و نه زمینی که از فروش آن پنجاه سال ، شماره به شماره یا جلد به جلد آنها را خریداری کرده باشد. تنها عشق به فرهنگ این سرزمین بوده که با قناعت و مناعت طبع ، به بالاترین مقام مجموعه دار مطبوعات ایران رسیده است . خود اینجانب بارها و بارها شاهد بوده ام که استاد از ساعت ۱۲ شب تا بامداد و روشنایی روز ، روزنامه های رعد و برق سید ضیاء را ورق می زدند و مطالبی را که درباره نایب حسین کاشی در آنها چاپ شده بود یادداشت می کردند. اینک در این شب های بیماری تنها مانده اند ! کاش از         پول های میلیاردی ورزشی و سینمایی قطره ای هم به کام ما می افتاد !

بهر حال راه راه نسیم شمال ، فرخی یزدی ، عارف قزوینی ، حبیب یغمائیی …. است .

محمد گلبن نادره کاری است که از بسیاری نادره کاران پیشروتر و کارش ارجمندتر است . گلبن شدن آسان نیست !

 محمد گلبن

  • نویسنده : مدیر سایت
  • تاریخ انتشار : ۰۷-۲۰-۹۳
  • دیدگاه‌ها خاموش


نظرات بسته شده است.